پرسش:
مگر باران را خدا نمیفرستد، پس چرا نماز باران نیز اثر نکرد؛ دیگر چه کنیم تا خداوند متعال برایمان باران بفرستد؟!
پاسخ:
الف – ما (انسانها)، خالق و رازق نیستیم و هیچ مالکیتی بر وجود خودمان هم نداریم، چه رسد به زمین و آسمان و آن چه در طبیعت رخ میدهد؛ لذا در این که هر رزقی و از جمله باران را خداوند سبحان میفرستد، هیچ تردیدی وجود ندارد؛ چنان که در آیات متعددی به آن تذکر داده است، مانند:
«الَّذِي جَعَلَ لَكُمُ الْأَرْضَ فِرَاشًا وَالسَّمَاءَ بِنَاءً وَأَنْزَلَ مِنَ السَّمَاءِ مَاءً فَأَخْرَجَ بِهِ مِنَ الثَّمَرَاتِ رِزْقًا لَكُمْ فَلَا تَجْعَلُوا لِلَّهِ أَنْدَادًا وَأَنْتُمْ تَعْلَمُونَ» (البقره، 22)
– آنكس كه زمين را بستر شما قرار داد و آسمان (جو زمين) را همچون سقفی بر بالای سر شما و از آسمان آبی فرو فرستاد، و بوسيله آن ميوهها را پرورش داد، تا روزی شما باشد؛ بنابراين برای خدا شريكهائی قرار ندهيد در حالی كه میدانید (او شریکی ندارد).
ب – اما، کار خدا، خارج از علم، حکمت و مشیّت او و قوانینی که بر خلقت و هدایت حاکم نموده، نمیباشد؛ چنان که امیرالمؤمنین، امام علی علیه السلام فرمودند:
«إنَّ كَرَمَ اللّهِ سُبحانَهُ لا يَنقُضُ حِكمَتَهُ، فَلِذلِكَ لا يَقَعُ الإجابَةُ في كُلِّ دَعوَةٍ» (غرر الحكم: 3478)
– كرم خداى سبحان حكمتش را نقض نمىكند؛ از اين روست كه هر دعايى مستجاب نمىشود.
این قاعدۀ کلّی، در مورد نزول باران یا سایر نعمات و ارزاق نیز صدق میکند؛ چنان که در قرآن کریم فرمود که هر رزقی و از جمله باران را به اندازۀ معلوم (علمی) میفرستم:
«وَإِنْ مِنْ شَيْءٍ إِلَّا عِنْدَنَا خَزَائِنُهُ وَمَا نُنَزِّلُهُ إِلَّا بِقَدَرٍ مَعْلُومٍ» (الحجر، 21)
– و هيچ چيز نيست مگر آنكه گنجينههاى آن نزد ماست و ما آن را جز به اندازهاى معلوم (علمی و معین) فرو نمىفرستيم.
«وَأَنْزَلْنَا مِنَ السَّمَاءِ مَاءً بِقَدَرٍ فَأَسْكَنَّاهُ فِي الْأَرْضِ وَإِنَّا عَلَى ذَهَابٍ بِهِ لَقَادِرُونَ» (المؤمنون، 18)
– و از آسمان آبی به اندازه (معین) نازل كرديم و آن را در زمين ساكن نموديم و ما بر از بين بردن آن كاملا قادريم.
انسان نمیتواند چیزی را خلق کند و برای آن اندازه قرار دهد، اما میتواند برخی از اندازههایی که در آن قرار گرفته را تغییر دهد. به عنوان مثال: اگر جوّ زمین با اندازههای علمی و معینی خلق شده، سوراخ کردن به وسیلۀ گازهای گلخانهای که سبب گرمایش زمین میشود نیز اندازههای دیگری دارد که مترتب میگردد. بیتردید اندازهها (مقدراتی) که انسان فکور، عاقل، بصیر، آگاه، مؤمن و متقی در آن قرار میگیرد، با اندازههایی که کفار، مشرکان، جاهلان، ظالمان و مفسدان در آن قرار میگیرند، بسیار متفاوت است.
نماز باران
اولاً همگان نماز باران نخواندهاند، بلکه چند نفری در چند ناحیه اقدام به خواند نماز باران نمودهاند! ثانیاً “نماز باران” نیز مانند سایر دعاها، یک “دعا” میباشد و “دعا”، جادو و جنبل نیست که کسی یا جمعی چند جملهای بگویند و حرکاتی انجام دهند و ناگهان همه چیز دگرگون شود و به آن چه میخواهند برسند! بلکه “دعا”، خواندن خداوند منّان و درخواست از اوست.
از اینرو، هم “دعا”، شرایط و ملزوماتی دارد و هم “اجابت” آن؛ پس همانگونه که مولا فرمودند، اگر دعا با حکمت إلهی منافات داشته باشد، به اجابت نمیرسد، یا در زمان دیگری به اجابت میرسد، هر چند که در هر حال، دعا کننده به به پاداشش میرسد.
اما، گاهی “دعا”ها اصلاً از سطح همین الفاظ و کلمات، بالاتر نمیروند که به اجابت برسند، چنان که در دعای کمیل میگوییم: «اَللّهُمَّ اغْفِرْ لِیَ الذُّنُوبَ الَّتی تَحْبِسُ الدُّعاءَ – بار إلها! ببخش بر من آن گناهانی که دعا را حبس میکنند»؛ پس، دانستیم که سبب محبوس شدن “دعا”ها، گناهان میباشند.
و حضرت امام رضا علیه السلام فرمودند: «مَن سَألَ اللّه َ التَّوفيقَ و لَم يَجتَهِد فَقَدِ استَهزَأَ بِنَفسِهِ – هر كس از خدا توفيق بخواهد و تلاش نكند، خود را مسخره كرده است» (ميزان الحكمه، ح 2790).
حال فرض کنید: ما به جای آن که خودمان پالایشگاه تولید بنزین تأسیس نماییم – به جای آن که در ایران خودروی برقی تولید کنیم – سالانه چند میلیارد دلار بنزین وارد نماییم که برای ما معلوم نیست آیا واقعاً استاندارد هست یا خیر؟! – فرض کنیم: کسی در تحصیل علم نکوشد و دعا کند که دانشمند شود – یا کار نکند و دعا کند مشکلات مالی او مرتفع گردد! اینها همه، مصداق همان مغایرت با حکمت خدا و نیز مسخره کردن خود میباشد.
چه کنیم که باران ببارد؟
شاید اگر بیندیشیم “چه نکنیم که باران ببارد”، بهتر، ضروریتر و مفیدتر باشد؛ چرا که گناهان مانع از فزونی رزق و برکت میشوند.
مشکل ما، فقط کمآبی و آن هم فقط به علّت نباریدن باران نیست؛ لذا باید بپرسیم: «چه کنیم که اصلاح شویم، رشد نماییم، از مشکلات سالم عبور کنیم – برکات زمین و آسمان بر ما نازل شود و دعاهایمان نیز به اجابت برسد؟!» اما، در این مجال، به موضوع بارش باران میپردازیم:
1- دولتمردان، از رئیس جمهور و وزراء گرفته، تا رئیس مجلس و نمایندگان، تا مدیران در نهادها و سازمانها، ادارات دولتی و بانکها، نیّت و عزم خود را برای خدمت به کشور و مردم و رفع مشکلات خالص نمایند.
2- قوۀ قضاییه، بازسازی و پاکسازی گسترده و عمیقی را در دستگاه قضا در الویت قرار دهد. اگر فساد به دستگاه قضا راه یابد، اگر قضات رشوه بگیرند، اگر در صدور حکم دقت و عدالت نداشته باشند، نه تنها باران نمیبارد، بلکه ملّت با مشکلات بسیاری مواجه خواهد شد.
آیت الله جوادی آملی، در دیدار آقای اژهای:
«در روایات هست که اگر یک قاضی حکمی را میان خود و خدای خود، الهی و درست صادر کند و آلودگیهای زیرمیزی و رومیزی نداشته باشد، دهها برابر برکت بر جامعه نازل میشود؛ همچنین در روایتی از امام صادق(علیه السلام) آمده است که اگر دستگاه قضا منحرف شود و ظلم کند، جلوی نزول باران و برکات الهی گرفته میشود. این سخنان، بیانی علمی و الهی است و فهم عمیق نظام خلقت و توجه به نشانههای الهی، مسئول را از انحراف بازمیدارد.»
3- تولید کنندگان و نیز تجار و بازرگانان، انصاف را رعایت کنند؛ محصول با کیفیت تولید کنند – قیمت مناسب روی آن بگذارند، توزیع را در اختیار چند گروه مشخص قرار ندهند – کالای تولیدی را به خاطر گران کردن از بازار جمع نکنند – به سود مناسب قانع باشند.
اما مردم؛
نقش “مردم”، در نزول برکات و برخورداری از نعمات مادی و معنوی إلهی، اگر بیشتر از مسئولان نباشد، کمتر هم نیست.
*- “مردم”، تصمیم بگیرند که یک روز خدایی زندگی کنند، و بعد دعا کنند که باران ببارد و سایر مشکلاتشان مرتفع گردد!
*- مهمترین مسأله، یاد خدا و معاد است که باید همیشگی باشد، اما تصمیم بگیریم که یک روز تمام، به یاد او باشیم و غفلت نورزیم.
*- “مردم”، تصمیم بگیرند آن چه باید همیشه رعایت کنند را یک روز رعایت کنند؛ به عنوان مثال: به وجهی دروغ نگویند – به هیچ وجهی غیبت نکنند – به شدت از تهمت زدن به دیگران دوری کنند – اگر کاسب هستند، از ربا و رشوه بپرهیزند – از گرانفروشی، کمفروشی و بد فروشی بپرهیزند؛ این توصیه حضرت شعیب علیه السلام به قومش بود که چون رعایت نکردند، به عذاب إلهی گرفتار شدند و البته امر خداوند سبحان به همگان میباشد:
«وَأَوْفُوا الْكَيْلَ إِذَا كِلْتُمْ وَزِنُوا بِالْقِسْطَاسِ الْمُسْتَقِيمِ ذَلِكَ خَيْرٌ وَأَحْسَنُ تَأْوِيلًا» (الإسراء، 35)
– و چون پيمانه مىكنيد پيمانه را تمام دهيد و با ترازوى درست بسنجيد كه اين بهتر و خوش فرجامتر است.
*- “مردم”، بکوشند که برای یک روز هم شده، وارد بازار “حرف مُفت” نشوند و مشتری “حرف مُفت” نباشند؛ نه بگویند، نه بشنوند و نه اگر شنیدند، بازگو یا منتشر نمایند و بدانند که داد و ستد در این بازار شیطانی، عذابهای سخت دنیوی و اخروی دارد:
«وَمِنَ النَّاسِ مَنْ يَشْتَرِي لَهْوَ الْحَدِيثِ لِيُضِلَّ عَنْ سَبِيلِ اللَّهِ بِغَيْرِ عِلْمٍ وَيَتَّخِذَهَا هُزُوًا أُولَئِكَ لَهُمْ عَذَابٌ مُهِينٌ» (لقمان، 6)
– و برخى از مردم كسانىاند كه سخن بيهوده را خريدارند تا [مردم را] بى[هيچ] دانشى از راه خدا گمراه كنند و [راه خدا] را به ريشخند گيرند براى آنان عذابى خواركننده خواهد بود.
*- “مردم”، برای یک روز هم که شده، بکوشند تا بیشتر ولایتمدار باشند – به یاد امام زمان علیه السلام باشند – با ایشان حرف بزننند و بیندیشند که برای تعجیل در ظهور، چه میتوانند و باید به انجام رسانند؟
*- “مردم”، باید دلهای خود را از این همه شرک و آلودگی و بدبینی نسبت به همگان پاک کنند – یک دیگر را دوست داشته باشند – در کارهای خیر همکاری (تعاون) داشته باشند – به هیچ انحراف و شرّی یاری نرسانند – صله ارحام داشته باشند – به فکر نیازمندان در جامعۀ خود و تمامی مسلمانان جهان باشند و آن چه از دستشان برمی آید، به انجام رسانند، اگر چه فقط موضعگیریهای به حق و درست و دعا باشد. اینها همه اوامر الهی در قرآن مجید میباشند.
پیامبر اکرم صلوات الله علیه و آله فرمودند:
«مَنْ أَصْبَحَ لاَ يَهْتَمُّ بِأُمُورِ اَلْمُسْلِمِينَ فَلَيْسَ مِنْهُمْ وَ مَنْ سَمِعَ رَجُلاً يُنَادِي يَا لَلْمُسْلِمِينَ فَلَمْ يُجِبْهُ فَلَيْسَ بِمُسْلِمٍ» (الکافي، جلد۲، صفحه۱۶۴)
– هر كه صبح كند و بامور مسلمين همت نگمارد، از آنها (از مسلمانان) نيست؛ و هر كه بشنود مردى فرياد ميزند «مسلمانها بدادم برسيد» و جوابش نگويد مسلمان نيست.
*- “مردم”، بکوشند حتی اگر برای یک روزه هم شده، از ارتکاب به گناهان اجتناب ورزند؛ پردهدری و آبروریزی نکنند – از مرد و زن، بدحجابی نداشته باشند که البته حجاب فقط پوشش نیست، بیحیایی و وقاحت نیز بدحجابی است – دیدگان خود را از آلودگیهای دیگران محفوظ بدارند – و بالاخره آن که به جای توکل به خداوند سبحان، به دشمنان او چشم امید نداشته باشند!
●- اینها از اموری است که یک فرد عاقل و مسلمان، باید همیشه رعایت کند، حالا گفتیم یک روز چنین کنیم، بعد دعا کنیم که باران ببارد و مشکلاتمان مرتفع گردد؛ و مقصود از یک روز، آغاز یک ممارست همیشگی میباشد.
