پرسش:
دعانویسی چیست و آیا میتوان به دعانویس مراجعه کرد؟
پاسخ:
اگر منظور از دعانویسی، استفاده از متون دینی و دعاهای اهل بیت(ع) باشد، این عمل صحیح است و در فرهنگ دینی گاهی مردم برای رفع مشکلات به علمای مورد اعتماد مراجعه میکنند. نوشتن دعا برای خود یا دیگران و یا درخواست دعانویسی از کسانی که از آیات قرآن، دعاهای اهل بیت و تجربه علما استفاده میکنند، اشکال شرعی ندارد و اجرای توصیههای آنها در چارچوب دینی جایز است.
با این حال، امروزه عنوان «دعانویس» در میان مردم شامل مجموعهای از رفتارها و ادعاهاست که برخی مدعیان علوم غریبه انجام میدهند؛ غالباً این افراد نه دعای دینی معمول که در منابع معتبر آمده را مینویسند و نه پشتوانه شرعی دارند. بیشتر نوشتهها و خدماتی که از سوی این گروه عرضه میشود، مبتنی بر ادعاهای بیمعیاری است که مستند دینی یا علمی ندارد.
در برخی موارد، آنچه رمالان و دعانویسان انجام میدهند ناشی از ارتباط با اجنه یا استفاده از روشهای غیرشرعی است. این امور میتواند علاوه بر تحمیل هزینههای مالی، موجب دخالت جنیان در زندگی مراجعهکنندگان، تشدید مشکلات و ایجاد گرفتاریهای جدید شود. از این رو توصیه میشود به چنین افرادی مراجعه نشود.
آیا از دعانویسی میتوان برای حل مشکلات زندگی استفاده کرد؟
بخش اعظم مشکلات روزمره ریشه در علل طبیعی و اجتماعی دارد ولی برخی دعانویسان وانمود میکنند مشکلات ناشی از سحر و طلسم است تا مشتریان را نگه دارند؛ این رویکرد معمولاً یا اثری ندارد یا تأثیرش موقتی است و پس از مدتی مشکل بازمیگردد یا تشدید میشود. علاوه بر این، برخی روشهای مورد استفاده این افراد از نظر شرعی مشکلآفرین است؛ آنها ممکن است از راههایی به اسرار دیگران دست یابند، به نسبتهای ناروا دامن بزنند، یا موجب تهمت و بروز اختلافات خانوادگی شوند. این رفتارها باعث میشود توصیههای چنین کسانی قابل دفاع نباشد و در مواردی حرام تلقی گردد.
چه دعاها و اعمالی برای رفع مشکلات توصیه میشود؟
اقدامات عمومی و توصیهشده عبارتاند از: استغفار، خواندن نماز حاجت، نماز جعفر طیار، نمازهای استغاثه به اهل بیت(ع) مانند نماز استغاثه به حضرت ولیعصر، صدقه دادن، گرهگشایی از کار مردم، فرستادن صلوات، خواندن زیارت عاشورا، خواندن حدیث کساء، و تلاوت برخی سورهها مثل چهارقل و سوره یاسین. بسیاری از این موارد در «مفاتیح الجنان» ذکر شده و بهطور عمومی برای مشکلات مختلف مفید است.
همچنین رعایت شرایط معنوی و اخلاقی مانند ترک گناهان، حلال بودن اموال، ذکر صلوات و استغفار هنگام دعا، و دعا در زمانها و مکانهای توصیهشده (مثلاً هنگام سحَر) زمینهساز استجابت دعاست؛ در مقابل، عدم رعایت این امور ممکن است موجب تأخیر یا عدم استجابت دعا شود.
چرا دعاهایمان مستجاب نمیشود؟
دعاها مانند قوانین فیزیکی عمل نمیکنند که در هر شرایط و برای هر شخص تضمینشده باشند. استجابت دعا از سنتهای الهی است و این سنتها ممکن است با موانعی روبهرو شوند یا خداوند حکمت دیگری را ترجیح دهد. بنابراین ادعای «اگر فلان ختم را انجام دهید حتماً حاجتتان برآورده میشود» ادعایی غیرمعتبر است. حتی در صورت عمل به تمام دعاها و مراعات شرایط، ممکن است حاجت خاص برآورده نشود؛ استجابت دعا در اختیار خداوند است و او بر اساس حکمتش یا حاجت را عطا میکند، یا جایگزینی بهتر میدهد، یا بلا را از دعاکننده دفع مینماید، و اگر در دنیا امکان جبران نباشد در آخرت پاداش بینظیری برای بندگان در نظر میگیرد که ممکن است آرزو کنند ای کاش خواستههای دنیاییشان اجابت نشده بود تا آن پاداش را دریافت کنند.
خلاصه
دعانویسیِ مبتنی بر متون دینی و دعاهای مأثور را میتوان پذیرفت، اما مراجعه به کسانی که ادعاهای بیپایه، علوم غریبه یا ارتباط با اجنه دارند مخاطرهآمیز است و معمولاً منجر به زیان میشود. برای حل مشکلات، ترکیب اقدامات معنوی معتبر، عمل به توصیههای دینی و پیگیری علل منطقی و اجتماعی مشکلات بهترین راهکار است.
