زمان و مکان وقوع
غزوه بنی نضیر در ربیعالاول سال چهارم هجری قمری و در منطقهای نزدیک مدینه به وقوع پیوست. این واقعه پس از غزوه حمراء الاسد و در پی توطئهای از سوی یهودیان بنی نضیر علیه پیامبر اسلام رخ داد. برخی منابع نیز این واقعه را در سال سوم هجری و شش ماه پس از غزوه بدر ذکر کردهاند.
منبع: المغازي جلد : 1 صفحه : 363
علل وقوع غزوه
علت اصلی این غزوه، توطئهای بود که یهودیان بنی نضیر برای قتل پیامبر طراحی کردند. پیامبر برای درخواست کمک در پرداخت دیه دو نفر از بنی عامر که توسط عمرو بن امیه کشته شده بودند، به نزد بنی نضیر رفت. در این دیدار، یهودیان قصد داشتند با انداختن سنگی از بالای خانه، پیامبر را به قتل برسانند. اما پیامبر از طریق وحی از این توطئه آگاه شد و به سرعت محل را ترک کرد.
منبع: الكامل في التاريخ جلد : 2 صفحه : 173
محاصره و تبعید بنی نضیر
پس از کشف توطئه، پیامبر به همراه یارانش به سوی بنی نضیر حرکت کردند و آنها را به مدت شش یا پانزده روز محاصره کردند. در طول این محاصره، مسلمانان نخلهای بنی نضیر را قطع کردند و آتش زدند. سرانجام، بنی نضیر تسلیم شدند و با پیامبر صلح کردند. بر اساس این صلح، آنها موظف شدند مدینه را ترک کنند و تنها میتوانستند اموالی را که بر شترانشان حمل میشد، با خود ببرند. بیشتر آنها به خیبر و برخی نیز به شام رفتند.
منبع: فروغ ابدیت جلد : 1 صفحه : 588
تقسیم اموال بنی نضیر
پس از خروج بنی نضیر، اموال آنها به عنوان غنیمت به پیامبر رسید. پیامبر این اموال را میان مهاجرین تقسیم کرد و تنها به دو نفر از انصار به دلیل فقرشان سهمی داد. این واقعه به عنوان یکی از مهمترین غزوات پیامبر در تاریخ اسلام ثبت شده است.
منبع: تاریخ الطبري جلد : 2 صفحه : 550
اهمیت تاریخی
غزوه بنی نضیر نه تنها باعث تضعیف قدرت یهودیان در مدینه شد، بلکه نشاندهندهی هوشیاری و تدبیر پیامبر در مواجهه با توطئههای دشمنان بود. این واقعه همچنین زمینهساز تغییرات سیاسی و اجتماعی در مدینه و تقویت موقعیت مسلمانان شد.
منبع: السیرة النبویة جلد : 2 صفحه : 190
منابع
1. المغازي جلد : 1 صفحه : 363
2. الكامل في التاريخ جلد : 2 صفحه : 173
3. فروغ ابدیت جلد : 1 صفحه : 588
4. تاریخ الطبري جلد : 2 صفحه : 550
5. السیرة النبویة جلد : 2 صفحه : 190
غزوة بنى النّضير فى ربيع الأول، على رأس سبعة و ثلاثين شهرا من مهاجرة النبىّ صلى اللّه عليه و سلّم.
