پرسش :
رفتار شافعی و ابوحنیفه، با اهل بیت (علیهم السلام)، از منظر شیعه آن دو چگونه بودند؟
پاسخ :
ابوحنیفه، حضرت علی (علیه السلام) را در تمامی جنگهایی که در زمان ایشان به وقوع پیوست، اعم از جمل و صفین و نهروان، علی«ع» را بر حق می دانست.
از وی راجع به جنگ جمل پرسیده شد. گفت: «علی«ع» در آن جنگ به عدالت رفتار کرد و آگاه ترین مردم در برابر اهل بغی بود.»(1) در مورد دیگرگفته است: «احدی را علی«ع» نکشت، مگر این که علی سزاوارتر بود.»(2)
عبدالجلیل قزوینی در النقض به شرکت ابوحنیفه در عزاداری امام حسین(علیه السلام) اشاره می کند.(3)
ابن حجر هیثمی سه نفر از اهل بیت(علیهم السلام) را از استادان جناب ابوحنیفه می داند: امام باقر، امام صادق و زیدبن علی.(4)
ابوحنیفه دو سال در مدینه مقیم می شود و جمله معروف او که می گوید اگر این دو سال نبود هلاک می شدم: «لولا السنتان لهلک النعمان»(5)
از ابوحنیفه روایت شده است که در مورد امام صادق(علیه السلام) می گفت: «در علـم و عبادت و پرهـیزگـاری برتر از جعفـربن محمد«ع» هیچ چشمـی ندیده، هیچ گوشی نشنیده و به قلب هیچ بشری خطور نکرده است.(6)
شافعی و اهل بیت
زمانی که شافعی در یمن حضور داشت، هارون الرشید خلیفه عباسی، او را به همراه تعدادی دیگر به جرم تشیع به بغداد فراخواند. البته او از این اتهام تبرئه شد. این اتهام به جهت فضایلی بود که شافعی از امام علی(علیه السلام) نقل کرده است.[7] شافعی اشعاری در مدح اهلبیت پیامبر(صلی الله علیه و آله) و امام علی(علیه السلام) سروده است.[8] برخی از اشعار او در وصف اهل بیت و در مدح آنان چنین است:
یا آلَ بَیتِ رَسولِ الله حُبُّکُمُ فَرضٌ مِنَ الله فی القُرآنِ أنزَلَهُ
یکفیکم فی عظیم الفخر انکم مَن لم یُصَلّ علیکم لا صلاه له [9]
آلُ النبی ذَریعتی و هُم إِلَیهِ وسیلتی
أَرْجُو بهم أعْطی غَدا یُبْدِی الْیمین صحیفتی
پی نوشت ها:
1. موفق مکی، مناقب ابی حنیفه، ج 2، ص 160
2 . همان ج 2، ص 24
3. عبدالجلیل قزوینی، النقض، ص 402
4. ابن حجر هیثمی، الخیرات الحسان، صص74 و 93 و 121
5. به نقل از: شاه ولی الله دهلوی، التحفه الاثناعشریه، ص8
6. حیدر اسد، الامام الصادق ومذاهب الاربعه،ج1، ص53.
7. ابراهیم بن علی وزیر، الامام الشافعی، ۲۰۰۰م، ص۹۸-۹۹.
8. امیدی، نگاهی به مضامین و موضعات دیوان شافعی، ص۱۹۴
9. ابراهیم سلیم، دیوان الامام الشافعی، قاهره، ص۱۲۱.
