زمینههای تاریخی
در سال 40 هجری قمری، عبدالرحمن بن ملجم مرادی، یکی از خوارج، به کوفه آمد تا نقشهای شوم برای به شهادت رساندن امام علی را اجرا کند. این واقعه در شرایطی رخ داد که امام علی پس از جنگ صفین و نهروان، با مخالفتهای شدید از سوی خوارج مواجه بود. ابن ملجم که از سران خوارج به شمار میرفت، با هدف انتقامجویی و اجرای نقشهای از پیش طراحی شده، به کوفه وارد شد. [منبع: سیرة الأئمة الإثنی عشر علیهم السلام، جلد 1، صفحه 453]
ورود ابن ملجم به کوفه
ابن ملجم در بیستم شعبان سال 40 هجری قمری وارد کوفه شد. او ابتدا با برخی از همفکران خود از خوارج دیدار کرد، اما هدف اصلی خود را از آنان پنهان نگه داشت. او بهصورت مخفیانه با آنان در ارتباط بود و در عین حال، به دنبال فرصتی برای اجرای نقشه خود میگشت. [منبع: تاریخ الإسلام، جلد 3، صفحه 608]
دیدار با طایفه تیم الرباب
در یکی از روزها، ابن ملجم با گروهی از طایفه تیم الرباب دیدار کرد. این طایفه از کسانی بودند که در جنگ نهروان، تعدادی از اعضایشان به دست امام علی کشته شده بودند. ابن ملجم با آنان درباره کشتهشدگانشان صحبت کرد و این موضوع را بهانهای برای تحریک احساسات آنان قرار داد. در این میان، زنی از همین طایفه به نام قطام، که پدر و برادرش در جنگ نهروان کشته شده بودند، توجه ابن ملجم را جلب کرد. [منبع: الكامل في التاريخ، جلد 3، صفحه 389]
نقشه قتل امام علی
قطام که از زیبایی و هوش بالایی برخوردار بود، شرط ازدواج با ابن ملجم را انتقام از امام علی قرار داد. او از ابن ملجم خواست تا امام علی را به قتل برساند و در عوض، وعدههای مالی و ازدواج با او را داد. ابن ملجم که پیش از این نیز قصد قتل امام را داشت، با این پیشنهاد موافقت کرد و نقشه خود را نهایی نمود. او با کمک برخی از همفکران خود، تاریخ هفدهم رمضان را برای اجرای این نقشه تعیین کرد. [منبع: الكامل في التاريخ، جلد 3، صفحه 389]
اهمیت واقعه
ورود ابن ملجم به کوفه و نقشه قتل امام علی یکی از وقایع مهم تاریخ اسلام است که به شهادت امام علی در شب نوزدهم رمضان سال 40 هجری قمری منجر شد. این واقعه نه تنها تأثیر عمیقی بر تاریخ تشیع گذاشت، بلکه نشاندهنده اوج دشمنی خوارج با امام علی و آرمانهای ایشان بود. شهادت امام علی نقطه عطفی در تاریخ اسلام بود که پیامدهای گستردهای در تحولات سیاسی و مذهبی جهان اسلام به همراه داشت. [منبع: سیرة الأئمة الإثنی عشر علیهم السلام، جلد 1، صفحه 453]
منابع
1. سیرة الأئمة الإثنی عشر علیهم السلام، جلد 1، صفحه 453
2. الكامل في التاريخ، جلد 3، صفحه 389
3. تاریخ الإسلام، جلد 3، صفحه 608
4. الطبقات الکبری، جلد 3، صفحه 26
5. تاریخ الطبري، جلد 5، صفحه 144
تواعدهم في رجب كما يحتمل أنه كان لتنفيذ المؤامرة في ذلك الوقت يحتمل أنهم وضعوها في ذلك الوقت و التنفيذ في شهر رمضان، و مما يرجح أن تواعدهم يعني اجتماعهم في العمرة، ما ذكره اليعقوبي من أن عبد الرحمن بن ملجم دخل الكوفة في العشرين من شعبان.
