پرسش:
اصل “جنگ” در قرآن کریم که “کلام الله” است و برای هدایت بشر نازل شده، چگونه تبیین شده است؟ البته مقصودم آیات جهادی نمیباشد.
پاسخ:
قرآن مجید، کتاب الهی، برای تزکیه، تعلیم و تربیت نوع بشر، برای رسیدن به رشد، کمال و رستگاری در دنیا و آخرت میباشد. در قرآن کریم، پس از معرفی کامل و جامع توحید، معاد، اصول اعتقادی و شناختی، نقشۀ راه و قوانین (احکام) آن ارائه شده است؛ لذا تمامی نیازهای فردی و اجتماعی بشر و راهکارها در آن تبیین شده است: «وَنَزَّلْنَا عَلَيْكَ الْكِتَابَ تِبْيَانًا لِكُلِّ شَيْءٍ وَهُدًى وَرَحْمَةً وَبُشْرَى لِلْمُسْلِمِينَ – و ما اين كتاب (آسمانی) را بر تو نازل كرديم كه بيانگر همه چيز است، و مايه هدايت و رحمت و بشارت برای مسلمانان است.» (النّحل، 89)
در مسائل اجتماعی، فرهنگی و سیاسی، از ازدواج گرفته، تا اقتصاد، از جنگ نرم گرفته تا جنگ میدانی و نیز صلح، همه در قرآن مجید تبیین شده است؛ اما بدیهی است که نمیتوانیم در این مختصر، به تمامی آیات مربوط با “اصل جنگ” اشاره نماییم، لذا فقط به بیان چند آیه بسنده میشود:
ناگزیری از جنگ
اگر چه مؤمنان، صالحان و بندگان بیآزار خداوند متعال، قصد جنگ با هیچ گروهی نداشته باشند، اما این دلیل نمیشود که مستکبران، ظالمان و جنایتکاران به آنان حمله نکنند، چرا که بقای آنها مبتنی بر «تجاوز، چپاول و کشتار دیگران» میباشد! لذا فرمود: «جنگ بر شما نوشته شده است»؛ یعنی حتماً واقع میشود و گریزی از آن نیست:
«كُتِبَ عَلَيْكُمُ الْقِتَالُ وَهُوَ كُرْهٌ لَكُمْ وَعَسَى أَنْ تَكْرَهُوا شَيْئًا وَهُوَ خَيْرٌ لَكُمْ وَعَسَى أَنْ تُحِبُّوا شَيْئًا وَهُوَ شَرٌّ لَكُمْ وَاللَّهُ يَعْلَمُ وَأَنْتُمْ لَا تَعْلَمُونَ» (البقره، 216)
– جنگ بر شما مقرر شده، در حالی كه برايتان ناخوشايند است. چه بسا چيزی را خوش نداشته باشيد، حال آنكه خير شما در آن است. و يا چيزی را دوست داشته باشيد، حال آنكه شرّ شما در آن است. و خدا میداند، و شما نمیدانيد.
همگان در جنگ مشارکت دارند
در نظام الهی، بیطرف و ساکت وجود ندارد؛ لذا همگان چه بخواهند و چه نخواهند، در جنگ مشارکت دارند و نباید گمان نمایند که با خزیدن در گوشهها، از جنگ دور میمانند؛ خواه جنگ نرم اقتصادی، خبری و تبلیغاتی باشد و خواه جنگ میدانی؛ و البته جبهههای جنگ نرم در هر طرف نیز پشتیبان جنگ سخت در میدان میباشند.
ممکن است بین دو جناحی که هر دو بر باطل میباشند نیز جنگی رخ دهد، اگر چه باز یکی مهاجم است و دیگری مدافع؛ اما تصریح دارد که مؤمن و کافر، هر دو میجنگند، ولی اهدافشان متفاوت است؛ یکی در راه خدا میجنگد و دیگری در راستای اهداف طاغوت زمان، و باید بدانید که دشمنان خدا، ضعیف هستند:
«الَّذِينَ آمَنُوا يُقَاتِلُونَ فِي سَبِيلِ اللَّهِ وَالَّذِينَ كَفَرُوا يُقَاتِلُونَ فِي سَبِيلِ الطَّاغُوتِ فَقَاتِلُوا أَوْلِيَاءَ الشَّيْطَانِ إِنَّ كَيْدَ الشَّيْطَانِ كَانَ ضَعِيفًا» (النساء، 76)
– آنها كه ايمان دارند در راه خدا پيكار میكنند و آنها كه كافرند در راه طاغوت (و افراد طغيانگر) پیگکار میکنند؛ پس شما با ياران شيطان پيكار كنيد (و از آنها نهراسيد) زيرا نقشه شيطان (همانند قدرتش) ضعيف است.
دعوا بر سر ربوبیّت است
برای جنگ، بهانههای متفاوتی بیان میشود، مانند: «جنگ برای صلح – جنگ پیشگیرانه – جنگ برای حفظ منافع اقتصادی – جنگ برای ممانعت از دسترسی به سلاحهای هستهای – جنگ برای مبارزه با تروریسم»؛ اما اینها همه بهانههای توجیهی میباشند، بلکه دعوا بر سر ربوبیّت است.
فرعون، هرگز مدعی نشد که من خالق شما هستم، بلکه اولاً مدعی شد که من إله شما هستم، «مَا عَلِمْتُ لَكُمْ مِنْ إِلَهٍ غَيْرِي – من برای شما، إلهی جز خودم نمیشناسم» (القصص، 38)؛ یعنی همگان باید بندهوار، به من وابسته باشید و از من اطاعت کنید؛ و سپس مدعی شد: «أَنَا رَبُّكُمُ الْأَعْلَى – من برترین ربّ شما هستم» (النّازعات، 24)
“ربّ” به زبان ساده یعنی” «صاحب اختیار و تربیت کنندۀ امور»؛ لذا ادعای ربوبیّت فرعون، بدین معناست که «شما اربابهای گوناگونی چون پدر و مادر، رهبر و رئیس جمهوری و مقامات دارید، اما برترین آنها منم و همگی باید تحت اراده و فرمان من باشید!» و این همان ادعایی است که امروزه، نظامات سلطه، به رهبری امریکای جنایتکار دارند!
مقاومت و نصرت
بسیاری از مردم جهان، به ویژه موحدان و شاخصتر از همگان مسلمانان، هرگز ربوبیّتی به غیر از ربوبیّت خداوند سبحان را نمیپذیرند؛ اما قطعاً مورد امتحان نیز قرار میگیرند؛ لذا مدعیان اعتقاد به ربوبیّت الله جلّ جلاله و عدم پذیرش ربوبیّت سلطهگران، با مخالفت و دشمنی جدّی مدعیان ربوبیّت مواجه میشوند و اگر در برابر انواع فشارها و از جمله تحریم، ترور و جنگ، مقاوت کنند، از نصرت الهی برخوردار میگردند و قطعاً پیروزی با آنان میباشد:
«إِنَّ الَّذِينَ قَالُوا رَبُّنَا اللَّهُ ثُمَّ اسْتَقَامُوا تَتَنَزَّلُ عَلَيْهِمُ الْمَلَائِكَةُ أَلَّا تَخَافُوا وَلَا تَحْزَنُوا وَأَبْشِرُوا بِالْجَنَّةِ الَّتِي كُنْتُمْ تُوعَدُونَ» (فصلت، 30)
– كسانی كه گفتند پروردگار ما خداوند يگانه است سپس استقامت كردند، فرشتگان بر آنها نازل میشوند كه نترسيد و غمگين مباشيد، و بشارت باد بر شما به آن بهشتی كه به شما وعده داده شده است.
پیروزی قطعی، به شرط ایمان
بدیهی است که خداوند عزیز و متعال، از بندگانش شکست نمیخورد – اسلام عزیز نیز دین خداست و هرگز با شکست مواجه نمیشود – اما پیروزی مسلمانان، مشروط به ایمان و لوازم آن، چون: ولایت پذیری، وحدت، بصیرت، مجاهدت، صبر و استقامت و حضور به موقع در میدان میباشد؛ لذا فرمود:
«وَلَا تَهِنُوا وَلَا تَحْزَنُوا وَأَنْتُمُ الْأَعْلَوْنَ إِنْ كُنْتُمْ مُؤْمِنِينَ» (آل عمران، 139)
– و سست نشويد! و غمگين نگرديد! و شما برتريد، اگر ايمان داشته باشيد!
پیروزی به نفرات و تسلیحات بیشتر نیست
دشمنان برای ایجاد ارعاب و وحشت، چیزی جز نمایش ثروت، قدرت، نیروهای نظامی و تسلیحات خود ندارند! البته برای مقاومت در برابر تهاجم آنها نیز لازم است که تمامی قوا تجمیع شوند و قدرت اقتصادی و نظامی نیز فزاینده شود، چنان که فرمود:
«وَأَعِدُّوا لَهُمْ مَا اسْتَطَعْتُمْ مِنْ قُوَّةٍ وَمِنْ رِبَاطِ الْخَيْلِ تُرْهِبُونَ بِهِ عَدُوَّ اللَّهِ وَعَدُوَّكُمْ وَآخَرِينَ مِنْ دُونِهِمْ لَا تَعْلَمُونَهُمُ اللَّهُ يَعْلَمُهُمْ وَمَا تُنْفِقُوا مِنْ شَيْءٍ فِي سَبِيلِ اللَّهِ يُوَفَّ إِلَيْكُمْ وَأَنْتُمْ لَا تُظْلَمُونَ» (الأنفال، 60)
– در برابر آنها (دشمنان) آنچه توانائی داريد از نيرو آماده سازيد (و همچنين) اسبهای ورزيده (وسایل نقلیه برای ميدان نبرد) تا به وسيله آن دشمن خدا و دشمن خويش را بترسانيد و (همچنين) گروه ديگری غير از اينها را كه شما نمیشناسيد و خدا میشناسد و هر چه در راه خدا (و تقويت بنيه دفاعی اسلام) انفاق كنيد. به شما باز گردانده میشود و به شما ستم نخواهد شد.
اما، در عین حال تصریح نمود که نفرات یا تسلیحان نظامی، یا پول و ثروت و قدرت، تنها عوامل پیروزی نیستند، بلکه «كَمْ مِنْ فِئَةٍ قَلِيلَةٍ غَلَبَتْ فِئَةً كَثِيرَةً بِإِذْنِ اللَّهِ وَاللَّهُ مَعَ الصَّابِرِينَ – چه سا گروهى اندك كه بر گروهى بسيار به اذن خدا پيروز شدند و خداوند با شكيبايان است» (البقره، 249)
*- پیروزی مؤمنان به نصرت إلهی، با کمی نفرات و تجهیزات، در طول تاریخ به اثبات رسیده است؛ خواه پیروزی تمامی انبیای الهی باشد که به تنهایی به میدان آمدند و مقابل قدرتهای مستکبر و فراعنه ایستادند – چه پیروزی نهایی در کربلا و عاشورا باشد که حتی امام امّت و معدود یارانش کشته شدند و خانواده و همراهان به اسارت رفتند – چه پیروزی ایران در جنگ تحمیلی و مقابله با تحریمها و ترورها و توطئهها و فتنهها – چه پیروزی مردم یمن و ایستادگی مردم فلسطین و غزه – و چه برتری در جنگ اخیر تحمیلی از سوی اسرائیل جعلی و تروریست، با حمایت کامل امریکا، انگلیس و فرانسه و متعهدان غربی و نوکران عربی.
*- و البته “اصل جنگ” و ابعاد گوناگون آن، در آیات دیگری نیز تبیین شده است که باید مورد توجه و تحلیل قرار گیرد.
