زندگی و فعالیتهای علمی
نصر بن احمد بن ابراهیم، معروف به ابو الفتح هروی، از محدثان و عالمان برجسته قرن پنجم و ششم هجری قمری بود. او در سال 419 هجری قمری در هرات به دنیا آمد و عمر خود را صرف تحصیل و تدریس علوم اسلامی کرد. نصر بن احمد از مشایخ بزرگ حدیث بهشمار میرفت و از اساتید متعددی همچون پدرش، جدش ابراهیم، و جد مادریاش منصور بن اسماعیل الحنفی بهره برد. او همچنین از اساتیدی مانند ابو عثمان سعید بن العباس القرشی و اسحاق بن ابی اسحاق القراب حدیث نقل کرده است. نصر بن احمد به دلیل دانش گسترده و اخلاق نیکو، مورد احترام بسیاری از علمای زمان خود بود.
منبع: تاریخ الإسلام، جلد 35، صفحه 323
وفات و میراث علمی
نصر بن احمد بن ابراهیم در هفتم شعبان سال 511 هجری قمری در هرات درگذشت. او در زمان خود به عنوان مسند هرات شناخته میشد و بسیاری از محدثان و طلاب علم از او روایت نقل کردهاند. شیخ الاسلام، یکی از بزرگان علم حدیث، سه مجلد از روایات او را گردآوری کرده است. نصر بن احمد به دلیل زهد و عبادتهای فراوانش نیز شهرت داشت و به عنوان یکی از عابدان بزرگ زمان خود شناخته میشد. وفات او ضربهای بزرگ به جامعه علمی هرات وارد کرد، چرا که او یکی از آخرین حلقههای سلسله محدثان برجسته آن دوران بود.
منبع: تاریخ الإسلام، جلد 35، صفحه 323
اختلاف در تاریخ وفات
در برخی منابع، تاریخ وفات نصر بن احمد بن ابراهیم سال 510 هجری قمری ذکر شده است. با این حال، گزارشهای معتبرتر و دقیقتر، تاریخ وفات او را هفتم شعبان سال 511 هجری قمری در هرات ثبت کردهاند. این اختلاف ممکن است ناشی از تفاوت در نقلهای تاریخی باشد، اما گزارش سال 511 به عنوان تاریخ دقیقتر و صحیحتر پذیرفته شده است.
منبع: تاریخ الإسلام، جلد 35، صفحه 264
اهمیت و تأثیر
نصر بن احمد بن ابراهیم به عنوان یکی از محدثان برجسته قرن ششم هجری، نقش مهمی در حفظ و انتقال احادیث نبوی ایفا کرد. او با گردآوری و نقل روایات متعدد، به غنای میراث حدیثی جهان اسلام کمک شایانی کرد. وفات او نه تنها برای هرات، بلکه برای کل جهان اسلام ضایعهای بزرگ بود، چرا که او یکی از آخرین حلقههای سلسله محدثان بزرگ آن دوران به شمار میرفت. میراث علمی او تا به امروز مورد توجه و استفاده علمای اسلام قرار گرفته است.
منبع: تاریخ الإسلام، جلد 35، صفحه 323
منابع
1. تاریخ الإسلام، جلد 35، صفحه 264
2. تاریخ الإسلام، جلد 35، صفحه 323
گزارش منتخب
نصر بن أحمد بن إبراهيم بن أسد بن أحمد 5.324 أبو الفتح الحنفيّ الهرويّ. و ساق السّمعانيّ نسبه إلى حنيفة بن لجيم 1 بن صعب بن عليّ بن بكر بن وائل. و قال: هو من أهل العلم و السّداد و الصّلاح. أفنى عمره في كتابة العلم. حدّث بالكثير، و تفرد بالرواية الكثيرة. سمع: أباه، و جدّه أبا العبّاس إبراهيم، و جدّه لأمّه منصور بن إسماعيل الحنفيّ، و أبا عثمان سعيد بن العبّاس القرشيّ، و إسحاق بن أبي إسحاق القرّاب، و عبد بن محمد بن عيسى، و محمد بن الفضيل الفضيليّ. و حدّثني عنه جماعة بهراة، و مرو، و بوسنج 2. ولد سنة تسع عشرة و أربعمائة، و مات بهراة في سابع شعبان. قلت: هذا كان مسند تلك الدّيار في عصره. و قد مرّ أيضا في سنة عشر، و لكن هذا أصحّ.
