پرسش:
آیا با توجه به اینکه طلب مغفرت برای کفار جایز نیست، دعای خیر هم نمیشود برای کفار انجام داد؟
پاسخ:
دعا، خیرخواهی و استغفار برای کفار و مشرکین، تا زمانی که امید هدایت در مورد آنها وجود داشته باشد، اشکالی ندارد؛ اما پس از آنکه یقین حاصل شود افراد مذکور عامدانه با حق مخالفت میکنند و پس از اتمام حجت، ایمان نمیآورند، در این صورت نباید برای آنان دعا و استغفار کرد.
خداوند میفرماید:
«برای پیامبر و مؤمنان شایسته نیست که برای مشرکان (از خداوند) طلب آمرزش کنند، هرچند از نزدیکانشان باشند، پس از آنکه برای آنها روشن شد که این گروه اصحاب دوزخند.»[۱]
بر طبق این معنا، مسلمانان میتوانند برای دوستان و بستگان مشرک خود، مادامی که در قید حیات هستند و امید هدایت آنها میرود، استغفار و دعا کنند؛ ولی پس از آنکه دانسته شد امیدی به هدایت آنها نیست و در حال کفر و شرک از دنیا رفتهاند، دیگر نباید برای آنها دعا و استغفار کرد.[۲]
قرآن میفرماید:
«استغفار ابراهیم برای عمویش (آزر) بهخاطر وعدهای بود که به او داده بود؛ اما هنگامی که برای او آشکار شد که او دشمن خداست، از او بیزاری جست و برایش استغفار نکرد.» [۳]
از این آیه نیز بهخوبی استفاده میشود که ابراهیم نبی انتظار داشت آزر از این طریق بهسوی ایمان و توحید جذب شود و استغفار و دعای او نیز در حقیقت به این معنا بود که: خدایا او را هدایت کن و گناهان گذشته او را ببخش.
اما هنگامی که عداوت و دشمنی آزر برای ابراهیم محرز شد و در همین حالت چشم از دنیا بست، دیگر جایی برای هدایت او باقی نماند و استغفار و دعای خود را برای او قطع کرد.
در روایتی نقل شده است که امام کاظم علیهالسلام فرمود:
«مانعی ندارد که برای طبیبی نصرانی، تا زمانی که امید هدایت در او باشد، دعا کنید؛ اما اگر آن نصرانی عامدانه با حق و حقیقت مخالفت کند، دعای شما برای او نفعی ندارد و خداوند آن را مستجاب نمیکند.»[۴]
پینوشتها:
[۱] توبه، ۱۱۳
[۲] تفسیر نمونه، ج ۸، ص ۱۶۰
[۳] توبه، ۱۱۴
[۴] الکافی، ج ۲، ص ۶۵۰؛ وسائل الشیعه، ج ۷، ص ۱۱۸
