زمان و مکان ولادت
امام محمد باقر ، پنجمین امام شیعیان، در سال 57 هجری قمری در شهر مدینه به دنیا آمد. برخی منابع نیز سال 56 یا 58 هجری قمری را به عنوان سال ولادت ایشان ذکر کردهاند. بیشتر گزارشها بر این موضوع تاکید دارند که ولادت امام باقر در سوم ماه صفر یا اول ماه رجب اتفاق افتاده است. این واقعه سه سال قبل از شهادت امام حسین در واقعه کربلا رخ داد.
منبع: مسند الامام الباقر علیه السلام جلد : 1 صفحه : 143
والدین امام باقر
امام محمد باقر فرزند امام سجاد و فاطمه بنت الحسن بود. مادر ایشان، فاطمه، از نوادگان امام حسن مجتبی و از سادات بنیهاشم بود. این ویژگی باعث شد که امام باقر به عنوان (ابن الخیرتین) شناخته شود، زیرا هم از طرف پدر و هم از طرف مادر به خاندان پیامبر منتسب بود.
منبع: وقایع الایام جلد : 1 صفحه : 273
روایات درباره ولادت
در برخی روایات آمده است که ولادت امام باقر با معجزاتی همراه بود. از جمله نقل شده است که مادر ایشان، فاطمه بنت الحسن ، در هنگام ولادت امام باقر ، با اشاره دست خود، دیواری را که در حال سقوط بود، متوقف کرد. این واقعه نشاندهنده جایگاه والای ایشان در نزد خداوند است.
منبع: وقایع الایام جلد : 1 صفحه : 273
اهمیت ولادت امام باقر
ولادت امام محمد باقر از آن جهت حائز اهمیت است که ایشان نقش بسزایی در گسترش علوم اسلامی، به ویژه فقه و حدیث، ایفا کردند. دوران امامت ایشان مصادف با تحولات فرهنگی و علمی در جهان اسلام بود و امام باقر با تربیت شاگردان برجسته، پایههای علوم دینی را استوار کردند. ایشان به عنوان (باقر العلوم) شناخته میشوند، زیرا علوم دینی را شکافتند و به عمق آن دست یافتند.
منبع: الارشاد جلد : 2 صفحه : 158
اختلاف در تاریخ ولادت
در مورد تاریخ دقیق ولادت امام باقر اختلافهایی وجود دارد. برخی منابع سال 56 هجری قمری و برخی دیگر سال 58 هجری قمری را ذکر کردهاند. همچنین در مورد ماه ولادت ایشان نیز اختلافاتی وجود دارد؛ برخی منابع اول رجب و برخی دیگر سوم صفر را به عنوان تاریخ ولادت ایشان بیان کردهاند. با این حال، بیشتر منابع بر سال 57 هجری قمری تاکید دارند.
منبع: رساله فی تواریخ النبی و الآل علیهم السلام جلد : 1 صفحه : 14
جایگاه امام باقر در تاریخ اسلام
امام محمد باقر در دوران امامت خود، با وجود فشارهای سیاسی حکومت اموی، به ترویج علوم دینی پرداختند. ایشان با تربیت شاگردانی مانند جابر بن یزید جعفی و زراره بن اعین، نقش مهمی در حفظ و گسترش معارف اسلامی ایفا کردند. امام باقر همچنین در تفسیر قرآن و بیان احکام شرعی، جایگاه ویژهای داشتند و احادیث بسیاری از ایشان در منابع شیعه و سنی نقل شده است.
منبع: الکافی جلد : 1 صفحه : 469
وفات و مدفن
امام محمد باقر در سال 114 هجری قمری در مدینه به شهادت رسیدند و در قبرستان بقیع، در کنار پدر بزرگوارشان امام سجاد ، به خاک سپرده شدند. دوران امامت ایشان 19 سال به طول انجامید و در این مدت، ایشان به عنوان مرجع علمی و دینی مسلمانان شناخته میشدند.
منبع: الارشاد جلد : 2 صفحه : 158
منابع
1. مسند الامام الباقر علیه السلام جلد : 1 صفحه : 143
2. وقایع الایام جلد : 1 صفحه : 273
3. الارشاد جلد : 2 صفحه : 158
4. رساله فی تواریخ النبی و الآل علیهم السلام جلد : 1 صفحه : 14
5. الکافی جلد : 1 صفحه : 469
اول یوم منه کان مولد مولانا و سیدنا ابی جعفر محمد بن علی الباقر3. روی جابر الجعفی قال ولد الباقر ابو جعفر محمد بن علی57 یوم الجمعه غره رجب سنه 57 سبع و خمسین من الهجره
