زمینههای تاریخی
حکومت اخشیدیان که در سال 323 هجری قمری توسط محمد بن طغج اخشید تأسیس شد، یکی از سلسلههای مهم در تاریخ مصر و شام بود. این حکومت به مدت 34 سال بر این مناطق حکمرانی کرد و در دوران خود نقش مهمی در تحولات سیاسی و فرهنگی منطقه ایفا نمود. اخشیدیان با وجود چالشهای متعدد، توانستند تا سال 358 هجری قمری بر مصر و بخشهایی از شام تسلط داشته باشند.
منبع: ترجمه تقویم التواریخ، جلد 1، صفحه 79
سقوط اخشیدیان در مصر
در سال 358 هجری قمری، حکومت اخشیدیان در مصر به دست فاطمیان سقوط کرد. این واقعه در شب جمعه، سیزدهم شعبان سال 358 هجری قمری رخ داد، زمانی که نیروهای فاطمی به فرماندهی جوهر صقلی وارد مصر شدند و پرچمهای خود را در این سرزمین برافراشتند. با این اتفاق، حکومت اخشیدیان پس از 34 سال و 10 ماه و 24 روز به پایان رسید.
منبع: النجوم الزاهرة، جلد 4، صفحه 22
سقوط اخشیدیان در شام
همزمان با سقوط اخشیدیان در مصر، حکومت آنها در شام نیز از بین رفت. فاطمیان که در مصر قدرت را به دست گرفته بودند، به تدریج نفوذ خود را به مناطق جنوبی شام گسترش دادند و آخرین بقایای حکومت اخشیدیان را در این منطقه از میان برداشتند. این واقعه نیز در سال 358 هجری قمری اتفاق افتاد و به طور کامل به حکومت اخشیدیان پایان داد.
منبع: سلسلههای اسلامی جدید، جلد 1، صفحه 137
اهمیت تاریخی
سقوط اخشیدیان و تسلط فاطمیان بر مصر و شام، نقطه عطفی در تاریخ این مناطق محسوب میشود. فاطمیان که از شیعیان اسماعیلی بودند، با تسلط بر این مناطق، تحولات مذهبی و سیاسی گستردهای را به وجود آوردند. این واقعه همچنین نشاندهنده تغییر قدرت در جهان اسلام و ظهور نیروهای جدید در صحنه سیاسی منطقه بود.
منبع: نسب نامه خلفا و شهر یاران و سیر تاریخی حوادث اسلام، جلد 1، صفحه 42
منابع
1. ترجمه تقویم التواریخ، جلد 1، صفحه 79
2. النجوم الزاهرة، جلد 4، صفحه 22
3. سلسلههای اسلامی جدید، جلد 1، صفحه 137
4. نسب نامه خلفا و شهر یاران و سیر تاریخی حوادث اسلام، جلد 1، صفحه 42
و استمرّ الحال على ذلك إلى ليلة الجمعة لثلاث عشرة خلت من شعبان من سنة ثمان و خمسين و ثلثمائة، و دحل إلى مصر رايات المغاربة الواصلين صحبة القائد جوهر المعزّى، و انقرضت الدولة الإخشيذيّة من مصر. و كانت مدّتها أربعا و ثلاثين سنة و عشرة أشهر و أربعة و عشرين يوما
