پیشینه و زمینههای جنگ
در سال 322 هجری قمری، جنگی میان احمد معز الدوله دیلمی و یاقوت در منطقه اصطخر روی داد. این جنگ در پی اختلافات و رقابتهای سیاسی و نظامی میان این دو طرف شکل گرفت. احمد معز الدوله، از حاکمان قدرتمند آل بویه، در آن زمان جوانی نوزده ساله بود و بهعنوان یکی از فرماندهان نظامی مطرح شناخته میشد. از سوی دیگر، یاقوت نیز از رقبای سیاسی و نظامی او بهشمار میرفت که در منطقه اصطخر حضور داشت. این جنگ بهدلیل اهمیت استراتژیک منطقه اصطخر و تلاش هر دو طرف برای تثبیت قدرت خود، از اهمیت بالایی برخوردار بود.
منبع: تاریخ الطبري جلد 11 صفحه 292
شرح جنگ و وقایع آن
جنگ میان احمد معز الدوله و یاقوت به مدت سه روز ادامه یافت. در دو روز اول، یاقوت توانست بر احمد معز الدوله پیروز شود و او را تحت فشار قرار دهد. اما در روز سوم، که مصادف با روز خمسی دوازدهم جمادیالآخره سال 322 قمری بود، احمد معز الدوله با بسیج نیروهای خود و استفاده از تاکتیکهای نظامی مناسب، موفق شد یاقوت را شکست دهد. این شکست باعث شد یاقوت به شیراز فرار کند و از صحنه نبرد خارج شود. این پیروزی برای احمد معز الدوله نقطه عطفی در تثبیت قدرت او در منطقه محسوب میشد.
منبع: تاریخ الطبري جلد 11 صفحه 292
پیامدهای جنگ
شکست یاقوت و فرار او به شیراز، تأثیرات قابلتوجهی بر توازن قدرت در منطقه داشت. این واقعه باعث شد احمد معز الدوله بهعنوان یکی از قدرتمندترین حاکمان آل بویه شناخته شود و موقعیت او در میان رقبایش تقویت گردد. همچنین، این جنگ نشاندهنده تواناییهای نظامی و مدیریتی احمد معز الدوله در سنین جوانی بود و به افزایش نفوذ او در مناطق تحت کنترل آل بویه کمک کرد.
منبع: الكامل في التاريخ جلد 8 صفحه 276
اهمیت تاریخی جنگ
جنگ احمد معز الدوله با یاقوت در سال 322 قمری، از جمله وقایع مهم تاریخ اسلام در قرن چهارم هجری بهشمار میرود. این جنگ نهتنها نقش مهمی در تثبیت قدرت آل بویه در منطقه داشت، بلکه نشاندهنده رقابتهای سیاسی و نظامی میان حاکمان محلی در آن دوران بود. پیروزی احمد معز الدوله در این جنگ، بهعنوان یکی از نقاط عطف در تاریخ آل بویه، مورد توجه مورخان قرار گرفته است.
منبع: الكامل في التاريخ جلد 8 صفحه 276
منابع
1. تاریخ الطبري جلد 11 صفحه 292
2. الكامل في التاريخ جلد 8 صفحه 276
لينصرف الى باب السلطان، فمنعه، و طمع فيه لقله عدده و ما معه من المال، و لقيه على باب اصطخر، و نصر ياقوت في يومين عليه، و واقعه في اليوم الثالث، و هو يوم الخميس لاثنتى عشره ليله بقيت من جمادى الآخرة سنه اثنتين و عشرين و ثلاثمائة،