حسن البنا، عالم انقلابی و بنیانگذار جنبش اسلامی اخوانالمسلمین در مصر، در سال ۱۹۰۶ میلادی در مصر به دنیا آمد. او از کودکی به تحصیل علوم دینی پرداخت و به دلیل شرایط مالی دشوار، در کنار درس، در یک ساعتسازی مشغول به کار شد. حسن البنا به دلیل پایبندی شدید به اخلاق اسلامی، در دوران دبیرستان به عضویت انجمن اخلاق درآمد. او همچنین در زمان تحصیل در دانشسرای عالی، نقش مهمی در هدایت و ارشاد مردم مسلمان مصر ایفا کرد.
در سال ۱۹۲۵ میلادی، در حالی که تنها ۱۹ سال داشت، مجله «فتح» را با هدف مقابله با پدیده استعماری و اسلامزدایی در مصر تأسیس کرد. دو سال بعد (۱۹۲۷)، به عنوان معلم در مدارس مصر مشغول به تدریس شد. در سال ۱۹۲۸، در سن ۲۲ سالگی، با کمک جمعی از همفکران خود، جنبش اخوانالمسلمین را بنیان نهاد. با حمایت مالی مردم، مسجدی برای فعالیتهای این جنبش ایجاد کرد و همزمان به تأسیس دانشسرای عالی اسلامی پرداخت تا جوانان علاقهمند را با مبانی اسلام آشنا سازد.
به تدریج، شعب اخوانالمسلمین در شهرهای مختلف مصر گسترش یافت. پس از انتقال مقر مرکزی به قاهره، تعداد شعب به بیش از ۱۵۰۰ رسید. حسن البنا در سرمقاله نخستین شماره مجله ارگان اخوانالمسلمین، خط مشی این سازمان را پیروی کامل از قرآن کریم و سنت رسول خدا (ص) اعلام کرد.
در سالهای بعد، او با گسترش فعالیتهای اسلامی، نگارش نامههای متعدد و گاهی تهدیدآمیز به سران حکومت مصر، آنان را از فساد و انحراف بازداشت و به تعالیم اسلام دعوت کرد. این اقدامات باعث خشم و دشمنی دستگاه حاکمه شد.
دوران جنگ جهانی دوم، اوج محبوبیت حسن البنا در میان مسلمانان، به ویژه مردم فلسطین بود. در این دوره، اعضای اخوانالمسلمین در فلسطین مستقیماً با صهیونیستها مقابله کردند و نقش مؤثری در دفاع از حقوق ملت فلسطین ایفا نمودند. بیثباتی سیاسی حکومت مصر در جریان جنگ نیز به رشد و اقتدار جنبش و جایگاه حسن البنا کمک کرد. او نفوذ قابل توجهی در میان افسران ارتش مصر به دست آورد که بعدها زمینهساز ظهور جنبش افسران آزاد و قدرتگیری جمال عبدالناصر شد.
فعالیتهای جنبش به سرعت افزایش یافت و تا سال ۱۹۴۸، تعداد اعضا و هواداران آن به حدود دو میلیون نفر رسید. در همین سال، اخوانالمسلمین با حکومت وقت درگیر شد. پس از کشف توطئهای منتسب به قتل نخستوزیر مصر توسط برخی اعضای اخوان، فعالیت این گروه غیرقانونی اعلام گردید.
در نهایت، حسن البنا در ۱۲ فوریه ۱۹۴۹ میلادی (در ۴۳ سالگی) توسط رژیم پادشاهی ملک فاروق ترور و به شهادت رسید. پس از این واقعه، اخوانالمسلمین به سازمانی مخفی تبدیل شد و رهبران آن با افسران ناراضی مصری ارتباط برقرار کردند. آنان در کودتای افسران علیه سلطنت در سال ۱۹۵۲ نقش مؤثری داشتند، اما پس از پیروزی کودتا، اختلافاتی با حکومت جدید پیش آمد که نهایتاً به انحلال رسمی جنبش انجامید.
اخوانالمسلمین امروزه در بسیاری از کشورهای عربی فعالیت دارد، اما مراکز اصلی آن در مصر، سوریه، سودان، اردن و عربستان سعودی قرار دارد.
