زمینههای تاریخی
ابو مسلم خراسانی، یکی از چهرههای کلیدی در انقلاب عباسیان بود که نقش مهمی در سرنگونی حکومت امویان ایفا کرد. او با سازماندهی نیروهای خراسانی و رهبری جنبش سیاهجامگان، پایههای حکومت عباسیان را تقویت کرد. با این حال، پس از به قدرت رسیدن عباسیان، رابطهاش با خلیفه دوم عباسی، منصور دوانیقی، به تیرگی گرایید. منصور که از نفوذ و قدرت ابو مسلم هراس داشت، تصمیم به حذف او گرفت.
منبع: ترجمه تقویم التواریخ، جلد 1، صفحه 54
قتل ابو مسلم
در سال 137 هجری قمری، ابو مسلم به دستور منصور دوانیقی به قتل رسید. برخی منابع این واقعه را در شعبان سال 136 هجری قمری ذکر کردهاند، اما اکثر گزارشها سال 137 را تأیید میکنند. منصور با حیله و نیرنگ، ابو مسلم را به مدائن دعوت کرد و به او امان نامه داد. هنگامی که ابو مسلم به حضور منصور رسید، منصور با اشاره به نیروهایش دستور قتل او را صادر کرد. ابو مسلم که غافلگیر شده بود، تلاش کرد از منصور درخواست عفو کند، اما منصور به درخواستهای او توجهی نکرد و دستور قتلش را تأیید کرد.
منبع: تاریخ الطبري، جلد 7، صفحه 488
جزئیات قتل
بر اساس گزارشها، منصور از عثمان بن نهیک و چند تن از نیروهایش خواست تا ابو مسلم را به قتل برسانند. هنگامی که ابو مسلم وارد شد، منصور با او به گفتوگو پرداخت و سپس با اشاره به نیروهایش، دستور قتل او را صادر کرد. ابو مسلم که سعی در دفاع از خود داشت، نتوانست در برابر حمله مقاومت کند و به قتل رسید. برخی گزارشها اشاره میکنند که جسد او به رودخانه دجله انداخته شد.
منبع: الكامل في التاريخ، جلد 5، صفحه 476
پیامدهای قتل ابو مسلم
قتل ابو مسلم خراسانی تأثیرات عمیقی بر حکومت عباسیان داشت. این واقعه نه تنها باعث از بین رفتن یکی از مهمترین رهبران نظامی و سیاسی عباسیان شد، بلکه نارضایتیهایی را در میان نیروهای خراسانی به وجود آورد. با این حال، منصور با این اقدام، قدرت خود را تثبیت کرد و هرگونه تهدید احتمالی از سوی ابو مسلم را از میان برداشت.
منبع: تاریخ الإسلام، جلد 8، صفحه 357
نتیجهگیری
قتل ابو مسلم خراسانی به دست منصور دوانیقی، نقطه عطفی در تاریخ حکومت عباسیان بود. این واقعه نشاندهنده سیاستهای خشن و بیرحم منصور در حفظ قدرت بود. ابو مسلم که زمانی ستون اصلی انقلاب عباسیان به شمار میرفت، به دست همان کسی کشته شد که خود در به قدرت رساندنش نقش داشت. این رویداد، پایان تلخ زندگی یکی از تأثیرگذارترین چهرههای تاریخ اسلام بود.
منبع: النجوم الزاهرة، جلد 1، صفحه 335
منابع
1. ترجمه تقویم التواریخ، جلد 1، صفحه 54
2. تاریخ الطبري، جلد 7، صفحه 488
3. الكامل في التاريخ، جلد 5، صفحه 476
4. تاریخ الإسلام، جلد 8، صفحه 357
5. النجوم الزاهرة، جلد 1، صفحه 335
جمعبندی و خلاصه سازی توسط هوش مصنوعی
فغضب المنصور و شتمه و صفق بيده على الأخرى، فخرج عليه الحرس، فضربه عثمان بن نهيك فقطع حمائل سيفه، فقال: استبقني لعدوّك يا أمير المؤمنين! فقال: لا أبقاني اللّٰه إذا، أ عدوّ أعدى لي منك؟ و أخذه الحرس بسيوفهم حتّى قتلوه و هو يصيح العفو، فقال المنصور: يا بن اللخناء العفو و السيوف قد اعتورتك! فقتلوه في شعبان لخمس بقين منه.
