چکیده
در مجازات سالب حیات، علیرغم اجرای صحیح حکم، گاهی ممکن است مجرم، به طور اتفاقی زنده بماند. در این فرض، این سؤال مطرح است که آیا امکان اعدام مجدّد وجود دارد یا خیر؟ و در صورت امکان اجرای اعدام مجدّد، تکلیف اعدام اولیه و صدمات ناشی از آن، چه میشود؟ آیا قابلجبران است یا خیر؟ این مقاله با روشی توصیفی – تحلیلی و با استفاده از منابع کتابخانهای، امکانسنجی عدم اجرای مجازات پس از اعدام، را در فقه، مورد پژوهش قرار داده است. یافتههای تحقیق بیانگر آن است که با اجرای اعدام به روش صحیح و درست و تأیید توسط مراجع ذیصلاح، عنوان اعدام حدی و قصاص نفس منطبق است، باتوجهبه آیات و روایات باب قصاص و حدود و باتوجهبه اصول و قواعد باب حدود و قصاص مثل اصل احتیاط در دما و قاعده درأ، امکان اعدام مجدد وجود ندارد. اما در مورد اعدام اولی و جراحات ناشی از آن، در صورت امکان اعدام مجدد، هفت قول بین فقها وجود دارد که به نظر میرسد از پشتوانة مستدل و مستحکم برخوردار نیستند؛ زیرا با پذیرفتن اعدام مجدّد، اگر صدمات و جراحات که بر اثر اعدام مرحله اول بر فرد اعدامی وارد شده است، قابلجبران نباشد، این تعدی و ظلم در حق فرد اعدامی است و اگر قابلجبران باشد چه دیه و چه قصاص، مخالف قواعد و اصول باب قصاص و دیات هستند.
تازه های تحقیق
نتیجهگیری
از مجموع مطالب این پژوهش استفاده میشود که در صورت که اجرای حکم اعدام بر اساس موازین شرعی و قانونی بهدرستی و صحیح و به طور کامل هم از لحاظ ماهوی و هم از لحاظ شکلی و تشریفاتی انجام و پایانیافته باشد، عنوان اعدام بر آن منطبق است، و اعدام بار دوم، جایز نیست؛ زیرا بر اساس آیات اعتدا بهمثل اگر ولی دم قاتل را با قصد قتل و با فعل و آلت قتاله به قتل برساند به طور که عرف به این فعل ولی عنوان قتل بدهد در این صورت اعتدا بهمثل صورت گرفت است و در روایت ابان بن عثمان قصاص مجدّد مشروط شده بود به امر غیرممکن که قصاص اولیه باشد و این بیانگر استبعاد و عدم امکان اعدام مجدّد است.
در حدود، حد زنا با محارم قتل است که بر اساس روایات اعدام با روش یکبار گردنزدن با شمشیر است در صورت که زنده بماند حبس ابد میشود همچنین روایات اجرای حد بر مریض بهصورت ضعث که ممکن است بعضی از شاخهها به بدن محدود اصابت نکند با اینحال تکرار لازم نیست؛ زیرا با یکبار اجرا کردن بهصورت ضغث، حد تحقق پیدا کرده است.
مقتضی قواعد باب حدود از جمله قاعده درأ و قاعده احتیاط در دماء، عدم اجرای دوباره اعدام است؛ پس اگر اجماع بر امکان اجرای مجدد مجازات نباشد، با انطباق اعدام حدی و قصاص نفس بر زدن اولیه، ثبوت مجازت مجدّد در دو حالتی که زدن اولیه مجاز یا غیرمجاز باشد، مشکل به نظر میرسد و بنا بر احتیاط وجوبی، تکرار مجازات جایز نیست.
کلیدواژهها
مجازات، اعدام ، حد، قصاص، دیه
