یکی از مسائل مهم در دانش فقه بحث ارشاد جاهل است که با وجود فتوای مشهور به وجوب ارشاد جاهل در احکام، در مورد موضوعات فقط تعداد اندکی از فقیهان فتوا به وجوب دادهاند و بیشتر فقیهان مستند به برخی روایات جز در موارد بسیار مهمی مانند حفظ جان قائل به عدم وجوب ارشاد جاهل هستند. پژوهش حاضر با روش توصیفیـ تحلیلی به بررسی صحت و سقم ادلة دو طرف پرداخته و در نهایت با طرح یک چالش پیش روی فتوای مشهور به این نتیجه رسیده است که این فتوا با قاعدة دیگری به نام قاعدة «وجوب اعلام الجاهل فیما یعطی» سازگاری ندارد. هرچند راهکار بدوی برای رفع تنافی عبارت است از حمل قاعدة یادشده بر موارد تسبیب، این حمل با اشکالاتی مانند تنافی با قاعدة تبعیت احکام از مصالح و مفاسد و همچنین وجوب خیرخواهی برای مؤمن و نیز مخالفت با برخی روایات مواجه است. نوشتار حاضر با ارائة راهکاری دیگر به این نتیجه رسیده است که یا باید دایرة موارد مهم را در دیدگاه مشهور گسترش داد یا اینکه اساساً ارشاد جاهل در همة موضوعات مگر در موارد کماهمیت واجب دانسته شود.
کلیدواژهها
ارشاد جاهل، خیرخواهی، قاعدة فقهی، موضوعات، وجوب اعلام
