پرسش :
درباره لقب «ام المؤمنین» که به همسران پیامبر گفته می شود، آیا این برای همه آنها فضیلت و امتیاز است؟ و اینکه چرا ام المؤمنین گفته میشود و ام المؤمنات در جایی نیامده است؟
پاسخ :
برخی از اهل سنت معتقدند لقب «ام المومنین» نوعی افتخار برای همسران پیامبر اکرم (صلی الله علیه و آله) محسوب می شود؛ ولی ما معتقدیم طبق آیات قرآن «ام المومنین» به تنهایی فضیلتی نیست؛ بلکه زنان رسول خدا (صلی الله علیه و آله) فقط اگر تقوی پیشه کنند و از خدا بترسند، دارای ارزش و مقام می باشند. به همین جهت است که قرآن می فرماید: «یا نِساءَ النَّبِیِّ لَسْتُنَّ کَأَحَدٍ مِنَ النِّساءِ إِنِ اتَّقَیْتُنَّ؛ اى همسران پیامبر! شما اگر پرهیزکارى پیشه کنید [از نظر منزلت و موقعیت] مانند هیچ یک از زنان نیستید» (1)
همچنین می فرماید: «یَانِسَاءَ النَّبىِ مَن یَأْتِ مِنکُنَّ بِفَحِشَهٍ مُّبَیِّنَهٍ یُضَعَفْ لَهَا الْعَذَابُ ضِعْفَینْ وَ کاَنَ ذَالِکَ عَلىَ اللَّهِ یَسِیرًا؛ اى همسران پیامبر! هرکس از شما کار بسیار زشت آشکارى مرتکب شود [قطعاً پیوند همسرى با پیامبر به او مصونیّت نمیدهد، بلکه] عذاب براى او دو چندان خواهد شد، و این [کار] بر خدا آسان است» (2)
پس ام المومنین تنها به این معناست که رابطه بین مسلمانان و زنان پیامبر (صلی الله علیه و آله) مانند رابطه مادر و فرزند می باشد؛ یعنی همانطور که فرزند نمی تواند با مادر خویش ازدواج کند، مسلمانان نیز بعد از شهادت پیامبر (صلی الله علیه و آله) نمی توانند با زنان ایشان ازدواج کنند. به همین دلیل است که قرآن می فرماید: «وَ مَا کاَنَ لَکُمْ أَن تُؤْذُواْ رَسُولَ اللَّهِ وَ لَا أَن تَنکِحُواْ أَزْوَاجَهُ مِن بَعْدِهِ أَبَدًا إِنَّ ذَلِکُمْ کَانَ عِندَ اللَّهِ عَظِیمًا؛ و شما را نسزد [و جایز نباشد] که پیامبر خدا را آزار دهید و بر شما هرگز جایز نیست که پس از او با همسرانش ازدواج کنید که این [کار] نزد خدا بزرگ است» (3)
اما درباره این که به همسران پیامبر (صلی الله علیه و آله)، ام المومنین گفته اند، نه ام المومنات؛ به دلیل این است که در زبان عربی، جایی که عده ای زن و مرد باشند، از صیغه مذکر استفاده می شود و هر دو را در بر میگیرد.
پینوشتها:
1. احزاب، 32.
2. همان، 30.
3. همان، 53.
