جنگ غازان خان مغول با ملک ناصر محمد بن قلاوون مملوکی

پیشینه و زمینه‌های جنگ

در سال 699 هجری قمری، غازان خان، سلطان مغول، با لشکری عظیم متشکل از مغولان، گرجیان و دیگر نیروها از فرات عبور کرد و به سوی حلب و سپس حماة حرکت نمود. او در نهایت در وادی مجمع مروج اردو زد. در مقابل، ملک ناصر محمد بن قلاوون، سلطان مملوکی مصر، با سپاهیان خود به سوی حمص حرکت کرد تا با غازان خان روبرو شود. این جنگ در شرایطی رخ داد که اختلافات داخلی و سوءتدبیر در میان فرماندهان مملوکی، وضعیت را برای شکست آن‌ها مهیا کرده بود.

منبع: تاريخ أبي الفداء، جلد 2، صفحه 381

نبرد و شکست مملوکی‌ها

در روز چهارشنبه، 27 ربیع‌الاول سال 699 هجری قمری، نیروهای غازان خان و ملک ناصر در نزدیکی مجمع مروج، شرق حمص، با یکدیگر درگیر شدند. در ابتدا، جناح راست و سپس جناح چپ سپاه مملوکی‌ها شکست خوردند و تنها قلب سپاه مقاومت کرد. با این حال، مغولان با محاصره قلب سپاه، جنگ سختی را به راه انداختند. با فرا رسیدن شب، ملک ناصر به سوی حمص عقب نشینی کرد و سپاهیان مملوکی به سرعت راه مصر را در پیش گرفتند. این عقب‌نشینی به شکست کامل آن‌ها منجر شد و مغولان به تعقیب آن‌ها پرداختند.

منبع: تاريخ أبي الفداء، جلد 2، صفحه 381

پیامدهای جنگ

پس از این نبرد، مغولان به سرعت بر دمشق مسلط شدند و تا غزه، قدس و بلاد کرک پیشروی کردند. آن‌ها غنائم بسیاری از سپاهیان مملوکی به دست آوردند. این شکست سنگین، ضربه‌ای بزرگ به قدرت مملوکی‌ها وارد کرد و موقعیت غازان خان را در منطقه تقویت نمود. این جنگ نشان‌دهنده ضعف داخلی و اختلافات در میان فرماندهان مملوکی بود که به شکست آن‌ها انجامید.

منبع: تاريخ أبي الفداء، جلد 2، صفحه 381

زمان و مکان دقیق نبرد

بر اساس گزارش‌ها، این نبرد در 23 ربیع‌الاول سال 699 هجری قمری در حدود دمشق رخ داد. غازان خان پس از پیروزی به دمشق رفت و بر آن شهر تسلط یافت. برخی منابع نیز اشاره می‌کنند که نبرد اصلی در 27 ربیع‌الاول در مجمع مروج، شرق حمص، اتفاق افتاد.

منبع: وقایع السنین و الاعوام، جلد 1، صفحه 372

جمع‌بندی

جنگ غازان خان مغول با ملک ناصر محمد بن قلاوون مملوکی در سال 699 هجری قمری، یکی از نبردهای مهم در تاریخ منطقه بود که به شکست سنگین مملوکی‌ها و پیشروی مغولان در سرزمین‌های اسلامی منجر شد. این جنگ نشان‌دهنده ضعف داخلی و سوءتدبیر در میان فرماندهان مملوکی بود که به از دست دادن بخش‌هایی از قلمرو آن‌ها انجامید.

منبع: ترجمه تقویم التواریخ، جلد 1، صفحه 125