حفص بن عمر بصری، ملقب به ابوعمر ضریر، از علمای برجسته قرن سوم هجری بود که در زمینههای مختلفی همچون فقه، اخبار، فرائض، حساب، شعر و تاریخ تبحر داشت. او از جمله محدثانی بود که روایاتش مورد توجه بسیاری از علمای زمان خود قرار گرفت. حفص بن عمر از بدو تولد نابینا بود، اما این نقیصه مانع از پیشرفت علمی او نشد و او توانست به یکی از چهرههای مشهور در میان دانشمندان اسلامی تبدیل شود. او از راویانی همچون جریر بن حازم، مبارک بن فضاله و حماد بن سلمه روایت نقل کرده و شاگردانی همچون ابوزرعه، ابوحاتم و ابومسلم کجی از او روایت کردهاند. ابوعمر ضریر به دلیل صداقت و حفظ دقیق احادیث، مورد اعتماد بسیاری از علمای رجال بود.
منبع: تاریخ الإسلام، جلد 15، صفحه 124
وفات حفص بن عمر
حفص بن عمر بصری در 21 شعبان سال 220 هجری قمری درگذشت. تاریخ دقیق وفات او توسط ابن عساکر و ابوداود ثبت شده است. مرگ او ضایعهای بزرگ برای جامعه علمی آن دوران محسوب میشد، چرا که او نه تنها در نقل حدیث، بلکه در علوم مختلفی همچون فقه و تاریخ نیز تأثیرگذار بود. وفات او پایان زندگی یکی از دانشمندان نابینایی بود که با وجود محدودیتهای جسمی، به یکی از چهرههای برجسته علمی تبدیل شده بود.
منبع: تاریخ الإسلام، جلد 15، صفحه 124
اهمیت و تأثیر حفص بن عمر
حفص بن عمر بصری ضریر به دلیل دانش گستردهاش در علوم مختلف و نیز صداقت در نقل حدیث، جایگاه ویژهای در میان علمای اسلامی داشت. او نه تنها در نقل روایات، بلکه در تدریس و تربیت شاگردان نیز نقش مهمی ایفا کرد. شاگردان او همچون ابوزرعه و ابومسلم کجی از جمله راویان مشهور شدند که روایات او را به نسلهای بعدی منتقل کردند. وفات او در سال 220 قمری، پایان زندگی یکی از دانشمندان نابینایی بود که با تلاش و پشتکار، نام خود را در تاریخ اسلام به ثبت رساند.
منبع: تاریخ الإسلام، جلد 15، صفحه 124
منابع
حفص بن عمر البصريّ 5 – د. – أبو عمر الضّرير. عن: جرير بن حازم، و مبارك بن فضالة، و حمّاد بن سلمة، و غيرهم. 125 و عنه: د 1.، و أبو زرعة، و أبو حاتم، و يعقوب الفسويّ، و أبو مسلم الكجِّي، و حفص بن عمر الحبطيّ السّيّاريّ، و أبو خليفة الفضل بن الحباب الجمحيّ، و آخرون. قال أبو حاتم 2: صدوق، يحفظ عامّة حديثه. و قال ابن حبّان 3: كان من العلماء بالفقه، و الأخبار، و الفرائض، و الحساب، و الشّعر، و أيّام النّاس، و ولد أعمى. و قال ابن عساكر 4: مات لتسع بقين من شعبان سنة عشرين. كذا ورّخ موته أبو داود 5.
