سيدابراهيم بن سيدمحمد تقي نقوي نصيرآبادي از علما و فقهاي اماميهي قرن چهاردهم هجري، معروف به سيدالعلما و از شاگردان ميرزاي شيرازي، شيخ محمد طه نجف، ميرزا محمد حسين شهرستاني، ميرزا حبيباللَّه رشتي و شيخ زين العابدين بوده است. وي در سن جواني به مقام استنباط احكام شرعيه و مرجعيت شيعيان هندوستان نائل گرديد. سيد العُلماء با كمال شهامت در مقابل علماي درباري به جهت الغاي شهادتِ ولايت در اذان ايستاد و از تهديد مرگ نيز نهراسيد. از آثار اين عالم برجستهي شيعي ميتوان به كتابهاي تكلِمهي يَنابيعُ الانوار و الشَّمعَةُ في احكامِ الجُمعَه اشاره كرد. سيدالعُلماء در سال 1307 ق در سن 48 سالگي دار فاني را وداع گفت و به اجداد طاهرينش پيوست.
ابراهیم بن محمدتقی بن حسین بن دلدار علی نقوی نصیرآبادی (۱۲۵۹-۱۳۰۷ق /۱۸۴۳-۱۸۹۰م)، مشهور به ابراهیم لَکهنَوی، فقیه و مفسر شیعی در قرن سیزدهم هجری قمری در هندوستان. وی از میرزای شیرازی، شیخ علی فرزند صاحب جواهر، حبیب الله رشتی و دیگران اجازه روایت داشت. وی مورد احترام آخرین حاکم شیعی لکنهو بود. همچنین نقل شده که ناصرالدین شاه قاجار و حتی ملکه انگلیس به دیده احترام به او مینگریستهاند. مقاومت او در مقابل فرمان حذف شهادت به ولایت امام علی(ع) در اذان، و نامهاش به ملکه بریتانیا، مهمترین سبب لغو این فرمان در لکهنو بود.
زندگینامه
ابراهیم لکهنوی در لکهنوی هندوستان زاده شد و در همان جا رشد یافت و به تحصیل علم پرداخت.[۱] صرف و نحو و منطق و بیان را نزد مولی کمال الدّین موهانی و فقه و اصول را نزد پدرش خواند.
پس از درگذشت پدرش که از عالمان و فقیهان شیعی بود، عهدهدار امور شرعی و دینی شیعیان لکهنو شده و از طرف سلطان واحد علی شاه، آخرین سلطان شیعه لکهنو، به «سید العلماء» ملقب گردید.[۲]
ابراهیم در ۴۸ سالگی در سال ۱۳۰۷ق درگذشت. پیکرش در حسینیه پدرش محمد تقی در لکهنو، به خاک سپرده شد.[۳]
سفرها
در ۱۲۸۹ق / ۱۸۷۲م به سفر حج رفت. در ۱۲۹۱ق برای زیارت عتبات به عراق سفر کرد.[۴] در ۱۳۰۶ق /۱۸۸۸م به قصد زیارت حرم امام رضا(ع) سفری به ایران کرد و در آستانه حضرت عبدالعظیم در شهر ری مورد استقبال علما و امرا قرار گرفت. او همچنین با ناصرالدین شاه دیدار کرد[۵] و شاه به قصد تکریم، او را «حجة الاسلام» لقب داد.[۶]
اساتید
شیخ ابراهیم از فقیهان بنام شیعی اجازه روایت یافت:
میرزا محمدحسن شیرازی
حبیب الله رشتی
محمدطه نجف
سید محمدحسین شهرستانی
شیخ علی فرزند صاحب جواهر
مولا لطف الله مازندرانی
محمدحسن آل یاسین کاظمی
فاضل ایروانی
شیخ محمدحسین کاظمی
شیخ حسن ابن الشیخ
اسدالله کاظمی
زین العابدین مازندرانی
سید ابوالقاسم طباطبائی.[۷]
آثار
او دارای تألیفاتی بدین شرح است:
تحفة المؤمنین رساله عملیه اوست و در هند به زبان اردو چاپ شده است.[۸]
الیواقیت و الدرر فی حکم التماثیل و الصور در هند چاپ شده است.[۹]
نورالابصار فی اخذ الثّار به زبان فارسی در لکهنو چاپ شده است.[۱۰]
الشمعه فی احکام الجمعه را به نام ناصرالدین شاه تألیف کرده است، از این رو آن را اللمعه الناصریه نیز گویند و نسخهای از آن در کتابخانه وی در لکهنو موجود است.[۱۱]
ظاب العائل در فقه.[۱۲]
امل الامل در کلام (فارسی)، تکملهای بر کتاب پدر خود ینابیع الانوار در تفسیر.
البضاعة المزجاة در تفسیر سوره یوسف.[۱۳]
دعائم الایمان.[۱۴]
نامه به ملکه انگلیس
هنگامی که حکومت فرمانروایان شیعی در لکهنو پایان یافت و دولت انگلیس بر آن سامان چیره شد، فرمان داد تا عالمان دینی شهادت به ولایت امام علی(ع) را از اذان حذف کنند. ابراهیم سخت به مخالفت برخاست و نامهای به ملکه انگلیس نوشت و در نتیجه، فرمان صادر شده لغو گردید[۱۵] و در عین حال حکومت انگلیس او را «شمس العلماء» لقب داد.[۱۶]
پانویس
آقابزرگ، طبقات اعلام الشیعه، ص۱۰
امین، اعیان الشیعه، ۱۴۰۳ق، جلد۲، ص۲۰۵؛ مدرس تبریزی، ریحانة الادب، ۱۳۶۹ش، ج۶، ص۲۳۰.
امین، اعیان الشیعه، ۱۴۰۳ق، جلد۲، ص۲۰۵؛ مدرس تبریزی، ریحانة الادب، ۱۳۶۹ش، ج۶، ص۲۳۱.
صدر الافاضل، مرتضی حسین، مطلع الانوار، ص۴۷۸
صدر الافاضل، مطلع الانوار، ص۴۷۸
امین، اعیان الشیعه، ۱۴۰۳ق، جلد۲، ص۲۰۵.
امین، اعیان الشیعه، ۱۴۰۳ق، جلد۲، ص۲۰۵؛ مدرس تبریزی، ریحانة الادب، ۱۳۶۹ش، ج۶، ص۲۳۰-۲۳۱.
آقابزرگ، الذریعه، ۱۴۰۳ق، جلد۳، ص۴۷۴
مدرس تبریزی، ریحانة الادب، ۱۳۶۹ش، ج۶، ص۲۳۱؛ آقابزرگ، الذریعه، جلد ۲۵، ص۲۹۵ – ۲۹۶
مدرس تبریزی، ریحانة الادب، ۱۳۶۹ش، ج۶، ص۲۳۱؛ صدر الافاضل، مطلع الانوار، ص۴۷۹
مدرس تبریزی، ریحانة الادب، ۱۳۶۹ش، ج۶، ص۲۳۱؛ آقابزرگ، الذریعه، جلد ۱۴، ص۲۳۳
آقابزرگ، الذریعه، ۱۴۰۳ق، جلد۱۵، ص۱۹۸
امین، اعیان الشیعه، ۱۴۰۳ق، جلد۲، ص۲۰۵.
لکهنوی، نجوم السماء، ص۱۲۲
امین، اعیان الشیعه، جلد ۲، ص۲۰۵
موسوی اصفهانی، احسن الودیعه، ص۱۱۴
منابع
آقابزرگ تهرانی، محمد محسن، الذریعه الی تصانیف الشیعه، بیروت،دار الاضواء، چاپ سوم، ۱۴۰۳ق.
آقابزرگ، طبقات اعلام الشیعه، قرن ۱۴، مشهد، ۱۴۰۴ق / ۱۹۸۴.
امین، محسن، اعیان الشیعه، به تحقیق حسن الامین، بیروت، دار التعارف للمطبوعات، ۱۴۰۳ق.
صدر الافاضل، مرتضی حسین، مطلع الانوار، کراچی، ۱۴۰۲ق /۱۹۸۱م.
لکهنوی، محمد مهدی، نجوم السماء، قم، ۱۳۹۶ق /۱۹۷۶م.
مدرس تبریزی، محمد علی، ریحانة الادب، تهران، انتشارات خیام، چاپ سوم، ۱۳۶۹ش.
موسوی اصفهانی، محمد مهدی، احسن الودیعه، بغداد، ۱۳۴۸ق /۱۹۲۹م.