پیشینه و زمینههای فتح مصر
در سال 358 هجری قمری، جوهر بن عبدالله قائد، سردار سپاه معزّ لدین الله فاطمی، به دستور خلیفه فاطمی، معزّ لدین الله، به سوی مصر حرکت کرد. این اقدام در پی شرایط نابسامان مصر پس از مرگ کافور اخشیدی، حاکم وقت مصر، صورت گرفت. مصر در آن زمان با مشکلات اقتصادی و قحطی مواجه بود و این شرایط زمینه را برای ورود فاطمیان فراهم کرد. جوهر با سپاهی بزرگ و تجهیزات کامل به سوی مصر حرکت کرد و توانست در شعبان سال 358 هجری قمری وارد این سرزمین شود.
منبع: النجوم الزاهرة، جلد 4، صفحه 22
ورود جوهر به مصر و سقوط دولت اخشیدی
جوهر بن عبدالله در شب جمعه، سیزدهم شعبان سال 358 هجری قمری، وارد مصر شد. با ورود او، پرچمهای فاطمیان در مصر به اهتزاز درآمد و دولت اخشیدی پس از 34 سال و 10 ماه و 24 روز حکومت، سقوط کرد. جوهر بدون مقاومت جدی از سوی نیروهای اخشیدی، کنترل مصر را به دست گرفت. این واقعه نقطه عطفی در تاریخ مصر بود، زیرا حکومت فاطمیان که از شمال آفریقا آغاز شده بود، به مصر گسترش یافت.
منبع: النجوم الزاهرة، جلد 4، صفحه 22
تأسیس قاهره و تثبیت حکومت فاطمیان
پس از فتح مصر، جوهر بن عبدالله اقدام به تأسیس شهر قاهره کرد. این شهر به عنوان پایتخت جدید فاطمیان انتخاب شد و به سرعت به مرکز سیاسی و فرهنگی جهان اسلام تبدیل گردید. جوهر همچنین خطبهها را به نام معزّ لدین الله فاطمی خواند و دعا برای خلفای عباسی را در مصر متوقف کرد. این اقدامات نشاندهنده تثبیت کامل حکومت فاطمیان در مصر بود.
منبع: النجوم الزاهرة، جلد 4، صفحه 26
پیامدهای فتح مصر
فتح مصر به دست جوهر بن عبدالله نه تنها باعث گسترش قلمرو فاطمیان شد، بلکه تأثیرات عمیقی بر تاریخ مصر و جهان اسلام گذاشت. این واقعه باعث شد مصر به مرکز قدرت فاطمیان تبدیل شود و نقش مهمی در تحولات سیاسی و مذهبی منطقه ایفا کند. همچنین، تأسیس قاهره به عنوان پایتخت فاطمیان، این شهر را به یکی از مهمترین شهرهای جهان اسلام تبدیل کرد.
منبع: الكامل في التاريخ، جلد 8، صفحه 590
نقش جوهر بن عبدالله در فتح مصر
جوهر بن عبدالله به عنوان سردار سپاه فاطمیان، نقش کلیدی در فتح مصر ایفا کرد. او با تدبیر و مدیریت خود توانست بدون درگیری جدی، کنترل مصر را به دست گیرد. پس از فتح مصر، جوهر به عنوان نماینده معزّ لدین الله، حکومت مصر را اداره کرد و اقدامات مهمی مانند تأسیس قاهره و تثبیت حکومت فاطمیان را انجام داد. نقش او در این واقعه به عنوان یکی از مهمترین چهرههای تاریخ فاطمیان شناخته میشود.
منبع: تاريخ أبي الفداء، جلد 1، صفحه 448
منابع
1. النجوم الزاهرة، جلد 4، صفحه 22
2. النجوم الزاهرة، جلد 4، صفحه 26
3. الكامل في التاريخ، جلد 8، صفحه 590
4. تاريخ أبي الفداء، جلد 1، صفحه 448
و استمرّ الحال على ذلك إلى ليلة الجمعة لثلاث عشرة خلت من شعبان من سنة ثمان و خمسين و ثلثمائة، و دحل إلى مصر رايات المغاربة الواصلين صحبة القائد جوهر المعزّى، و انقرضت الدولة الإخشيذيّة من مصر. و كانت مدّتها أربعا و ثلاثين سنة و عشرة أشهر و أربعة و عشرين يوما
