پیشینه و زمینههای تاریخی
در سال ۶۲۶ هجری قمری، تحولات مهمی در منطقه شام رخ داد که منجر به انتقال حکومت دمشق از ملک کامل ایوبی به برادرش ملک اشرف موسی ایوبی شد. این واقعه در پی اختلافات و رقابتهای میان اعضای خاندان ایوبی روی داد. ملک کامل، که پیش از این بر دمشق حکومت میکرد، تصمیم گرفت تا این شهر را به برادرش ملک اشرف واگذار کند و در عوض، مناطق شرقیتر مانند حران و الرها را تحت کنترل خود درآورد. این اقدام بخشی از تلاشهای ملک کامل برای تثبیت قدرت و ایجاد توازن در قلمرو ایوبیان بود.
منبع: تاريخ أبي الفداء، جلد ۲، صفحه ۲۴۱
جزئیات واقعه
در شعبان سال ۶۲۶ قمری، ملک کامل ایوبی پس از ورود به دمشق و انجام مذاکراتی با طرفهای مختلف، حکومت این شهر را به برادرش ملک اشرف موسی ایوبی واگذار کرد. در مقابل، ملک اشرف نیز مناطق شرقی مانند حران، الرها، رأس عین و الرقه را به ملک کامل تحویل داد. این توافق پس از یک دوره درگیری و محاصره دمشق توسط نیروهای ملک کامل صورت گرفت. در این مدت، شهر شاهد ناآرامیها و تخریبهایی بود که به دلیل درگیریهای نظامی رخ داد. پس از این توافق، ملک اشرف به سمت شرق حرکت کرد تا مناطق واگذار شده را تحت کنترل خود درآورد.
منبع: تاریخ الإسلام، جلد ۴۵، صفحه ۳۳
پیامدها و اهمیت تاریخی
واگذاری حکومت دمشق به ملک اشرف موسی ایوبی، نقطه عطفی در تاریخ خاندان ایوبی بود. این اقدام نه تنها باعث تثبیت موقعیت ملک کامل در مناطق شرقی شد، بلکه به ملک اشرف نیز فرصت داد تا در یکی از مهمترین شهرهای شام حکومت کند. این واقعه همچنین نشاندهنده سیاستهای داخلی خاندان ایوبی در تقسیم قدرت و جلوگیری از تمرکز آن در دست یک فرد بود. با این حال، این توافق نتوانست به طور کامل اختلافات میان اعضای خاندان ایوبی را از بین ببرد و در سالهای بعد، درگیریهای بیشتری میان آنها رخ داد.
منبع: تاريخ أبي الفداء، جلد ۲، صفحه ۲۴۱
منابع
1. تاريخ أبي الفداء، جلد ۲، صفحه ۲۴۱
2. تاریخ الإسلام، جلد ۴۵، صفحه ۳۳
ثم استولى الملك الكامل على دمشق، و عوض الناصر داود عنها بالكرك و البلقاء و الصلت و الأغوار و الشوبك، و أخذ الملك الكامل لنفسه البلاد الشرقية التي كانت عينت للناصر، و هي حران و الرها و غيرهما، التي كانت بيد الملك الأشرف، ثم نزل الناصر داود عن الشوبك، و سأل عمه الكامل في قبولها فقبلها، و تسلم دمشق الملك الأشرف، و تسلم الكامل من الأشرف البلاد الشرقية المذكورة.
