حضور منصور دوانیقی هنگام قتل ابو مسلم خراسانی در 25 شعبان 137 ق

زمینه‌های تاریخی

ابومسلم خراسانی، یکی از شخصیت‌های کلیدی در جنبش عباسیان بود که نقش مهمی در سرنگونی امویان و برپایی حکومت عباسیان ایفا کرد. او با سازماندهی نیروهای خراسانی و رهبری آن‌ها، توانست پایه‌های حکومت عباسیان را مستحکم کند. با این حال، پس از به قدرت رسیدن عباسیان، رابطه‌اش با منصور دوانیقی، خلیفه دوم عباسی، به تدریج تیره شد. منصور که از نفوذ و محبوبیت ابومسلم هراس داشت، تصمیم به حذف او گرفت.

منبع: تاریخ الطبری، جلد 7، صفحه 507

رویداد قتل

در 25 شعبان سال 137 هجری قمری، ابومسلم خراسانی به دستور منصور دوانیقی در مدائن به قتل رسید. منصور که از حضور ابومسلم در دربار خود احساس خطر می‌کرد، او را به قصر دعوت کرد و در آنجا به قتلش دستور داد. ابومسلم که به وفاداری خود به عباسیان اعتقاد داشت، به این دعوت پاسخ مثبت داد و بدون هیچ گونه مقاومتی به قصر رفت. در آنجا، منصور دستور قتل او را صادر کرد و ابومسلم به دست عوامل منصور کشته شد.

منبع: تاریخ الطبری، جلد 7، صفحه 507

اعترافات منصور دوانیقی

منصور دوانیقی پس از قتل ابومسلم، به اشتباهات خود اعتراف کرد. او در یکی از سخنانش گفت: «سه اشتباه بزرگ مرتکب شدم که خداوند مرا از شر آن‌ها حفظ کرد: کشتن ابومسلم در حالی که در لباس کهنه‌ای بودم و اطرافیانم به اطاعت از من مشغول بودند و اگر آن لباس را پاره می‌کردم، همه چیز از دست می‌رفت؛ خروج من در روز روندیه که اگر تیری به من اصابت می‌کرد، همه چیز نابود می‌شد؛ و سفر من به شام که اگر در عراق شمشیرها به کار می‌رفت، خلافت از بین می‌رفت.» این اعترافات نشان می‌دهد که منصور از عواقب اقدامات خود آگاه بود، اما برای حفظ قدرت خود، دست به این اقدامات زد.

منبع: تاریخ الطبری، جلد 7، صفحه 507

تأثیرات واقعه

قتل ابومسلم خراسانی تأثیرات عمیقی بر حکومت عباسیان داشت. این واقعه نه تنها باعث از بین رفتن یکی از مهم‌ترین فرماندهان نظامی عباسیان شد، بلکه اعتماد بسیاری از نیروهای خراسانی را نیز نسبت به خلیفه سست کرد. این موضوع در درازمدت به تضعیف پایه‌های حکومت عباسیان انجامید و نشان داد که منصور دوانیقی برای حفظ قدرت خود، حتی از حذف نزدیک‌ترین همراهانش نیز ابایی ندارد.

منبع: تاریخ الطبری، جلد 7، صفحه 507

نمایش کمتر