پرسش:
میگویند در قیامت پنجاه موقف است! این مواقف چه مواقفی هستند!
پاسخ:
بر اساس روایات، در قیامت پنجاه موقف (ایستگاه حسابرسی) وجود دارد که هر یک به نامی از فرائض و واجبات دینی شناخته میشود و انسان در هر موقف درباره انجام آن تکلیف مورد سؤال و بازخواست قرار میگیرد، هرچند جزئیات همه این مواقف بهطور دقیق برای ما روشن نشده است.
امیر مؤمنان علی علیهالسلام فرمودند:
«بدان پیش روی تو گردنه صعبالعبوری است که سبکباران (برای عبور از آن) حالشان از سنگینباران بهتر است، و کندروان وضعشان بسیار بدتر از شتابکنندگان است و (بدان که) نزول تو بعد از آن گردنه به یقین یا به بهشت است و یا به دوزخ …»[۱]
امام صادق علیهالسلام فرمود:
«در قیامت پنجاه موقف (محل توقف برای رسیدگی به اعمال) است که هر موقفی به اندازه ۱۰۰۰ سال از سالهایی است که شما میشمارید.»[۲]
شیخ صدوق مینویسد:
«عقیده ما در مورد عقبههایی که بر طریق و راه محشر قرار دارد این است که هر یک از آنها به نام یکی از فرائض دینی نامگذاری شده است و انسان موظف است که از آنها عبور کند؛ هرگاه بهخاطر کارهای نیک و در پرتو رحمت الهی از یکی از آنها بگذرد، به عقبه دیگر میرسد که باید از آن نیز عبور کند، و به این ترتیب باید از همه موقفها و عقبهها بگذرد و در غیر این صورت به دوزخ سقوط خواهد کرد.»[۳]
شیخ مفید نیز مینویسد:
«عقبههای قیامت همان احکام دینی است که انسانها باید در روز قیامت پاسخگوی آنها باشند… مقصود از عقبه و گردنه که در قرآن و روایات آمده است، همان دستورات الهی است که از آنجا که رعایت آنها همراه با تحمل مشکلات و دشواریها است، از آنها به عقبه تعبیر شده است.»[۴]
بنابراین، مواقف پنجاهگانه قیامت بهطور دقیق برای ما مشخص نیست؛ همینقدر میدانیم که این مواقف به نام هر یک از فرائض و واجبات دینی، از جمله نماز و روزه و حج و زکات و ولایت و … است که بندگان در هر یک از آن مواقف مورد سؤال و بازخواست قرار میگیرند.
پاورقی
[۱] نهجالبلاغه، نامه ۳۱، بخش هجدهم
[۲] امالی مفید، ص ۲۷۴؛ امالی طوسی، ص ۱۱۱
[۳] الاعتقاداتالامامیه، ص ۷۱
[۴] بحارالانوار، ج ۷، ص ۱۲۹
