پرسش:
آیا تنها عشق به امام حسین(ع) و عزاداری برای ایشان انسان را از آتش جهنم نجات میدهد؟
پاسخ:
خداوند كه خالق عالم و آدم است و معاد را برای بازگشت و دریافت نتائج و پیامد اعمال مردم قرار داده، نظام خلقت را بدین صورت ایجاد كرده كه اگر كسی عمل ناپسند و گناه انجام دهد، پیامد عمل خود از طریق ورود به جهنم دریافت میكند.
اگر همان شخص از عملكرد ناپسند خود بازگشت و توبه كرد و عملهای صالح به جا آورد، به طور طبیعی در پی لطف و رحمت خداوند، آثار گناه و عمل ناپسند او برطرف میگردد و آثار خوشایند آن جایگزین میشود. این نه تنها محذور عقلی ندارد، بلكه كاملاً عقل پسند و حكیمانه است، چون اصل هدف خلقت انسانها آن است كه رحمت و فیض خدا را دریافت كنند و رشد و تكامل نمایند، نه آن كه گرفتار قهر و غضب خدا بشوند.
بر اساس آموزههای دینی، محبت به اهل بیت علیهم السلام مخصوصا امام حسین(ع) و شادی در شادی آنها و حزن در ایام حزن آنها مخصوصا حزن و اندوه و عزاداری برای سید الشهدا (كه جهت حفظ اسلام و عدالت جان خود را فدا كرد) یكی از راههای بازگشت به سوی حق و در مسیر تكامل قرار گرفتن است.
كسی كه محبت به چیزی یا كسی دارد و به آن عشق میورزد، به سمت آن جذب میشود و خود را شبیه به او میكند و به تدریج مثلش میشود. اهل بیت به عنوان انسان كامل، به عنوان الگو و سرمشق زندگی انسان باید مورد توجه قرار گیرند و در پیش روی انسانها قرار بگیرند تا با شبیه سازی اعمال آنها و جاری ساختن روش و رفتار شان در زندگی به عنوان نمونه عملی دین، انسانها تربیت الهی گرفته و به سمت كمال مطلوب خود پیش بروند. این مهم با محبت و عشق به آن الگوهای زندگی تحقق میپذیرد.
بنابراین محبت و مودت و عشق برای عمل است، نه برای خود محبت و عشق. خدا معشوق برای انسان خلق نكرده است كه بتواند با آن عشق بازی كند. اگر توصیه به محبت و عشق به بزرگان دین كرده، برای رسیدن به عمل و نجات خود از پلیدیها و گناهان بوده است.
محبت و عشق نمودهای گوناگونی میتواند داشته باشد. گاه ابراز محبت با شادی كردن در شادی محبوب ظهور پیدا میكند. گاه با حزن و ابراز ناراحتی در حزن و مصیبت محبوب تحقق مییابد.
از این جهت توصیه اكید نسبت به اهتمام داشتن به عزاداری برای اهل بیت به خصوص امام حسین(ع)شده، چرا كه عزاداری یكی از نمودهای ابراز محبت و عشق است. ابراز محبت عامل مهم نزدیكی به محبوب و نزدیكی به محبوب عامل الگو گیری و اصلاح خود طبق میزان محبوب میباشد كه نتیجه آن هم سعادت انسان و نجات او از آتش جهنم است.
چه بسا مردم به بركت عزاداری امام حسین(ع)آگاهی و توجه پیدا میكنند و از خواب غفلت بیدار میشوند و از گناهان خود توبه میكنند و در مسیر حق قرار میگیرند. بر اثر این هدایت رحمت خدا شامل آنان میشود و گناهانشان آمرزیده میگردد. بخشش الهی محذوری ندارد و كار حكیمانه است.
بر همین اساس كه در حادثه كربلا وقتی “”حرّ”” توبه نمود و به سوی حق بازگشت، حضرت امام حسین(ع) به او فرمود: “”توبه تو پذیرفته است. “”حرّ”” در راه خدا و دفاع از امام حسین(ع) حركت كرد و شهید شد.
همه افرادی كه در عزاداری سید الشهدا شركت میكنند و مثل “”حرّ”” از اعمال گذشته خود توبه نموده و در مسیر حق تا آخر عمر قرار میگیرد، بدون تردید از جهنم نجات یافته، بهشت برای آنان واجب میگردد. البته این بدان معنا نیست كه هر كسی با همه گناه و آلودگی در مسیر ناپسند، راه خود را ادامه دهد و فكر كند با عزاداری از جهنم نجات پیدا خواهد كرد.
بنابر این عزاداری زمینه توبه و بازگشت و قرار گرفتن در مسیر حق را برای مردم فراهم میسازد، ولی باید توبه و بازگشت مثل توبه و بازگشت “”حرّ”” باشد و گرنه عزاداری تنها با ادامه گناه و معصیت موجب رستگاری نخواهد شد.
برای نزدیك شدن مطلب به ذهن بدین مثال توجه شود: اگر دانشآموزی بر اثر بازیگوشی و كمكاری نمره قبولی نیاورد و در امتحان تجدید شود، ولی به هر دلیل از بازیگوشی دست كشیده و آگاه شده و برای جبران ضعفهای درسی خود تلاش كند، آیا حكیمانه است كه آموزگار او را به خاطر بازیگوشی قبلش به كلاس راه ندهد و فرصت ادامه تحصیل و جبران كاستی را از او بگیرد؟
به طور یقین حكمت اقتضا میكند كه برای قرار گرفتن دانشآموز در مسیر پیشرفت و جبران ضعفهای گذشته، باید زمینههایی فراهم شود و او را كمك نمایند كاستی را جبران نماید.
مجالس عزاداری و اشك ریختن برای امام حسین(ع) شبیه كلاسهای جبرانی است و زمینه را برای نجات و بازگشت افراد فراهم میسازد.
دهها آثار و بركات دیگر نیز دارد كه نمونهایی از آن را در كتاب “”جلوههای عرفانی نهضت حسینی”” مطالعه كنید. (۱)
البته ما نیز قبول داریم كه متأسفانه برخی از این حقیقت غافلاند و صرفاً عزاداری را مایه نجات میدانند، بیآن كه توجه كنند كه عزاداری هدف نیست، بلكه تنها وسیله و ابزار است؛ وسیلهای برای نزدیك شدن روح به اولیای الهی و تطهیر از گناه و قرب به خداوند.
اگر چه متأسفانه برخی از مداحان و واعظان نیز تلاش برای رفع غفلت مردم ندارند، بلكه چه بسا سخنان و خطابه آنها به غفلت و ناآگاهی دامن میزند.
در عین حال كه میتواند عزاداریها و امید بخشیدن به مردم برای نجات و رستگاری موجب جذب افراد مختلف با سلیقهها و تمایلات و اوصاف گوناگون شود.
پینوشت:
۱. اُرزگانی، صادقی، جلوههای عرفانی نهضت حسینی، نشر بوستان كتاب، قم ۱۳۸۶ش
