اهل‌بیت دقیقا یعنی چه و دقیقا چه افرادی اهل بیت به شمار می روند؟

پرسش:

سلام اهل بیت دقیقا یعنی چه و دقیقا چه افرادی اهل بیت به شمار می‌روند؟ آیا ما هم می توانیم جزو اهل‌بیت باشیم؟
پاسخ:

با سلام و احترام؛ در مصادیق اهل بیت بین مفسران اختلاف نظر وجود دارد. در آیه 33سوره احزاب می خوانیم: إِنَّمَا یُرِیدُ اللهُ لِیُذْهِبَ عَنْکُمُ الرِّجْسَ أَهْلَ الْبَیتِ وَ یُطَهِّرَکُمْ تَطْهِیراً. بی‌گمان، خدا اراده کرده است تا آلودگی را از شما اهل بیت [پیامبر] بزداید و شما را پاک و پاکیزه گرداند. درباره این که منظور از اهل بیت چه کسانی هستند 4دیدگاه وجود دارد: 1) اهل بیت فقط 5تن آل عبا هستند. علامه طباطبایی معتقدند این آیه تنها درباره 5تن نازل شده است.(1) 2)اهل بیت ائمه معصومین هستند. در روایتی از امام صادق علیه السلام ایشان در پاسخ مرد شامی فرمودند: «ما مصداق این اهل بیتیم»(2) (نظریه مشهور شیعه همین نظر است) 3) تمام کسانی که زکات واجب به آنها تعلق نمی گیرد، مصداق اهل بیت هستند. بدین ترتیب آل علی، آل جعفر و آل عقیل نیز جزء اهل بیت هستند. (3) 4)دیدگاه چهارم که متعلق به اهل سنت است، همسران پیامبر را اهل بیت می‌دانند.(4) به هرحال آنچه واضح است ما به نحو نسبی جزء اهل بیت محسوب نمی‌شویم. گرچه به قرینه حدیث پیامبر که در توصیف مقام حضرت سلمان فرمود ایشان از ما اهل بیت است(5)، می‌توانیم جایگاهی کسب کنیم که آن عزیزان ما در زمره شیعیان واقعی خود تقسیم کنند. امام صادق (علیه‌السّلام) فرمودند: هرکس از شما شیعیان که تقوا پیشه سازد و خود را اصلاح نماید از ما اهل بیت است. راوی گفت: از شما اهل بیت است؟ فرمود: آری از ما اهل بیت است. در آیه شریفه آمده است هرکس از من تبعیت کند از من است. باز عمربن یزید سئوال کرد: آیا ازآل محمد است؟ فرمود: آری به خدا قسم از آل محمد است از خود آنها. آیا نشنیده‌ای قول خداوند را که می‌فرماید: سزاوار‌ترین افراد به ابراهیم کسانی هستند که از او تبعیت می‌کنند و یا سخن ابراهیم در قرآن را که: هر کس از من تبعیت کند از من است.(6)

پی‌نوشت‌ها:

1)طباطبائی، المیزان، ج۱۶، ص۳۱۱.

2)ابن کثیر، تفسیر القرآن العظیم، ج۶، ص۳۷۰-۳۷۱.

3)مسلم، صحیح مسلم،ج۲، ص۱۸۷۴؛

4)ابن کثیر، تفسیر القرآن العظیم، ج۶، ص۳۶۴؛

5) مجمع‌البیان،/427/2

6)عیاشی، تفسیر العیاشی، ج2ف ص231