چکیده
یکی از اصول بنیادین و ارزشی هر فرد در جامعه شخصیت فردی و اجتماعی و منزلت و کرامت فرد است که مورد تأکید دین اسلام قرار گرفته است؛ لذا هرگونه توهین و تحقیر و فحش و ناسزا به منزلت و کرامت انسان، مورد نهی قرار گرفته است. سب مؤمن به معنای دشنام و ناسزاگویی است که در برخی ابواب فقهی مثل حدود و مکاسب محرمه موردبحث قرار گرفته است. موضوع سب از مسائل نخستین در جهان است که دارای ابعاد مختلف سیاسی، اجتماعی اخلاقی وسیع و جنبههای روانی و تبلیغاتی بسیاری میباشد؛ بنابراین باتوجهبه اهمیت این بحث، این پژوهش ضمن بررسی مفهوم سب به بررسی حکم سب مؤمن از منظر فقهای امامیه و اهلسنت پرداخته است. نتایج بهدستآمده از بررسی ادله، حاکی از این است که سب مؤمن در شرع مقدس اسلام از دیدگاه تمام مذاهب اسلامی، حرام است. این پژوهش به روش توصیفی – تحلیلی نگاشته شده است.
تازه های تحقیق
1) نتیجهگیری
هر کلامی که مقصود از آن، تحقیر و توهین به شخص و واردکردن نقص بر او باشد سب است و چون برای عنوان سب در شرع، محدودهای تعیین نشده است مرجع در تشخیص سب عرف است. با بررسی حکم سب در ادله اربعه ثابت شد که تمام فقهای مذاهب اسلامی سب مؤمن را حرام میدانند. از منظر فقهای امامیه به جز اجماع که بر حرمت سب مومن به دست نیامد؛ ادلّة عقلی و نقلی بر حرمت سبّ مؤمن دلالت میکند. دلالت برخی آیات قرآنی که میتوان بر حرمت سبّ مؤمن به آن استناد نمود – ماننـد آیـه 11 سوره حجرات و آیه 58 سوره احزاب قابل مناقشه نیست. مجموع روایات نیز دلالت بر این حرمت دارند گرچه نقدهایی به آنها وارد است؛ اما برخی نظیر صحیحة ابن حجّاج از لحاظ سند و دلالت تمام است. عقـل نیز بـه قـبح سبی که مصداق ظلم باشد حکم میدهد و بال ملازمه دلالت بر حرمت میکند و از منظر فقهای اهلسنت نیز علاوه بر اجماع بر حرمت سب، آیه 58 احزاب و روایاتی چون عبدالله بن مسعود، ابوهریره و بزار دلالت بر حرمت آب مؤمن میکند.
کلیدواژهها
ناسزا ، دشنام ، توهین، سب مؤمن، فحش
