پرسش:
آیا هر انسان یک همزاد دارد؟ آیا همزاد میتواند منشأ مشکلات شود و مانع انجام کارهای ما گردد؟
پاسخ:
در عرف مردم، «همزاد» به این معناست که هنگام تولد هر انسان، جنّی نیز همراه او متولد میشود که همواره با اوست و برایش مشکلات ایجاد میکند. چنین باوری در آیات و روایات پایه و مستندی ندارد و ادعاهایی که معمولاً دعانویسان به مراجعین خود میگویند—مثل «همزاد داری»، «همزاد بختت را بسته» یا «همزاد مانع موفقیتت میشود» خرافه و نادرست است.
در منابع اهل سنت حدیث بی سندی وجود دارد که همزمان با تولد هر انسان، خداوند به شیطان فرزندی می دهد تا همنشین انسان باشد. علاوه بر اینکه این مطلب به دلیل ضعف شدید سندی اعتباری ندارد باید توجه داشت از آنجا که کار شیطان و فرزندان او تنها تشویق انسان به گناه است، دخالتی در زندگی عادی انسان ندارند و نمیتوانیم مشکلات زندگی را به آنها نسبت دهیم، به عبارت دیگر، این همنشین تنها انسان را به گناه تشویق میکند نه اینکه در زندگی عادی او دخالت کند.
در روایات معصومین علیهم السلام آمده که انسان همیشه در معرض وسوسه و فریب شیطان قرار دارد؛ بنابراین باید مراقب باشد تا به انحراف و گناه کشیده نشود. به عبارت دیگر، انسان در طول زندگیاش توسط نیروهای درونی و بیرونی به سوی نیکی و بدی تشویق میشود؛ نفس اماره و شیاطین او را به انجام شر وادار میکنند و فطرت سلیم و الهامات الهی او را به سوی خیر فرا میخوانند. این جدال میان خیر و شر تا آخر عمر همراه انسان است.
خداوند در قرآن کریم میفرماید: «وَ مَنْ یَعْشُ عَنْ ذِکْرِ الرَّحْمنِ نُقَیِّضْ لَهُ شَیْطاناً فَهُوَ لَهُ قَرین»؛ هر کس از یاد خدا روی بگرداند، شیطان را به سراغ او میفرستیم؛ پس شیطان همواره قرین اوست. قرین بودن شیطان به معنای تسلط او بر انسان نیست، بلکه بیانگر وسوسه و غفلت از یاد خداست؛ شیطان فقط انسان را به گناه دعوت میکند. همینطور وقتی گنهکاران در روز قیامت گناه خود را بر گردن شیطان میاندازند، او پاسخ میدهد: «وَ ما کانَ لِیَ عَلَیْکُمْ مِنْ سُلْطانٍ إِلاَّ أَنْ دَعَوْتُکُمْ فَاسْتَجَبْتُمْ لی فَلا تَلُومُونی وَ لُومُوا أَنْفُسَکُم…»؛ من سلطهای بر شما نداشتم جز این که شما را دعوت کردم و شما پذیرفتید؛ پس مرا ملامت نکنید و خودتان را ملامت کنید.
