پرسش:
لطفاً مقام و منزلت ایشان را در نزد علمای اهلسنت بیان کنید و آیا راست است که امام اعظم اهلسنت، ابوحنیفه، پیش از شاگردی امام صادق علیهماالسلام افتخار شاگردی امام باقر علیهالسلام را داشته است؟
پاسخ:
علما و بزرگان اهلسنت تصریح به عظمت و بزرگی مقام امام باقر علیهالسلام کردهاند.
۱- عبدالله بن عطاء مکی میگوید:
«من ندیدم که دانشمندان هیچگاه در نزد کسی به اندازهای که در برابر محمد بن علی علیهالسلام خضوع و کرنش میکنند، خضوع و کرنش کرده باشند. من حکم بن عتیبه را با همه بزرگواری که در میان قوم خود داشت دیدم که در پیش روی امام باقر علیهالسلام آنچنان نشسته بود که گویی پسربچهای در برابر معلم خود نشسته است.»[۱]
۲- محمد بن طلحه شافعی میگوید:
«او شکافنده و گردآورنده دانشهاست؛ کسی که دانش خود را آشکار کرده و در میان مردم برافراشته است. او همه اوقات زندگی خود را به فرمانبرداری از خدا آباد ساخته و در مقام تقوا و پرهیزگاری ثابتقدم بود.»[۲]
۳- ابن ابیالحدید معتزلی میگوید:
«او سرور فقیهان منطقه حجاز بوده است. مردمان از او و از پسرش جعفر علیهالسلام فقه را آموختهاند.»[۳]
۴- ابن صباغ مالکی میگوید:
«گذشته از آنچه از دانش، آقایی، فضیلت، ریاست و امامت در او جمع آمده بود، دارای ویژگی جود و کرم آشکار در میان عوام و خواص بود. کرم او در میان تمام مردم زبانزد بود.»[۴]
۵- ابن خلکان میگوید:
«او ملقب به باقر و یکی از امامان دوازدهگانه شیعه است. او دانشمندی بود که سیادت و بزرگی داشت.»[۵]
۶- ابن حجر میگوید:
«او وارث زینالعابدین علیهالسلام بود که عبادت، دانش و پارسایی او را به ارث برده بود. او شکافنده دانش، گردآورنده آن و برافرازنده علم بود. قلبش پاک و علم و عملش مطهر و جانش مبرا از هر پلیدی بود. همه اوقات زندگی او با فرمانبرداری خدا آباد گشته بود.»[۶]
۷- سبط بن جوزی مینویسد:
«به او باقر میگفتند؛ زیرا شکافنده علوم گوناگون بود و از القاب دیگر او شاکر و هادی است.»[۷]
دیگر بزرگان اهلسنت نیز فراوان در مدح و تمجید امام باقر علیهالسلام سخن گفتهاند که جهت آگاهی میتوان به منابع زیر مراجعه کرد:[۸]
بزرگان اهلسنت، از جمله امام اعظم آنان ابوحنیفه، شاگردی امام باقر علیهالسلام را کردهاند.
علامه شیخ اسماعیل دمشقی از علمای اهلسنت مینویسد:
«امام باقر علیهالسلام عظیمالقدر و پرآوازه بوده است؛ بهقدری که از هیچکس در زمانش به مانند او علم دین، آثار، سنت و معرفت به خداوند دیده نشد و بزرگان علمای دین و ائمه تابعین از اهلسنت شاگرد او بودهاند.»[۹]
علامه خوارزمی مینویسد:
«ابوحنیفه شاگرد امام باقر علیهالسلام بوده و از او روایت میکرده است.»[۱۰]
علامه سبط ابن جوزی نیز مینویسد:
«امام باقر علیهالسلام از طبقه سوم تابعین اهل مدینه بوده است. او عالمی عابد و مورد اعتماد بود که ابوحنیفه و دیگران شاگرد او بوده و از او روایت میکردهاند.»[۱۱]
پینوشتها:
[۱] روضالریاحین، یافعی، ص ۵۷، ط قاهره؛ حلیه الاولیاء، ابونعیم اصفهانی، ج ۳، ص ۱۸۵؛ مرآه الجنان، ج ۱، ص ۲۴۷
[۲] مطالب السؤول، ص ۸۰؛ صواعق المحرقه، ص ۳۰۶
[۳] حلیه الاولیاء، ج ۳، ص ۱۸۰
[۴] الفصول المهمه، ص ۲۰۱
[۵] وفیات الاعیان، ج ۳، ص ۳۱۴
[۶] الصواعق المحرقه، ص ۳۰۵
[۷] تذکره الخواص، ص ۳۴۶
[۸] احقاق الحق، ج ۱۲، ص ۱۶۰ به بعد
[۹] الروضه الندیه، ص ۱۲، ط الخیریه، مصر
[۱۰] جامع مسانید ابیحنیفه، ج ۲، ص ۳۴۹، ط حیدرآباد
[۱۱] تذکره الخواص، ص ۳۴۷
