پیشینه و زمینههای قیام
در سال 145 هجری قمری، محمد بن عبدالله، معروف به محمد نفس زکیه، در مدینه قیام کرد و خود را به عنوان خلیفه معرفی نمود. او پس از تسلط بر مدینه و مکه، برادرش ابراهیم بن عبدالله را به سمت بصره فرستاد تا این شهر مهم را نیز تحت کنترل خود درآورد. این اقدام بخشی از تلاشهای محمد برای گسترش نفوذ خود و مقابله با حکومت عباسیان بود. ابراهیم بن عبدالله، که به ابراهیم قتیل باخمری نیز شهرت دارد، با ورود به بصره، توانست این شهر را تصرف کند و مردم را به بیعت با برادرش فرا بخواند.
منبع: تاریخ الطبری، جلد 7، صفحه 634
ورود ابراهیم به بصره و تصرف شهر
ابراهیم بن عبدالله در اولین روز از ماه رمضان سال 145 قمری وارد بصره شد و به سرعت کنترل شهر را به دست گرفت. او با حمایت برخی از مردم بصره، توانست بر مقاومتهای اولیه غلبه کند و شهر را تحت فرمان خود درآورد. منابع تاریخی اشاره میکنند که ابراهیم پس از تصرف بصره، به تقویت نیروهای خود پرداخت و برای هر یک از یارانش مبالغی از اموال عمومی را اختصاص داد. این اقدامات باعث شد تا پایگاه او در بصره تقویت شود و مردم بیشتری به او بپیوندند.
منبع: تاریخ الطبری، جلد 7، صفحه 635
واکنشها و پیامدهای تصرف بصره
تصرف بصره توسط ابراهیم بن عبدالله، واکنشهای متفاوتی را در میان مردم و حکومت عباسی برانگیخت. از یک سو، برخی از مردم بصره از او حمایت کردند و به بیعت با محمد نفس زکیه روی آوردند. از سوی دیگر، حکومت عباسی که این قیام را تهدیدی جدی برای خود میدید، به سرعت اقداماتی را برای مقابله با ابراهیم و برادرش آغاز کرد. این واقعه همچنین نشاندهنده گسترش نفوذ قیام محمد نفس زکیه در مناطق مختلف بود و به عنوان یکی از مهمترین رویدادهای دوران قیام او ثبت شد.
منبع: تاریخ الطبری، جلد 7، صفحه 577
اهمیت تاریخی تصرف بصره
تصرف بصره توسط ابراهیم بن عبدالله، نه تنها به عنوان بخشی از قیام محمد نفس زکیه اهمیت دارد، بلکه نشاندهنده تلاشهای علویان برای بازپسگیری قدرت از عباسیان بود. این واقعه همچنین تأثیرات قابلتوجهی بر تحولات سیاسی و اجتماعی آن دوران داشت و به عنوان یکی از نقاط عطف در تاریخ اسلام شناخته میشود. اگرچه قیام محمد نفس زکیه و برادرش در نهایت با شکست مواجه شد، اما تصرف بصره به عنوان یکی از مهمترین اقدامات آنها در تاریخ ثبت شده است.
منبع: تاریخ الطبری، جلد 7، صفحه 634
منابع
1. تاریخ الطبری، جلد 7، صفحه 634
2. تاریخ الطبری، جلد 7، صفحه 577
3. تاریخ الطبری، جلد 7، صفحه 635
گزارش منتخب
لما ظهر محمد بن عبد الله بن الحسن، و غلب على المدينة و مكة، و سلم عليه بالخلافة، وجه أخاه ابراهيم بن عبد الله الى البصره، فدخلها في أول يوم من
