پیشینه و زمینه‌های اعزام سپاه

پس از رحلت پیامبر اسلام در سال 11 هجری، ابوبکر به عنوان خلیفه انتخاب شد. یکی از اولین اقدامات او اجرای دستور پیامبر مبنی بر اعزام سپاهی به فرماندهی اسامة بن زید به سوی روم بود. این سپاه پیش از رحلت پیامبر تشکیل شده بود، اما به دلیل وفات ایشان، حرکت آن به تعویق افتاد. ابوبکر با تأکید بر اجرای دستور پیامبر، دستور داد تا این سپاه به سرعت حرکت کند. او اعلام کرد که هیچ‌کس نباید از همراهی با اسامة تعلل کند و هر کس که در این امر کوتاهی کند، مجبور خواهد شد به صورت پیاده به سپاه بپیوندد.

منبع: المغازي جلد 3 صفحه 1122

واکنش‌ها و مخالفت‌ها

با وجود تأکید ابوبکر بر اجرای این دستور، برخی از مسلمانان به دلیل شرایط بحرانی پس از رحلت پیامبر و نگرانی از ارتداد برخی قبایل، با اعزام این سپاه مخالفت کردند. آن‌ها معتقد بودند که در این شرایط حساس، حفظ نیروهای نظامی در مدینه ضروری است. اما ابوبکر با قاطعیت اعلام کرد که حتی اگر تنها او در مدینه باقی بماند، این دستور پیامبر باید اجرا شود. او تأکید کرد که هیچ‌چیز نباید مانع اجرای دستورات پیامبر شود.

منبع: تاریخ الطبري جلد 3 صفحه 225

حرکت سپاه و تشییع ابوبکر

سپاه اسامة بن زید در آخر ماه ربیع‌الاول سال 11 هجری از مدینه حرکت کرد. این سپاه شامل سه هزار نفر بود که هزار نفر از آن‌ها سواره‌نظام بودند. ابوبکر شخصاً برای تشییع سپاه به محل حرکت آن‌ها رفت و مدتی در کنار اسامة بن زید راه رفت. او در این مراسم خطاب به اسامة گفت: «تو را به خدا می‌سپارم و از تو می‌خواهم که دستور پیامبر را اجرا کنی. من نه تو را امر می‌کنم و نه نهی، بلکه تنها دستور پیامبر را اجرا می‌کنم.»

منبع: الصحيح من سيرة النبي الأعظم جلد 32 صفحه 170

اهمیت و تأثیر این واقعه

اعزام سپاه اسامة بن زید به فرمان ابوبکر، نشان‌دهنده‌ی پایبندی او به دستورات پیامبر بود. این اقدام در شرایطی انجام شد که مدینه با تهدیدات داخلی و خارجی مواجه بود. اجرای این دستور، علاوه بر تأکید بر اهمیت اطاعت از دستورات پیامبر، نشان‌دهنده‌ی عزم ابوبکر برای حفظ وحدت مسلمانان در شرایط بحرانی بود. این واقعه همچنین تأثیر مهمی در تثبیت موقعیت ابوبکر به عنوان خلیفه داشت.

منبع: عیون الأثر جلد 2 صفحه 351

و خرج‏ و أمر مناديه ينادى: عزمة منّى ألاّ يتخلّف عن أسامة من بعثه من كان‏ انتدب معه فى حياة رسول اللّه صلّى اللّه عليه و سلّم، فإنى لن أوتى بأحد أبطأ عن الخروج معه إلاّ ألحقته به ماشيا. و أرسل إلى النفر من المهاجرين‏ الذين كانوا تكلّموا فى إمارة أسامة، فغلّظ عليهم و أخذهم بالخروج، فلم‏ يتخلّف عن البعث إنسان واحد.