پرسش:
آیا درباره بیداری بین طلوعین، روایتی و سخنی از معصومان آمده است و فایده این کار چیست؟
پاسخ:
بله؛ در روایات متعددی از معصومان علیهمالسلام، زمان بینالطلوعین زمانی بسیار شریف معرفی شده است که بیداری، ذکر و عبادت در آن سبب برکت در روزی و دوری از آثار نامطلوب خواب در این وقت میشود؛ هرچند در برخی روایات، خوابیدن پس از ذکر و دعا بعد از نماز صبح بدون اشکال دانسته شده است.
یکی از اوقات بسیار شریف و گرانبها، بینالطلوعین (از زمان اذان صبح تا طلوع خورشید) است و اخبار زیادی از اهلبیت علیهمالسلام در فضیلت این وقت و در ارتباط با عبادت، ذکر و تسبیح خداوند در این مدت وارد شده است.
امام باقر علیهالسلام فرمود:
«خواب صبح، شوم و نامیمون است، روزی را دور میسازد، رنگ صورت را زرد و متغیر میکند. خداوند متعال روزی را بینالطلوعین تقسیم میکند؛ از خواب در این زمان بپرهیزید.»[۱]
و طبق نقل دیگر فرمود:
«روزی خداوند در بینالطلوعین تقسیم میشود و من ناپسند میدانم که انسان در آن ساعت خواب باشد.»[۲]
امام رضا علیهالسلام نیز فرمود:
«فرشتگان ارزاق بنیآدم را ما بین طلوع فجر (ابتدای زمان نماز صبح) تا طلوع خورشید تقسیم میکنند؛ هر کس در این ساعات خواب باشد، از رزقش محروم میشود.»[۳]
پیامبر گرامی فرمود:
«زمین از سه چیز نزد خداوند بهشدت شکایت میکند: از خون حرامی که بر روی آن ریخته شود، و غسل کردن از زنا، و خوابیدن قبل طلوع خورشید.»[۴]
البته در برخی روایات آمده است که اگر انسان مقداری پس از نماز صبح مشغول ذکر و دعا شود و پس از آن بخوابد، اشکالی ندارد و کراهت خواب بینالطلوعین برطرف میشود.
کسی از امام صادق علیهالسلام سؤال کرد که من نماز صبح را میخوانم، سپس مشغول ذکر خدا میشوم و پس از آن، قبل از طلوع خورشید میخواهم بخوابم، اما نگرانم که این خوابم ناپسند باشد.
امام علیهالسلام پاسخ دادند:
«بر تو حرج و مانعی نیست؛ در صورتی که پس از نماز صبح مشغول ذکر خدا میشوی، میتوانی بخوابی.»[۵]
در روایت دیگری، امام رضا علیهالسلام خطاب به یکی از یاران فرمود:
«فردا پس از طلوع خورشید به نزد من بیا؛ زیرا من پس از نماز صبح (و مشغول شدن به ذکر خدا) میخوابم.»[۶]
پینوشتها:
[۱] التهذیب، ج ۲، ص ۱۳۹
[۲] الفقیه، ج ۱، ص ۵۰۱
[۳] وسائلالشیعه، ج ۶، ص ۴۹۷
[۴] الخصال، ج ۱، ص ۱۴۱
[۵] التهذیب، ج ۲، ص ۳۲۱
[۶] الاستبصار، ج ۱، ص ۳۵۰
