پرسش:
آیا نظریه بیگبنگ (انفجار بزرگ) دربارۀ پیدایش جهان از نظر اسلام درست نیست و تصدیق آن به معنای نفی وجود خداوند خالق میباشد؟
پاسخ:
ابتدا دقت شود که نظریۀ پیدایش جهان از انفجار بزرگ (Big Bang Theory)، همچنان یک “نظریه” میباشد و “نظریه” یعنی یک “گمان” که هنوز به اثبات نرسیده است، هر چند ممکن است مبتنی بر برخی یافتههای علمی باشد.
الف – بیتردید “نظریه” مقدمۀ کشف علمی میباشد، اما اگر به اثبات علمی برسد، دیگر “نظریه” نیست، بلکه علم است، و اگر هنوز به اثبات علمی نرسیده باشد، قابلیت طرح و بررسی دارد، اما قابلیت “قبول و تبعیت” ندارد. اما، نظامات سلطه به مردم القا میکنند که «ما هر نظریهای دادیم، شما باید مانند یک یافتۀ علمی بپذیرید و تبعیت کنید تا وقتی که خودمان آن نظریه را رد کنیم و نظریۀ دیگری را جایگزین نماییم»!
در تعلیمات إلهی اسلام، طرح “نظریه” و تحقیق و بررسی دربارۀ آن، و اثبات یا نفی آن با دلایل عقلی و علمی، نه تنها هیچ اشکالی ندارد، بلکه لازم و مقدمۀ کشف و شناخت نیز میباشد، اما تبعیت از نظریۀ به اثبات نرسیده که با عقلانیت منافات دارد، ممنوع میباشد؛ چنان که فرمود:
«وَمَا لَهُمْ بِهِ مِنْ عِلْمٍ إِنْ يَتَّبِعُونَ إِلَّا الظَّنَّ وَإِنَّ الظَّنَّ لَا يُغْنِي مِنَ الْحَقِّ شَيْئًا» (النّجم، 28)
– آنها هرگز به اين سخن علمِ [يقينآور] ندارند، تنها از ظن و گمان بیپايه پيروی مینمايند، با اينكه گمان هرگز انسان را بینياز از حق نمیكند.
«وَإِنْ تُطِعْ أَكْثَرَ مَنْ فِي الْأَرْضِ يُضِلُّوكَ عَنْ سَبِيلِ اللَّهِ إِنْ يَتَّبِعُونَ إِلَّا الظَّنَّ وَإِنْ هُمْ إِلَّا يَخْرُصُونَ» (الأنعام، 116)
– و اگر اكثر كسانی را كه در روی زمين هستند اطاعت كنی، تو را از راه خدا گمراه میكنند، آنها تنها از گمان پيروی میكنند و از تخمين و حدس (واهی).
ب – دانشمندان مادهگرا (ماتریالیست)، فقط دربارۀ پیدانش جهان ماده سخن میگویند، لذا هیچ منعی وجود ندارد که گمان شود در جهان ماده، ابتدا یک مادۀ اولیه بوده که منفجر شده است؛ چنان که این تحول که نامش را انفجار گذاشتهاند، در هر لحظه در ماده رخ میدهد و سبب ظهورهای دیگر میشود؛ مانند: انفجارهای اتمی در خورشید، یا پیدایش نطفه و تحولات آن تا پیدایش انسان و حیوان، یا شکفته شدن بذر در دل خاک، تا پیدایش گیاهان.
ج – متأسفانه دانشمندان مادهگرا، به رغم ادعای اکتفا به علوم طبیعی و تجربی، با هر کشف علمی، ابتدا به انکار خداوند متعال میپردازند؛ در حالی که اثبات یا انکار وجود خداوند متعال، یک مقولۀ عقلی (فلسفی) میباشد و از حوزۀ علوم طبیعی و تجربی بیرون است؛ اگر چه نتیجهگیری از هر کشف علمی نیز با دلایل عقلی صورت میپذیرد، مثل این که گفته شود: «حرارت، سبب بخار شدن آب میشود»؛ این یک یافته در علوم طبیعی و تجربی میباشد، اما این که حرارت به عنوان “علت” و بخار شدن آب به عنوان “معلول” شناخته میشود، یک نتیجهگیری عقلی است.
● – باید دقت نمود که دانشمندان مادهگرا، به ویژه در غرب، از خدای خالق، دین و کتاب خدا، چیزی جز دادههای کلیسا نمیدادند که به ویژه در دوران حاکمیت کلیسا، به شدت با هر یافتۀ علمی مخالفت داشتند و حتی دانشمندان و کاشفان را به سختترین شکنجهها و اعدام محکوم مینمودند! و این هیچ ربطی به اسلام عزیز که دین عقل و علم میباشد، ندارد.
د – اگر چه تمامی معارف قرآنی، از اصول گرفته تا فروعش، همه مورد تصدیق علم و عقل میباشند و در قرآن مجید به برخی از حقایق عالم ماده که در علوم طبیعی مورد مطالعه قرار دارد نیز اشارهای نموده است، اما مسئولیت، وظیفه و کار دین، ورود به جزئیات علمی در فیزیک، شیمی، گیاهشناسی، نجوم، ریاضیات و سایر علوم طبیعی و تجربی نمیباشد و خداوند سبحان از بندگانش خواسته که کتاب خلقت را با دقت بخوانند، کشف علمی کنند و از آنها نتایج عقلی بگیرند.
به عنوان مثال: وجود مخلوقات، دلیل بر وجود خالق آنهاست – وجود علم در سرتاسر جهان که آدمی فقط اندکی از آن را کشف کرده و میکند، دلیل بر وجود علیم میباشد؛ نه این که تا یک کشف علمی نمودند، مدعی شوند که هیچ علیمی نیست و این جهان با عظمت، قانونمند و دقیق، خود به خود و این چنین علیمانه و حکیمانه پدید آمده و اداره میشود! چنین ادعایی، نه تنها با علوم طبیعی قابل اثبات نمیباشد، بلکه اساساً با عقل و علم مغایرت دارد.
ھ – دانشمندان مادهگرا، نه تنها کتاب هستی را نصفه میخوانند، بلکه گویی فقط یک صفحه از یک فصل آن [ماده] را میخوانند و اول، آخر و سایر فصول این کتاب عظیم را دور میاندازند! و نظریات آنان، مانند همان کسی است که چشم بسته به گوش فیل دست کشید و گفت: «فیل، حیوانی به شکل پرده است – و به پاهایش دست کشید و گفت: «فیل، حیوانی به شکل یک ستون میباشد – و به خرطومش دست کشید و گفت: فیل، حیوانی به شکل لوله است!»
●- میگویند: «جهان، به واسطۀ یک انفجار بزرگ در ماده پدید آمده است»؛ میگوییم به فرض که چنین باشد؛ اما ماده و ویژگیهایش که از جمله آنها حرکت و تغییر است و خودتان به انفجار آن اشاره دارید، نشان میدهد که ازلی نیست – یعنی: هستی عین ذاتش نیست که کمال محض باشد، وگرنه تغییر نمیکرد – لذا نبوده و پدید آمده، حال چگونه پدید آمده؟ از عدم، ناگهانی و بدون هیچ علّت و عاملی پدید آمده است؟! یا حتماً پدید آورندهای علیم و حکیم و قادر داشته است؟
«أَمْ خُلِقُوا مِنْ غَيْرِ شَيْءٍ أَمْ هُمُ الْخَالِقُونَ – آيا از هيچ خلق شدهاند يا آنكه خودشان خالق [خود] هستند»
«أَمْ خَلَقُوا السَّمَاوَاتِ وَالْأَرْضَ بَلْ لَا يُوقِنُونَ – آيا آسمانها و زمين را [آنان] خلق كرده اند [نه] بلكه يقين ندارند» (الطّور، 35 و 36)
●- مادهگرایان در علوم طبیعی میگویند: زمین هست – آسمان هست – گیاه، حیوان و انسان هست – جاذبه و دافعه هست – قوانین فیزیکی و شیمیایی حاکم بر مواد هست و برخی از ویژگیها و قوانین حاکم بر ماده را نیز کشف میکنند؛ اما خداوند میفرماید که کتاب خلقت را به رویت گشودم، به تو عقل دادم، تا بیندیشی چگونه پیدایش یافتهاند؛ نه این که فقط ببینی اینها وجود دارند؛ مانند:
«أَفَلَا يَنْظُرُونَ إِلَى الْإِبِلِ كَيْفَ خُلِقَتْ * وَإِلَى السَّمَاءِ كَيْفَ رُفِعَتْ * وَإِلَى الْجِبَالِ كَيْفَ نُصِبَتْ وَإِلَى الْأَرْضِ كَيْفَ سُطِحَتْ» (الغاشیه، 17 تا 20)
– آيا آنها به شتر نمینگرند چگونه آفريده شده * و به آسمان نگاه نمیكنند كه چگونه بر پا شده * و به كوهها كه چگونه در جای خود نصب گرديده * و به زمين كه چگونه مسطح گشته (گسترده شده و سطحی مناسب با حیات موجودات دارد)؟!
*- در این آیات و آیات مشابه، سخن از بودن زمین و آسمان، نظم حاکم و موجودات نیست، بلکه به تفکر در «چگونگی پیدایش» آنها تأکید نموده است که پدید آورندۀ حیّ، علیم، حکیم و قادر (اندازهگذار) را میشناساند و میفرماید: «إِنَّا كُلَّ شَيْءٍ خَلَقْنَاهُ بِقَدَرٍ – مائیم که هر چیزی را به [با] اندازه آفریدیم» (القمر، 49)
اسلام و نظریۀ انفجار بزرگ (Big Bang Theory)
همانگونه که بیان شد، کار دین و کتاب قرآن مجید، ورود به جزئیات علوم طبیعی نمیباشد؛ بلکه خداوند سبحان میفرماید: «به شما عقل، قلب، شنوایی، بینایی، علم و قدرت کشف علمی دادهام؛ دو کتاب خلقت و وحی را پیش روی شما گشودهام، و شما باید هر دو را با دقت، تفکر، تعقل و بصیرت مطالعه نمایید، تا مبدأ و معاد را بشناسید، مرا با نشانههای هدایت کنندهام (آیات) بهتر و بیشتر بشناسید، از نقشۀ راه مطلع گردید، تا راه یابید و رشد نمایید.
*- از اینرو، اثبات علمی و عقلی نظریۀ انفجار بزرگ (Big Bang Theory)، کار دانشمندان و محققان در این رشته میباشد و چه با دلایل علمی رد شود و نظریۀ دیگری جایگزین گردد و چه به اثبات رسد، نه تنها هیچ مغایرتی با جهان بینی و معارف اسلامی که ریشه، اصل، اول و آخر آن، خداشناسی میباشد ندارد، بلکه همین جهان مادی با قوانینی که بر آن مترتب شده و ویژگیهای هر ذرهاش، دلیل بر وجود خالقی، حیّ، علیم، حکیم، قادر، قوی، ربّ (صاحب اختیار و تربیت کنندۀ امور)، مالک و مقتدِر میباشد
