پرسش:
حضرت امام خمینی رحمة الله علیه، (با این مضمون) فرمودند که «علت ترس از امریکا بخاطر توحید ضعیف است» لطفا این سخن حضرت امام راشرح دهید.
پاسخ:
“ترس” و “امید” [خوف و رجاء] را خداوند سبحان در وجود انسان نهادینه نموده است؛ چرا که هر دو لازمۀ حرکت و حیات میباشند.
“امید”، شوق و انگیزۀ حرکت برای رسیدن به اهداف را ایجاد مینماید، و “ترس”، بازدارندگی ایجاد میکند که سبب پرهیز و دوری، یا مقابله با خطرات میگردد.
نقطۀ مقابل “ترس”، شجاعت و دلیری میباشد که نه تنها منافاتی با خطرشناسی و دشمنشناسی ندارد، بلکه تدبیر برای چگونگی دوری یا مقابله برای حفظ خود را ایجاب مینماید.
کسی که میترسد وارد استخر شود، هرگز شنا یاد نمیگیرد – کسی که از تصادف میترسد، هرگز رانندگی یاد نمیگیرد – کسی که از بدعاقبتی بترسد، هرگز به گناه نزدیک نمیشود – و کسی که در انجام آن چه بر عهده دارد و عمل صالح، از ملامت دیگران میترسد، هرگز به انجام آن مبادرت نمیکند – لذا نفرمود که مؤمنان و مجاهدان راه خدا، از ملامت دیگران ناراحت نمیشوند، بلکه فرمود: «وَلَا يَخَافُونَ لَوْمَةَ لَائِمٍ – از ملامت سرزنش کنندگان نمیترسند» (المائدة، 54)؛ چرا که “ترس”، بازدارندگی میآورد و اگر مؤمنان و مجاهدان، از ملامتها بترسند، از انجام تکالیف ایمانی خود و مجاهدت در راه خدا، دوری میگزینند.
خوف و خشیّت
“خوف” و “خشیت” را “ترس” معنا کردهاند، چرا که کلمۀ جایگزین دیگری نیافتند، اما “خوف” ترس از صدمه، ضرر و خسران میباشد، ولی “خشیت”، احساس خضوع، خشوع، کوچکی و افتادگی در برابر عظمت و ابّهت میباشد؛ چنان که در یک آیه، به هر دو واژه در دو موضوع تصریح نمود:
«وَالَّذِينَ يَصِلُونَ مَا أَمَرَ اللَّهُ بِهِ أَنْ يُوصَلَ وَيَخْشَوْنَ رَبَّهُمْ وَيَخَافُونَ سُوءَ الْحِسَابِ» (الرّعد، 21)
– و آنان كه آنچه را خدا به پيوستنش فرمان داده مىپيوندند و از پروردگارشان مىترسند (خشیّت دارند) و از سختى حساب بيم دارند.
ترسهای لازم و ضروری
“ترسهایی” برای محافظت از خود و دوری از صدمات و خسارات واقعی و حقیقی، ضروری میباشد و “ترسهایی”، مبتنی بر اوهام، خیالات و بیجا میباشند؛ چنان که یکی از جهل و ظلم میترسد، و دیگری از فقر در آیندۀ خیالی و توهمی میترسد!
دربارۀ ترسهای لازم، ضروری و مفید فرمود: «يَخَافُونَ الْعَذَابَ الْأَلِيمَ – از عذاب دردناک میترسیدند» (الذاریات، 37) – «وَيَرْجُونَ رَحْمَتَهُ وَيَخَافُونَ عَذَابَهُ – و به رحمت او امیدوارند و از عذابش میترسند» (الإسراء، 57) – «يَخَافُونَ يَوْمًا تَتَقَلَّبُ فِيهِ الْقُلُوبُ وَالْأَبْصَارُ – از روزى كه دلها و ديدهها در آن زيرورو مىشود مىهراسند» (النّور، 37).
این “ترس”های لازم و ضروری، سبب میشوند تا آدمی خود را محافظت کند، از انحراف و گناه باز دارد و از بدعاقبتی و آتش جهنم دوری گزیند و به رستگاری ابدی برسد.
ترسهای واهی
“ترس واهی”، یعنی آدمی از کسی یا چیزی بترسد که استقلالی ندارد و بر خیر و شرّ خودش نیز مالک نیست؛ البته مقصود این نیست که خطرات یا دشمن و دشمنیهایش را نبیند و چاره اندیشی نکند؛ بلکه ترسی است که مانع از حرکت، عمل و انفعال درست او بشود.
فرمود: «فَرِيقٌ مِنْهُمْ يَخْشَوْنَ النَّاسَ كَخَشْيَةِ اللَّهِ أَوْ أَشَدَّ خَشْيَةً – جمعی از آنان، از مردم میترسيدند، ترسی همانند ترس از خدا، بلكه بيشتر» (النساء، 77)
چنین “ترسی” از غیر خدا؛ انسان را از حرکت به سوی خدا بازمی دارد و از عبادت و سعی و جهاد در راه او دور میسازد.
●- کسی که از امریکا بترسد، هرگز جرأت مقابله و مبارزه پیدا نمیکند، صبر و استقامت خود را از دست میدهد و حتی از ترس مرگ، خودکُشی میکند؛ چنان که تسلیم در برابر طاغوتهایی چون نظامات سلطه به رهبری امریکای جنایتکار، هیچ فرقی با خودکُشی ندارد.
امریکا، تهدید میکند که اگر تسلیم و مطیع من نشوی، تو را تحریم میکنم – به تو حمله میکنم – شخصیتهای تو را ترور میکنم – زیرساختهای کشورت را بمباران میکنم – سرمایههایت را تاراج میکنم! “ترسو” بدون هیچ مقابله و مقاومتی؛ زحمت و هزینه دشمن را به صفر میرساند و میگوید: «بیا هر چه میخواهی بردارد، اصلاً خودم و کشورم مال تو، ولی لطفاً این کارها را نکن!»
اما، شخص و جامعۀ مؤمن، بصیر و مجاهد میگوید: «تو هیچ غلطی نمیتوانی بکنی» و این را در عمل به اثبات میرساند.
ترس از امریکا، به خاطر ضعف در توحید
سندی برای عین جمله به نقل از امام خمینی رحمة الله علیه نیافتیم، اما بیتردید ترس از غیر خدا، به علت ضعف در توحید و ایمان میباشد.
*- مگر میشود کسی به «لا إلهَ الّا الله»، شناخت و ایمان داشته باشد، اما سر تسلیم و بندگی مقابل طاغوتها خم کند؟!
*- مگر میشود کسی به «لَا حَوْلَ وَ لَا قُوَّةَ إِلَّا بِاللَّهِ الْعَلِیِّ الْعَظِیمِ» شناخت و اعتقاد داشته باشد، اما امریکا را برخوردار از حَول و قُوهای مستقل بداند و بترسد؟!
*- مگر میشود کسی به وعدههای خداوند سبحان، چون «إِنْ تَنْصُرُوا اللَّهَ يَنْصُرْكُمْ وَيُثَبِّتْ أَقْدَامَكُمْ – اگر [دین] خدا را یاری کنید، شما را یاری میکند و ثابت قدم میگرداند» (محمد صلوات الله علیه و آله، 7) باور داشته باشد و از قدرت پوشالی امریکا و شکست در برابر چنین ظالمی بترسد؟! فرمود:
«إِنْ يَنْصُرْكُمُ اللَّهُ فَلَا غَالِبَ لَكُمْ وَإِنْ يَخْذُلْكُمْ فَمَنْ ذَا الَّذِي يَنْصُرُكُمْ مِنْ بَعْدِهِ وَعَلَى اللَّهِ فَلْيَتَوَكَّلِ الْمُؤْمِنُونَ» (آل عمران، 160)
– اگر خدا شما را يارى كند هيچ كس بر شما غالب نخواهد شد و اگر دست از يارى شما بردارد، چه كسى بعد از او شما را يارى خواهد كرد؟! و مؤمنان بايد تنها بر خدا توكل كنند.
*- مگر میشود کسی با توکل راستین، در راه خدا گام بردارد و کار را به او واگذار کند، اما از دیگران بترسد؟!
«وَمَا لَنَا أَلَّا نَتَوَكَّلَ عَلَى اللَّهِ وَقَدْ هَدَانَا سُبُلَنَا وَلَنَصْبِرَنَّ عَلَى مَا آذَيْتُمُونَا وَعَلَى اللَّهِ فَلْيَتَوَكَّلِ الْمُتَوَكِّلُونَ» (ابراهیم علیه السلام، 12)
– چرا ما بر خدا توكل نكنيم، با اينكه ما را به راههای (سعادت)مان رهبری كرده است؟! و ما به طور مسلم در برابر آزارهای شما صبر خواهيم كرد (و دست از انجام رسالت و تکالیف خويش برنمیداريم) و توكل كنندگان بايد فقط بر خدا توكل كنند!.
*- مگر میشود کسی معادشناس و معادگرا باشد، و به بازگشت همگان به سوی او شناخت و ایمان داشته باشد، اما از حوادث یا از دیگران بترسد؟!
●- کسی که خداوند سبحان را خالق، مالک و ربّ العالمین بشناسد و به این شناخت ایمان داشته باشد، هرگز امریکا را “ابر قدرت” نمینامد.
امیر المؤمنین، امام علی علیه السلام:
«مَن خافَ اللّهَ آمَنَهُ اللّهُ سُبحانَهُ مِن كُلِّ شَيءٍ، مَن خافَ النّاسَ أخافَهُ اللّهُ سُبحانَهُ مِن كُلِّ شَيءٍ» (غرر الحكم : 9014 ـ 9015)
– هركه از خدا بترسد، خداوند او را از هر چيز در امان دارد؛ و هركه از مردم ترسد، خداوند سبحان او را از همه چيز هراسان كند.
حضرت امام صادق علیه السلام:
«مَن خافَ اللّهَ أخافَ اللّهُ مِنهُ كُلَّ شَيءٍ، و مَن لَم يَخَفِ اللّهَ أخافَهُ اللّهُ مِن كُلِّ شَيءٍ» (الكافي : 2/68/3)
– هركه از خدا بترسد خداوند همه چيز را از او بترساند؛ و هركه از خدا نترسد خداوند او را از همه چيز ترسان كند.
