(16 ربیع الأول سال 1 قمری) تعیین مکان بنای مسجد

ورود پیامبر به مدینه و انتخاب مکان مسجد

پس از هجرت پیامبر اسلام  از مکه به مدینه در سال اول هجری، ایشان به همراه یاران خود وارد این شهر شدند. هنگام ورود، مردم مدینه از پیامبر دعوت کردند تا در خانه‌هایشان سکونت گزیند، اما پیامبر فرمودند که شتر ایشان مأمور است و باید به دنبال آن رفت. شتر پیامبر در محلی که امروز مسجد النبی قرار دارد، بر زمین نشست. این مکان در آن زمان به عنوان «مربد» (محلی برای خشک کردن خرما) شناخته می‌شد و متعلق به دو کودک یتیم به نام‌های سهل و سهیل بود که تحت سرپرستی معاذ بن عفراء قرار داشتند. پس از آنکه شتر در این مکان بر زمین نشست، پیامبر از آن پیاده شدند و معاذ بن عفراء پیشنهاد داد که این مکان به عنوان مسجد ساخته شود. پیامبر نیز دستور دادند تا مسجد در این محل بنا شود.

منبع: السیرة النبویة جلد 1 صفحه 495

خرید زمین و ساخت مسجد

پس از تعیین مکان، پیامبر  از معاذ بن عفراء پرسیدند که این زمین متعلق به چه کسی است. معاذ پاسخ داد که این زمین متعلق به دو کودک یتیم است و او رضایت آن‌ها را جلب خواهد کرد. پیامبر دستور دادند تا زمین خریداری شود و مسجد در آن ساخته شود. برخی گزارش‌ها نیز اشاره می‌کنند که پیامبر زمین را خریداری کردند، اما بنی‌نجار که مالک اصلی زمین بودند، از دریافت پول خودداری کردند و زمین را به عنوان هدیه به پیامبر تقدیم کردند. پس از خرید زمین، پیامبر دستور دادند تا نخل‌ها قطع شوند، زمین‌های کشاورزی تسطیح گردند و قبور موجود در آن‌جا نبش شوند. سپس ساخت مسجد آغاز شد و پیامبر شخصاً در ساخت آن مشارکت کردند.

منبع: تاریخ الطبري جلد 2 صفحه 396

سکونت موقت پیامبر در خانه ابوبکر

در مدت زمان ساخت مسجد، پیامبر  در خانه ابوبکر ساکن شدند. ابوبکر رحل پیامبر را به خانه خود برد و از ایشان پذیرایی کرد. این دوره تا تکمیل ساخت مسجد و حجره‌های پیامبر ادامه یافت. پس از اتمام ساخت مسجد، پیامبر به حجره‌های مجاور مسجد نقل مکان کردند و این مکان به عنوان مرکز فعالیت‌های دینی و اجتماعی مسلمانان قرار گرفت.

منبع: تاریخ الإسلام جلد 2 صفحه 30

اهمیت و تأثیر این واقعه

تعیین مکان مسجد مدینه و ساخت آن، یکی از مهم‌ترین رویدادهای تاریخ اسلام محسوب می‌شود. این مسجد نه تنها به عنوان مکانی برای عبادت، بلکه به عنوان مرکز حکومت اسلامی و محل تصمیم‌گیری‌های مهم سیاسی و اجتماعی مورد استفاده قرار گرفت. ساخت مسجد مدینه همچنین نشان‌دهنده‌ی آغاز تشکیل جامعه‌ی اسلامی در مدینه و تقویت پیوندهای اجتماعی میان مهاجران و انصار بود.

منبع: السیرة النبویة جلد 1 صفحه 495