جانشینی زید بن حارثه در غزوه بنی مصطلق (مریسیع) در مدینه به جای پیامبردر سال 5 ق

زمینه واقعه

غزوه بنی مصطلق که به غزوه مریسیع نیز معروف است، یکی از غزوات مهم پیامبر اسلام  در سال پنجم هجری قمری بود. این غزوه در ماه شعبان اتفاق افتاد و هدف آن مقابله با قبیله بنی مصطلق بود که در حال جمع‌آوری نیرو برای حمله به مسلمانان بودند. پیامبر  پس از اطلاع از این موضوع، تصمیم گرفت به سوی آنان حرکت کند. در این غزوه، پیامبر  زید بن حارثه را به عنوان جانشین خود در مدینه منصوب کرد تا در غیاب ایشان، امور شهر را مدیریت کند.

منبع: دلائل النبوة جلد 4 صفحه 45

زید بن حارثه و نقش او

زید بن حارثه یکی از صحابه وفادار و نزدیک به پیامبر اسلام  بود که در بسیاری از غزوات شرکت داشت. او پیش از اسلام، به عنوان فرزندخوانده پیامبر  شناخته می‌شد و پس از نزول آیه‌ای که فرزندخواندگی را لغو کرد، همچنان مورد احترام و اعتماد پیامبر  بود. در غزوه بنی مصطلق، پیامبر  زید را به عنوان جانشین خود در مدینه انتخاب کرد تا در غیاب ایشان، امور شهر را مدیریت کند. این انتخاب نشان‌دهنده اعتماد ویژه پیامبر  به زید بود.

منبع: المغازي جلد 1 صفحه 8

زمان و مکان غزوه

غزوه بنی مصطلق در ماه شعبان سال پنجم هجری قمری اتفاق افتاد. پیامبر  در این غزوه به همراه حدود هفتصد نفر از مسلمانان به سوی قبیله بنی مصطلق حرکت کرد. این قبیله در منطقه‌ای به نام مریسیع، نزدیک قُدَید، ساکن بودند. پیامبر  پس از رسیدن به منطقه، با نیروهای بنی مصطلق درگیر شد و آنان را شکست داد. در این نبرد، تعدادی از افراد بنی مصطلق کشته و برخی دیگر اسیر شدند.

منبع: الطبقات الکبری جلد 2 صفحه 49

پیامدهای غزوه

پس از شکست بنی مصطلق، پیامبر  اسیران و اموال آنان را میان مسلمانان تقسیم کرد. یکی از اسیران این غزوه، جُوَیریه دختر حارث بن ابی ضرار، رئیس قبیله بنی مصطلق بود که بعدها به همسری پیامبر  درآمد. این غزوه همچنین باعث تقویت موقعیت مسلمانان در منطقه و تضعیف دشمنان آنان شد. علاوه بر این، جانشینی زید بن حارثه در مدینه نشان‌دهنده اهمیت مدیریت شهر در غیاب پیامبر  بود.

منبع: تاریخ الطبري جلد 11 صفحه 497

اهمیت تاریخی

غزوه بنی مصطلق از جهات مختلفی دارای اهمیت تاریخی است. این غزوه نه تنها باعث تضعیف یکی از دشمنان مسلمانان شد، بلکه نقش زید بن حارثه به عنوان جانشین پیامبر  در مدینه نیز برجسته شد. این واقعه همچنین نشان‌دهنده استراتژی پیامبر  در مدیریت امور داخلی و خارجی جامعه اسلامی است. انتخاب زید به عنوان جانشین، نشان‌دهنده اعتماد پیامبر  به او و توانایی‌هایش در مدیریت امور بود.

منبع: تاریخ الإسلام جلد 2 صفحه 258

نمایش کمتر