پرسش:
هدف از گرفتن وضو طهارت است؛ پس در حالی که میتوانیم با حمام کردن هم پاک شویم چه دلیلی دارد که حتما وضو بگیریم؟
پاسخ:
برای هر یک از احکام الهی میتوان چنین مابهازهایی جهت جایگزینی تعریف نمود. پس به چند نکتهی بسیار مهم دقت نمایید:
یک – برخی از جانب خود، هدف و حکمتی برای حکم خداوند سبحان تعیین و تعریف میکنند و سپس بر مبنای آن چه خود معین نمودهاند، حُکم خدا را به چالش میکشند! ذهن مخدوش میشود، قلب مردد میگردد، شیاطین جنّ و انس نیز از همین راه وارد شده و سریعاً مابهازا و جایگزین معرفی میکنند! مثل همین سؤال که ابتدا یک حکم قطعی داده میشود که «هدف از وضو طهارت است»، بعد طهارت به مثابهی تمیزی لحاظ میشود و سپس چراها برای جایگزینی آغاز میگردد!
دو – چه کسی گفته که هدف از وضو (تمیز شدن) است، مگر آن کارگری که فقط محل وضو را تمیز کرده و سپس وضو میسازد، کاملاً تمیز شده است؟!
هدف از وضو، نماز، روزه، حج، جهاد و سایر عبادات و احکام، چیزی جز عبادت خداوند متعال جهت قرب به او نیست، چنان که برای همه کار نیت «قربة الی الله» میشود؛ و البته که عبادت خداوند متعال، مستلزم اطاعت از اوست. نه این که آدمی از سوی خود، “این به جای آن” تعریف و وضع نماید. هر کاری به جز آن چه او فرموده، “عبادت هوای نفس خود” است.
سه – این هدفگذاریها و حکمتسازیهای شخصی [من درآوردی]، برای اوامر و نواهی الهی، سبب میشود که از سوی یک هدفی برای نماز تعریف کنند و بعد بگویند: «مگر هدف راز و نیاز نیست، پس من به نوع دیگری این کار را میکنم»! لذا شاهدید که مکرر و مستمر در فضای مجازی تبلیغ و القا میشود که «اگر هدف فلان است، پس این کار را بکنیم، بهتر از آن کاری است که به آن امر و توصیه شده است»؛ حتی میگویند: چرا اقامه نماز نماییم؟ – چرا به حج رویم؟ – چرا روزه بگیریم …؟ به جایش این کار یا آن کار را بکنیم بهتر است»! سپس از واجبات گذشته و به مستحبات میرسند که چرا زیارت برویم؟ چرا عزاداری کنیم؟ چرا چنین و چنان کنیم؟! و قابل توجه آن که همیشه یک جایگزین نیز معرفی میکنند «به جای این کار، آن کار را بکنیم»؛ خب این همان «دینسازی» است! در واقع میگویند: «چرا اسلام و تسلیم امر حق بودن؟! ما خودمان تعیین میکنیم که چه کاری بهتر است»! و این عبادت خود است که جز تکبر و شرک، حاصلی ندارد.
مثال: امیرالمؤمنین، سیدة النساء و دیگر اهل عصمت علیهم السلام فرمودند که از حکمتهای سجده برای خدا، شکسته شدن و از بین رفتن تکبر است. ابلیس لعین نیز فقط به خاطر تکبرش سجده ننمود و پس از آن مقام قرب، چنین مورد غضب الهی قرار گرفت و هلاک شد.
حال، یک گروه آمدند و حکمتهای “طبیعی = مادی” تعریف کردند، بحث از چاکراهها و ارتباطش با زمین و تبادل انرژی مثبت و منفی را مطرح کردند و خود و دیگران را فریب داده و منحرف نمودند!
چهار – فرق است میان “طهارت” با “تمیزی”؛ چنان که فرق است میان وضو با شستشوی دست و صورت – غسل با حمام نمودن – نماز با هر راز و نیاز دیگری – روزه در ماه مبارک رمضان، با هر زمان دیگری و یا هر نوع رژیم غذایی دیگری!
آب روان در جویها، یا آب کُر در یک ظرف، اگر رنگ و بویش متغیر نشده باشد، هم پاک است و هم پاک کننده، اما لزوماً تمیز نیستند و چه بسا حاوی انواع میکروبها نیز باشد و قابل آشامیدن نباشند. خاک، طاهر است، پاک و پاک کننده است، اما الزاماً تمیز نیست؛ و با همین خاک، میتوان تیمم بدل از وضو یا غسل را نیز انجام داد. الکل طبیعی، تمامی میکروبها را میزداید، اما خودش نجس است (طاهر و مطهر = پاک و پاک کننده نیست).
بنابراین، وقتی میفرماید: با آب پاک، چنان که امر نمودهام “وضو” بسازید، یعنی همین کار را انجام دهید که مصداق “عبادت و اطاعت من باشد”؛ و البته هیچ حکم خدا، بدون حکمت نیست و حکمتهایش مترتب بر بندهی خالص و فرمانبردارش میگردد. چنان که فرمودهاند: از جمله حکمتهای وضو، دور کردن انواع و اقسام شیاطین جنّ و انس و مصون نگه داشتن از وسوسههاست؛ لذا به دائم الوضو بودن توصیه شده است. آیا شستشو و حمام نیز چنین اثری دارد؟!
پنج – اگر چه اوامر و نواهی خداوند متعال، همه از علم و حکمت اوست و هر کدام از احکامش، نه تنها یک حکمت، بلکه صدها و هزاران حکمت دارد که برخی بیان شده و برخی دیگر بر اساس همان کلیدها، کشف (علمی) شده است؛ اما حکمت اصلی که مابقی نیز در طول آن مؤثر و محقق میگردد، همان عبادت و اطاعت خالصانه است، نه انجام حکم برای حکمتش!
« وَمَا أُمِرُوا إِلَّا لِيَعْبُدُوا اللَّهَ مُخْلِصِينَ لَهُ الدِّينَ حُنَفَاءَ وَيُقِيمُوا الصَّلَاةَ وَيُؤْتُوا الزَّكَاةَ وَذَلِكَ دِينُ الْقَيِّمَةِ » (البینة، 5)
ترجمه: و به آنها دستوری داده نشده بود جز اینکه خدا را بپرستند در حالی که دین خود را برای او خالص کنند و از شرک به توحید بازگردند، نماز را برپا دارند و زکات را بپردازند؛ و این است آیین مستقیم و پایدار!
