زندگی و پیشینه
محمد بن هانی، معروف به ابو القاسم یا ابو الحسن، شاعر مشهور اندلسی در قرن چهارم هجری بود. او از خاندان ازدی و احتمالاً از نوادگان یزید بن حاتم بن قبیصة بن مهلب بن ابی صفره یا روح بن حاتم بود. پدرش هانی از اهالی یکی از روستاهای مهدیه در افریقیه بود. محمد بن هانی در اشبیلیه متولد شد و در همانجا به تحصیل و فعالیت ادبی پرداخت. او به عنوان شاعری توانا و حافظ اشعار و اخبار عرب شهرت یافت و به دربار صاحب اشبیلیه راه پیدا کرد. با این حال، به دلیل اتهامات مذهبی و گرایش به فلسفه، مورد تهدید قرار گرفت و مجبور به فرار از اندلس به مغرب شد.
منبع: النجوم الزاهرة، جلد 4، صفحه 67
ارتباط با حکومت فاطمیان
پس از فرار از اندلس، محمد بن هانی به مغرب رفت و با جوهر، فرمانده فاطمی، دیدار کرد. او سپس به معز لدین الله، خلیفه فاطمی، پیوست و با سرودن اشعاری در مدح او، مورد توجه و انعام قرار گرفت. با این حال، زندگی او در دربار فاطمیان نیز با ابهام و حوادث ناگوار همراه بود. او به دلیل گرایش به لذتجویی و اتهامات مذهبی، همواره در معرض خطر قرار داشت.
منبع: تاریخ الإسلام، جلد 26، صفحه 299
مرگ مرموز
محمد بن هانی در اواخر رجب سال 362 هجری قمری در برقه به طرز مرموزی کشته شد. برخی گزارشها حاکی از آن است که او پس از نوشیدن شراب، مخنوق و مقتول یافت شد، اما قاتل او هرگز شناسایی نشد. برخی دیگر نیز علت مرگ او را نامعلوم دانستهاند. مرگ او به عنوان یکی از رویدادهای مهم ادبی و تاریخی قرن چهارم هجری ثبت شده است.
منبع: الكامل في التاريخ، جلد 8، صفحه 621
اهمیت و تأثیر
محمد بن هانی به عنوان یکی از بزرگترین شاعران اندلس شناخته میشد و اشعار او در مدح و غزل شهرت فراوانی داشت. او را با المتنبی، شاعر بزرگ عرب، مقایسه کردهاند. با این حال، برخی از اشعار او به دلیل محتوای جسورانه و اتهامات مذهبی، مورد انتقاد قرار گرفته است. مرگ مرموز او نیز به عنوان یکی از ابهامات تاریخی باقی مانده است.
منبع: تاریخ الإسلام، جلد 26، صفحه 299
منابع
1. النجوم الزاهرة، جلد 4، صفحه 67
2. الكامل في التاريخ، جلد 8، صفحه 621
3. تاریخ الإسلام، جلد 26، صفحه 299
ثم سار إلى مصر، فلمّا وصل إلى برقة و معه محمّد بن هانئ الشاعر الأندلسيّ، قتل غيلة، فرئي ملقى على جانب البحر قتيلا لا يدرى من قتله، و كان قتله أواخر رجب من سنة اثنتين و ستّين و ثلاثمائة،
