احمد بن ابراهیم بن ابی خالد، مشهور به ابن جزار قیروانی، از برجستهترین پزشکان و دانشمندان اسلامی قرن چهارم هجری به شمار میرود. این حکیم فرزانه در حدود سال ۳۲۰ قمری در قیروان تونس به دنیا آمد و در همان شهر به کسب دانش و ارائه خدمات پزشکی پرداخت.
ابن جزار شخصیتی وارسته و بیاعتنا به زرق و برق دنیوی داشت. او به منظور حفظ شرافت و استقلال مقام علمی، هرگز به دربار پادشاهان و حاکمان وقت قدم نمیگذاشت و درمان بیماران را تنها در مطب شخصی خود انجام میداد. این رویکرد متعالی، نشاندهنده عمق ایمان و تعهد اخلاقی این پزشک مسلمان بود.
وی بیش از هشتاد سال با قناعت و گوشهگیری زندگی کرد و برخلاف بسیاری از همعصرانش، هرگز جذب دربار سلاطین نشد. این استقلال فکری و عقیدتی، به او امکان داد تا با آزادی کامل به فعالیتهای علمی و پژوهشی بپردازد.
مشهورترین اثر ابن جزار، کتاب ارزشمند “زاد المسافر” در زمینه پزشکی است که به چندین زبان زنده دنیا ترجمه شده و قرنها به عنوان یکی از منابع مهم پزشکی در جهان اسلام و اروپا مورد استفاده قرار گرفته است. از دیگر تألیفات مهم او میتوان به “الاعتماد” در پزشکی، “طب الفقرا” برای درمان بیماریهای مردم کمبضاعت، و “اخبار الدوله در ظهور حضرت مهدی(عج) به مغرب” اشاره کرد.
ابن جزار علاوه بر پزشکی، در زمینههای جغرافیا و فلسفه نیز صاحبنظر بود و آثاری از خود به جای گذاشته است. این دانشمند بزرگ سرانجام در اوایل قرن پنجم هجری دار فانی را وداع گفت، اما میراث علمی و اخلاقی او برای همیشه در تاریخ پزشکی اسلامی ماندگار شده است.