چکیده
حقوق سیاسی اقلیتها، از موضوعات مهم حقوق بینالملل خصوصی است. کشورهای اسلامی که دارای نظام حقوقی اسلامند، در همه موضوعات ازجمله اقلیتها، دارای قواعد، احکام و شرایط مخصوص به خود هستند. هدف از این پژوهش، بررسی مصداقی انواع اقلیتها از جهت میزان بهرهمندی از حقوق سیاسی در متون فقهی شیعی از یکسو و حقوق بینالملل خصوصی از سوی دیگر است. کشور جمهوری اسلامی ایران نیز بهعنوان موردپژوهی در این زمینه کانون توجه قرار گرفته است. اقلیتها در حقوق بینالملل، شامل اقلیتهای مذهبی، نژادی و قومی میگردند، ولی در حقوق اسلامی منظور از اقلیتها، تنها اقلیتهای مذهبی است؛ زیرا نژاد و قومیت نمیتواند مبنای تفاوت شهروندان در حقوق و تکالیف گردد. ازنظر منطقی، میان دو عرصه متون اسلامی و حقوق بینالملل خصوصی، رابطه عموم و خصوص من وجه بررسی گردیده و سایر نسب اربعه نیز تحلیل شده است. موضوعات مهمی چون: امکان وعدم امکان تصدی وکالت و قضاوت و پذیرش وعدم پذیرش شهادت اقلیتهای شناختهشده زرتشتیان، مسیحیان و کلیمیان و نیز اقلیتهای شناختهنشده بررسی شده است. با استناد به قرآن کریم بهویژه آیه نفی سبیل، نمیتوان هرگونه مسئولیتی مثل امر خطیر قضا را به کافران سپرد. این موضوع از قواعد آمره حقوق بینالملل اسلام است؛ درعینحال به اقتضای زندگی مسالمتآمیز با کافران ذمی و تحت قاعده جزیه میتوان بسیاری از مباحث حقوق بینالملل خصوصی را پوشش داد. روش تحقیق استنباطی – تحلیلی و ابزار گردآوردی، اطلاعات کتابخانهای و آماری است..
کلیدواژهها
حقوق اقلیتها، متون فقهی شیعی، حقوق معاصر، حقوق اساسی بشر ، جهانشمولی
