پرسش:
آیا میشود به نامحرم نگاه کرد و هیچگونه حسی به او نداشت؟ آیا باعث گناه میشوند؟ خیلیها میگویند به نامحرم نگاه میکنیم، ولی حسی خواهرانه یا برادرانه نسبت به آنها داریم. آیا اینگونه نگاهها نیز گناه محسوب میشود؟
پاسخ:
مهم این است که معنا و مقصود از نگاه کردن به نامحرم چیست؟ آیا هر که را که چشم میبیند مقصود است؟ خب انسان صبح که از خانه خارج میشود، تا شب که به خانه بر میگردد، چشمش به هزاران نامحرم میافتد. مگر میشود که به قوه بینایی دستور داد که این را ببین و آن را نبین؟! پس ضرورت دارد که ضمن درک مفاهیم، از افراطها و تفریطها پرهیز نمود.
احساس به نامحرم:
ممکن است انسان ساعتها با چندین نامحرم مواجه شود و با هر کدام نیز دقایق یا ساعتی صحبت کند، اما هیچ احساس خاصی نسبت به آنان نداشته باشد؛ و ممکن است که انسان یک لحظه و به اندازهی یک پلک بر هم زدن، به نامحرمی نگاه کند و انواع و اقسام احساسها (کشش، گرایش، شهوت و …) در او ایجاد گردد.
دو خاطره:
*- دوستی گفت: من وقتی به شخص، عکس یا فیلم نامحرم (حتی مُحَرک) نگاه میکنم، هیچ احساس خاصی به آنها ندارم. به او گفتم: احتمالاً خواسته یا ناخواسته دروغ میگویی، اما اگر واقعاً راست میگویی و چنین است، حتماً باید به پزشک مراجعه نمایی. مگر میشود که انسان سالم (زن یا مرد) به نامحرم و صحنههای محرک نگاه کند و هیچ احساسی در او ایجاد نشود؟!
*- دوستی نظرش به دختر زیبا و خوشاندامی افتاد و گفت: «به چشم خواهری، عجب دختر خوشگل و جذابی است»! به او گفتم: خیلی ببخشید، اما اگر به خواهرت نیز به همین چشم نگاه میکنی، بسیار نامرد، بیغیرت و بیشرف هستی! البته به معنای واقعی کلمه، نه به معنای فحش.
ابتدا به او برخورد و اعتراض کرد و گفت: «از شما انتظار نداشتم»! به او گفتم: خودت را فریب نده، بالاخره تو خودت بهتر میدانی که با چه دیدی به او نگاه کردی و او را چگونه زیبا و خوش اندام یافتی و چه احساسی در تو ایجاد شد؟! آیا این همان نگاه و احساسی است که نسبت به خواهرت داری؟! [راجع به نگاه دختران به پسران نیز همینطور است]. پس با یک کلمه (به چشم خواهری، به چشم برادری) خودت را توجیه نکن و به خودت و دیگران دروغ نگو.
هر کس خودش بهتر از دیگران میفهمد:
خداوند متعال در یک بیان بسیار ژرف، روشن، ساده و گویا [راجع به هر موضعی که انسان اتخاذ میکند] فرمود: « بَلِ الْإِنسَانُ عَلَى نَفْسِهِ بَصِيرَةٌ – بلكه انسان خود بر نفس خويشتن بيناست / القیامة، 14»
پس هیچ نیازی به توجیهات لفظی وجود ندارد، این گویشهای لفظی، برای خودفریبی و دگر فریبی میباشد، اما هر کسی در درون خود میداند که چه نگاهی انداخته و چه احساسی در او ایجاد شده است.
ضرورت دوری از گناه:
اصل مسلم این است که انسان عاقل، مؤمن و متقی، باید خود را از “گناه” مصون نگه دارد. گناه هر آن چیزی است که به انسان و حرکت او در مسیر رشد و تعالی ضرر میرساند و به جای تقرب به حق تعالی، دوری از او را سبب میگردد.
انسان به همه امور علم کافی ندارد، در بسیاری از موارد نمیداند که خیر و شر او و یا منعفت و ضرر او در چیست؟ چه رسد به این که نفع و ضرر حیات اجتماعی را تشخیص دهد.
از این رو، حق تعالی با اعطای “عقل” به عنوان حجت درونی و با گسیل انبیا و اولیایش (صلوات الله علیه و آله) به عنوان حجتهای بیرونی، خیر و ضرر و حلال و حرام شخص و جامعه را در هر موقفی بیان نمود که از آن جمله “احکام نگاه کردن” میباشد.
پس نفرمود که هر تصویر نامحرمی که به چشم منعکس میشود، حرام است؛ بلکه فرمود: نگاه با قصد ریبه (شهوت آلود) حرام است و نیز فرمود: اگر با نگاه کردن و یا مورد نگاه واقع شدن، احتمال گناه را میدهد، باید از آن اجتناب کند.
خود و دیگران را فریب ندهیم:
پس نباید در هیچ امری، با القای دروغ در لفظ یا عمل، خود و دیگران را فریب داد؛ و قابل توجه آن که گاه انسان چنان عمیقاً به خود و دیگران دروغ میگوید که خودش هم نمیفهمد!
« يُخَادِعُونَ اللّهَ وَالَّذِينَ آمَنُوا وَمَا يَخْدَعُونَ إِلاَّ أَنفُسَهُم وَمَا يَشْعُرُونَ » (البقره، 9)
ترجمه: با خدا و مؤمنان نيرنگ مىبازند ولى جز بر خويشتن نيرنگ نمىزنند، و نمىفهمند.
احکام نگاه کردن (آیت الله العظمی خامنهای):
مسأله 2399 ـ نگاه كردن مرد به بدن زنان نامحرم، و همچنين نگاه كردن به موى آنان، چه با شهوت باشد چه بدون آن، چه با ترس از وقوع در حرام چه بدون آن، حرام است، و نگاه كردن به صورت آنان و دستهايشان تا مچ، اگر با شهوت يا با ترس از و قوع در حرام باشد، حرام است، بلكه احتياط مستحب آن است كه بدون شهوت و ترس از وقوع در حرام هم به آنها نگاه نكند. و نيز نگاه كردن زن به بدن مرد نامحرم با شهوت و ترس از وقوع در حرام، حرام مىباشد، بلكه ـ بنابر احتياط واجب ـ بدون آن نيز نبايد نگاه كند، مگر به جاهائى از بدن كه معمولاً مردها نمىپوشانند، مثل سر و دستها و ساق پاها، كه نگاه كردن زن به اين جاها اگر بدون شهوت و خوف وقوع در حرام باشد، اشكال ندارد.
مسأله 2404 ـ مرد نبايد با قصد لذّت به بدن مرد ديگر نگاه كند، و نگاه كردن زن هم به بدن زن ديگر با قصد لذّت حرام است، و همچنين است در هر دو مورد اگر خوف وقوع در حرام باشد.
استفتاء:
س): آيا نگاه كردن به جلوى مو و پيشانى دختران و زنان در فيلمها و برنامههاى تلويزيونى جايز است؟
ج): نظر به موى سر و صورت و حتى بدن دختران و زنان در فيلمها و برنامههاى غير مستقيم تلويزيونى حکم نظر به نامحرم را ندارد مگر آنکه از روى شهوت و يا موجب مفسده و يا خوف فتنه باشد.
