چکیده
امروزه بینشهای متفاوتی در گستره روابط بین کشورها وجود دارد. شاید بتوان روابط بینالملل و تبیین مقررات و قوانین بین کشورها را بهصورت وسیع کنونی، به زمان بعد از جنگهای جهانی برگرداند. ظهور شریعت اسلام و بهتبع آن قوانین قرآن در اواخر قرن ششم میلادی در عربستان، اثر شگرفی بر تمدن جهان داشته است. امروز که شیعیان به خواست خدا حکومتی مقتدر دارند، عالمان و متخصصان علم فقه و حقوق، موظفند با قواعد فقهی و حقوقی موجود، ارتباط شایستهای با کشورهای دیگر با حفظ عزت اسلام و مسلمین برقرار کنند. این پژوهش، با بررسی جداگانه قواعد فقهی تقیه و نفی سبیل، بازتاب آن را بر روابط سیاسی در جهت ارتقای کشور ایران و دستیابی به انرژیهای جدید بر طبق فتاوای فقهای معاصر تحلیل میکند. همچنین چگونگی رعایت مصلحت و عزت مسلمانان طبق قاعده نفی سبیل و تقیه دیپلماتیک با کشورهایی مانند چین و روسیه که دارای وجهه سیاسی بینالمللی هستند و نیز بحث جدید فقه هستهای در تطابق با قاعده نفی سبیل و نظر رهبری درباره داشتن انرژی هستهای را بررسی میکند. در این نوشتار، از روشهای تحلیلی با ابزار کتابخانهای استفاده شده است.
نتیجه
پژوهش حاضر، نشان میدهد که عالمان دینی بر حاکم شدن این قواعد بر سایر قواعد در هنگام تعارض توافق دارند. در مواضعی رعایت این قواعد، نهتنها شایسته بلکه واجب است. اصول ولایتفقیه، تألیف قلوب، عدالت، وفای به عهد و مصلحت عمومی و تقیه همه در سیاست خارجی اهمیت دارد؛ اما توان سیاسی و نفی سبیل کفار بر همه حاکم است. برای دستیابی به علوم و انرژیهای نو مانند انرژی هستهای با رعایت مصالح مسلمانان وارد معاهده با کشورهای خارجی میشویم و فرصت محور امنیتی-اقصادی ایران در آسیای مرکزی با چین و روسیه کمک میکند تا تسلط دشمنان اسلام محدود شود. اگرچه برای اقتدار بیشتر مسلمانان گاهی ناچار به صدور بیانیههای بازدارنده برای کشورهای خاطی مثل چین هستیم، گاهی از طریق موضعگیریهای سیاسی موجبات حفظ کیان اسلام و مسلمانان را باید فراهم کنیم؛ مانند دفاع از مسلمانان فلسطین و یمن در سازمان ملل و در این میان هیچچیز مهمتر از رعایت مصلحت جامعه اسلامی نخواهد بود که برای عدم استیلای کفار، دستیابی به انرژیهای نو لازمه قدرت سیاسی کشور است. البته مطابق سخنان رهبری، اگرچه ابتدا بهکارگیری قواعدی مثل نفی سبیل آسان به نظر میآید، با تسلط عرف بینالمللی و قدرتها بر عرصه بینالمللی، اعمال این اصول بهمراتب دشوار میشود. در این میان نیاز به دیپلماسی قوی دولت اسلامی و همراهی سایر کشورهای اسلامی و ایجاد رأفت قلوب و همبستگی میان مسلمانان منطقه مثل عراق، سوریه، افغانستان و پاکستان میتواند راه را هموارتر کند.
کلیدواژهها
روابط بینالمللی، قواعد فقهی تقیه نفی سبیل، مسأله دستیابی انرژی هستهای، آژانس انرژی اتمی، نگرش رهبری
