بررسی انواع رابطة حق با مال موضوع آن همواره مورد توجه فقها بوده است. از لحاظ فقهی شیوة تعلق حق به عین مال دیگری یکسان نیست و اقسام متعدد و متنوعی دارد. بر هر کدام از این اقسام احکام و آثار متفاوتی بار میشود که در ابواب مختلف عبادی و غیرعبادی مانند خمس، زکات، نذر، رهن، ترکة متوفی و دیات بررسی میشود. یکی از ابواب مهم بحث از این موضوع باب زکات و مسئلة چگونگی تعلق حق مستحقین به موضوع زکات (نصاب) است. خصوصیت این باب این است که حقهای مطرحشده در آن از تنوع بسیار زیادی برخوردار است؛ به گونهای که هم اقسام حق مالی از لحاظ حقوقی مانند حق دینی و حق عینی (اعم از اصلی و تبعی) را دربرمیگیرد و هم شامل حقوقی است که در تقسیمات متعارف حق از لحاظ حقوقی شناختهشده نیست. در این تحقیق تلاش میشود که انواع حق مالی از دیدگاه فقهی و از لحاظ تعلق آن به مال شخصی دیگر بررسی و سپس نظرات فقهای معاصر در خصوص حق زکات مطرح شود. در انتها، از نظریة تعلق حق مستحقین زکات به مالیت و ارزش نصاب دفاع میشود.
کلیدواژهها
ترکة متوفی، حق دینی، حق عینی، حق راهن، زکات
