زندگی و آثار عبدالملک بن هشام
عبدالملک بن هشام، معروف به ابن هشام، از سیرهنویسان مشهور اسلامی است که بیشتر به دلیل تدوین و تنظیم سیره رسولالله شناخته میشود. او در قرن دوم و سوم هجری قمری میزیست و آثارش تأثیر عمیقی بر تاریخنگاری اسلامی گذاشت. ابن هشام با جمعآوری و ویرایش روایات مربوط به زندگی پیامبر اسلام ، یکی از مهمترین منابع تاریخی در این زمینه را ارائه کرد. او سیرهای را که ابن اسحاق نوشته بود، ویرایش و تکمیل کرد و بهعنوان «السیرة النبویة» منتشر ساخت. این اثر بعدها توسط دانشمندانی مانند سُهیلی شرح و تفسیر شد.
منبع: ترجمه تقویم التواریخ، جلد 1، صفحه 63
وفات ابن هشام
وفات عبدالملک بن هشام در منابع تاریخی با اختلافاتی ذکر شده است. برخی منابع سال ۲۱۳ هجری قمری را به عنوان سال وفات او در مصر ثبت کردهاند. در این گزارشها آمده است که ابن هشام در مصر درگذشت و اصالتاً اهل بصره بود. او به دلیل ویرایش و تنظیم سیره رسولالله شهرت یافت و آثارش مورد توجه بسیاری از دانشمندان پس از او قرار گرفت.
منبع: تاریخ أبي الفداء، جلد 1، صفحه 338
در برخی دیگر از منابع، سال وفات ابن هشام ۲۱۷ یا ۲۱۸ هجری قمری ذکر شده است. این اختلاف در تاریخ وفات ممکن است ناشی از تفاوت در نقلقولها یا اشتباهات نسخههای خطی باشد. با این حال، بیشتر منابع بر این اتفاق نظر دارند که او در مصر درگذشت و آثارش بهعنوان یکی از مهمترین منابع سیره نبوی باقی ماند.
منبع: تاریخ الإسلام، جلد 15، صفحه 281
اهمیت و تأثیر ابن هشام در تاریخنگاری اسلامی
عبدالملک بن هشام با تدوین و ویرایش سیره رسولالله ، نقش مهمی در حفظ و انتقال تاریخ صدر اسلام ایفا کرد. اثر او بهعنوان یکی از معتبرترین منابع در مورد زندگی پیامبر اسلام شناخته میشود و تا به امروز مورد استفاده محققان و تاریخنگاران قرار گرفته است. ابن هشام با حذف برخی از اشعار و روایات غیرضروری، سیرهای مختصر و مفید ارائه کرد که بهراحتی قابل مطالعه و درک بود. این کار او باعث شد تا سیره نبوی به شکلی منسجم و قابل اعتماد در اختیار نسلهای بعدی قرار گیرد.
منبع: ترجمه تقویم التواریخ، جلد 1، صفحه 63
منابع
1. ترجمه تقویم التواریخ، جلد 1، صفحه 63
2. تاريخ أبي الفداء، جلد 1، صفحه 338
3. تاریخ الإسلام، جلد 15، صفحه 281
(و فيها) و قيل في سنة ثماني عشرة و مائتين، توفي بمصر أبو محمد عبد الملك بن هشام بن أيوب الحميري، و هذا ابن هشام، هو الذي جمع سيرة رسول اللّه صلى اللّه عليه و سلم من المغازي و السير، لابن إسحاق و هذّبها و شرحها السهيلي، و ابن هشام المذكور، من أهل مصر، و أصله من البصرة.
