پیشزمینه و آغاز نبرد
در سال 680 هجری قمری، نبردی سرنوشتساز بین نیروهای مملوکی به رهبری ملک منصور قلاوون و سپاه مغول در نزدیکی شهر حمص روی داد. این نبرد در شرایطی آغاز شد که مغولان با نیرویی عظیم، متشکل از حدود صد هزار سوارهنظام، به سمت مناطق تحت کنترل مملوکان پیشروی کردند. قلاوون با سپاهی کمتر از نصف تعداد دشمن، در روز پنجشنبه ۱۴ شعبان سال 680 قمری، در برابر مغولان صفآرایی کرد. این رویارویی در منطقهای نزدیک حمص و در ساعات اولیه صبح آغاز شد و تا پایان روز ادامه یافت. [منبع: النجوم الزاهرة، جلد 7، صفحه 303]
شرح نبرد
نبرد حمص با شدت و خشونت بیسابقهای همراه بود. هر دو طرف با تمام توان به مصاف یکدیگر رفتند و جنگاوران مملوکی و مغول با شجاعت و استقامت در برابر هم ایستادند. قلاوون شخصاً در میدان نبرد حضور داشت و فرماندهی نیروهای خود را بر عهده گرفت. این نبرد نه تنها از نظر نظامی، بلکه از نظر روانی نیز اهمیت زیادی داشت، زیرا پیروزی در آن میتوانست سرنوشت منطقه را تغییر دهد. [منبع: النجوم الزاهرة، جلد 7، صفحه 303]
پیامدهای نبرد
نبرد حمص با پیروزی قاطع نیروهای مملوکی به پایان رسید. این پیروزی نه تنها پیشروی مغولان را متوقف کرد، بلکه موقعیت قلاوون را به عنوان یکی از قدرتمندترین حاکمان منطقه تثبیت نمود. این نبرد همچنین نشان داد که مملوکان توانایی مقابله با یکی از بزرگترین تهدیدات زمان خود را دارند و به عنوان مدافعان جهان اسلام شناخته شدند. [منبع: تاریخ الإسلام، جلد 51، صفحه 383]
اهمیت تاریخی
نبرد حمص یکی از نقاط عطف تاریخ اسلام در مواجهه با مغولان محسوب میشود. این نبرد نه تنها مانع از پیشروی بیشتر مغولان به سمت غرب شد، بلکه اعتماد به نفس مسلمانان را در برابر این دشمن قدرتمند افزایش داد. پیروزی قلاوون در این نبرد، پایههای حکومت مملوکان را مستحکمتر کرد و نقش آنها را در دفاع از سرزمینهای اسلامی برجسته ساخت. [منبع: تاریخ الإسلام، جلد 50، صفحه 57]
منابع
1. النجوم الزاهرة، جلد 7، صفحه 303
2. تاریخ الإسلام، جلد 50، صفحه 57
3. تاریخ الإسلام، جلد 51، صفحه 383
گزارش منتخب
و استمرّ عسكر السلطان بظاهر حمص على حاله إلى أن وصلت التّتار إليه فى يوم الخميس رابع عشر شعبان، فركب الملك المنصور بعساكره و صافف العدوّ، و التقى الجمعان عند طلوع الشمس، و كان عدد التّتار على ما قيل مائة ألف فارس أو يزيدون، و عسكر المسلمين على مقدار النّصف من ذلك أو أقلّ، و تواقعوا من ضحوة النهار إلى آخره، و عظم القتال بين الفريقين و ثبت كلّ منهم
