پرسش:
چرا از افاضات اهل بیت علیهم السلام محرومیم؟
پاسخ:
ابتدا به خود اثبات نمایید که از افاضات اهل بیت علیهم السلام محروم میباشید و سپس بپرسید: «چرا؟!» همین که فهمیدهاید فیض الهی به واسطۀ آنان میرسد و خواهان افاضات بیشتر از سوی آنان میباشد، خودش از افاضات ایشان میباشد؛ چنان که بسیاری از مردمان جهان، به این حقیقت علم نیافتهاند!
هر نعمت مادی یا معنوی که خداوند سبحان موهبت نموده و مینماید، افاضاتی است که به واسطه اهل عصمت، به عنایت اهل عصمت و به دعای اهل بیت و امام زمانمان علیهم السلام به ما میرسد؛ مانند نعمت وجود یافتن – نعمت زنده بودن – نعمت فرصت داشتن برای افزایش شناخت – نعمت فرصت و امکان برای تشدید ایمان و ارتقای درجات – نعمت اسلام – نعمت ولایت – نعمت هدایت – نعمت برخورداری از نیروی تفکر و تعقل – نعمت محبّت و مودّت، به ویژه نسبت به خداوند سبحان و حجج او – نعمت عفو و بخشش گناهان، حتی بدون استغفار و توبه – نعمت قبولی اعمال و اجابت دعاها و تمامی نعمات مادی که به صورت مستقیم یا غیر مستقیم عطا نموده و مینماید که حتی اندکی از آنها قابل شمارش نمیباشند؛ همه افاضاتی میباشند که به واسطۀ آنان به بندگان میرسد.
«وَإِنْ تَعُدُّوا نِعْمَةَ اللَّهِ لَا تُحْصُوهَا إِنَّ اللَّهَ لَغَفُورٌ رَحِيمٌ» (النّحل، 18)
– و اگر [بخواهید] نعمتهای خدا را بشماريد، هرگز نمیتوانيد آنرا احصا كنيد، خداوند غفور و رحيم است.
خداوند سبحان، پیامبر اکرم صلوات الله علیه و آله را «رَحْمَةً لِلْعَالَمِينَ» قرار داد و امامان علیهم السلام نیز همگی حجج الهی، جانشینان ایشان و «امام الرّحمة» میباشند؛ لذا کسی که خود را از افاضات ایشان محروم بداند، در واقع خودش را از رحمت و فیض الهی محروم دیده است؛ چرا که فیوضات الهی، به واسطۀ آنان میرسد!
●- این نگاه، اندیشه، باور منفی که مبتنی بر گمان نادرست میباشد؛ ریشههای نادرستی دارد و البته میوههای تلخی را به بار مینشاند که به برخی از آنها اشاره میشود:
الف – گمان، باور و ادعای محرومیت از رحمت، مغفرت و فیوضات الهی که همه به واسطۀ اهل عصمت علیهم السلام که حجج الهی میباشند، افترای بزرگی به خداوند سبحان و ایشان میباشد که به منزلۀ بزرگترین ظلم در حق خداوند منّان و ایشان است و افترا زننده، ظالمترین میباشد:
«وَمَنْ أَظْلَمُ مِمَّنِ افْتَرَى عَلَى اللَّهِ كَذِبًا أَوْ كَذَّبَ بِالْحَقِّ لَمَّا جَاءَهُ أَلَيْسَ فِي جَهَنَّمَ مَثْوًى لِلْكَافِرِينَ» (العنکبوت، 68)
– و كيست ستمكارتر از آن كس كه بر خدا دروغ بندد يا چون حق به سوى او آيد آن را تكذيب كند آيا جاى كافران [در] جهنم نيست؟!
ب – آن که مدعی میشود: «من از رحمت، مغفرت و فیوضات حق تعالی و اهل عصمت علیهم السلام محروم میباشم»، در واقع نوعی داوری نموده و حکم صادر نموده است؛ اما داوری نادرست و حکمی ناحق و جاهلانه، آن هم علیه خداوند منّان و اهل عصمت علیهم السلام صادر نموده! فرمود: «يَظُنُّونَ بِاللَّهِ غَيْرَ الْحَقِّ ظَنَّ الْجَاهِلِيَّةِ – راجع به خدا گمان به ناحقی دارند، گمان جاهلی» (آل عمران، 154). فرمود: «منافقان و مشرکان به خداوند سبحان بدگمان میباشند و این بدگمانی، سبب عذاب آنها میشود: (الفتح، 6)
ج – آن که نسبت به رحمت، عفو، جود، کرم و فیوضات خداوند منّان به واسطۀ اهل عصمت علیهم السلام، نسبت به خودش سیاهنمایی دارد؛ در واقع ناشکری میکند؛ چنین فردی، هم نعماتی که به او افاضه شده را نشناخته، هم نعمت دهنده را نشناخته و هم قطعاً آن نعمات را به جای استفادۀ بهینه، ضایع مینماید! لذا این کفران نعمت، از سویی مانعی برای زیادتر شدن نعمات میگردد، و از سویی دیگر، موجب ضرر، زیان، اذیت و عذاب او در دنیا و آخرت میگردد، چنان که فرمود:
«وَإِذْ تَأَذَّنَ رَبُّكُمْ لَئِنْ شَكَرْتُمْ لَأَزِيدَنَّكُمْ وَلَئِنْ كَفَرْتُمْ إِنَّ عَذَابِي لَشَدِيدٌ» (ابراهیم علیه السلام، 7)
– هنگامی را كه پروردگارتان اعلام داشت كه اگر شاکر باشید (نعمت خود را) بر شما خواهم افزود و اگر كفران كنيد مجازاتم شديد است!
د – این داوری نادرست و بدگمانی، نوعی یأس از رحمت الهی را سبب میگردد، در حالی که به بندگان گناهکارش نیز فرمود:
«قُلْ يَا عِبَادِيَ الَّذِينَ أَسْرَفُوا عَلَى أَنْفُسِهِمْ لَا تَقْنَطُوا مِنْ رَحْمَةِ اللَّهِ إِنَّ اللَّهَ يَغْفِرُ الذُّنُوبَ جَمِيعًا إِنَّهُ هُوَ الْغَفُورُ الرَّحِيمُ» (الزّمر، 53)
– بگو: ای بندگان من كه بر خود اسراف (ستم) كردهايد! از رحمت خداوند نوميد نشويد كه خدا همه گناهان را میآمرزد.
موانع کسب فیض بیشتر
نعمات و تفضلات الهی که به واسطۀ اهل عصمت علیهم السلام به بندگان و هر چه که خلق شده میرسد، انتها ندارد؛ اما گاه موانعی برای برخورداری آدمی از این فیوضات به وجود میآید!
*- فرض کنید کسی در بیابانی راه را گم کرده، دچار تشنگی شدید شده است و ناگهان باران رحمت میبارد. او ظرفی دارد و دهانۀ آن را زیر باران، اما رو به زمین میگیرد و هر از چند گاهی به دورن ظرفش مینگرد و چون میبیند همچنان خالی و خشک است، میگوید: «خدایا! چرا از این باران به من نمیدهی؟!»
*- فرض کنید کسی مطالعه ندارد، تفکر و تعقل نمینماید، بصیرت به خرج نمیدهد، آیات قرآن مجید را با تفکر نمیخواند، به مواعظ عُلما گوش نمیکند …؛ اما گلهمند میشود که چرا خداوند سبحان به واسطۀ اهل عصمت علیهم السلام، او را آگاه نمیسازد. در اینجا باید گفت: «گر گِدا کاهل بود، تقصیر صاحبخانه چیست؟!»
علّت و معلول
اگر چه خداوند متعال، رحمان، رحیم، جواد و کریم است و بسیای از نعمات را حتی بدون درخواست موهبت نموده و مینماید؛ اما او علیم و حکیم نیز هست و نظام علّیت را بر عالم خلقت و هدایت، حاکم نموده است؛ لذا کسب فیض بیشتر، مستلزم فراهم شدن عللی میباشد و محرومیت نیز بدون علّت نمیباشد؛ و بدیهی است که اگر «علّت» نباشد، «معلول» نیز نخواهد بود؛ چنان که میفرماید: «در راه خدا انفاق کنید و خود را با دست خود به مهلکه نیندازید» (البقره، 195)؛ یعنی خودداری از انفاق، علتی است برای هلاکت!
به عنوان مثال: بیتوجهی، غفلت، مطالعه ننمودن، ناشکری، سبک شمردن نماز، تلاوت ننمودن قرآن کریم، بد رفتاری نسبت به پدر و مادر، قطع صلۀ ارحام، خوددای از صدقه و انفاق، عدم رسیدگی به ضعفا و یتیمان، و دغدغه نداشتن نسبت به گرفتاریها و مظلومیت مردم و به ویژه مسلمانان و …؛ همه از موانع کسب فیض بیشتر و رشد میباشند!
«فَأَمَّا الْإِنْسَانُ إِذَا مَا ابْتَلَاهُ رَبُّهُ فَأَكْرَمَهُ وَنَعَّمَهُ فَيَقُولُ رَبِّي أَكْرَمَنِ»
– اما انسان هنگامی كه خداوند او را برای آزمايش اكرام میكند و نعمت میبخشد (مغرور میشود و) میگويد: پروردگارم مرا گرامی داشته!
«وَأَمَّا إِذَا مَا ابْتَلَاهُ فَقَدَرَ عَلَيْهِ رِزْقَهُ فَيَقُولُ رَبِّي أَهَانَنِ»
– و اما هنگامی كه برای امتحان روزی را بر او تنگ بگيرد ناامید میشود و میگويد: پروردگارم مرا خوار كرده (نظر لطفش را از من برگردانده است!)
«كَلَّا بَلْ لَا تُكْرِمُونَ الْيَتِيمَ * وَلَا تَحَاضُّونَ عَلَى طَعَامِ الْمِسْكِينِ * وَتَأْكُلُونَ التُّرَاثَ أَكْلًا لَمًّا * وَتُحِبُّونَ الْمَالَ حُبًّا جَمًّا» (الفجر، 15 تا 20)
– چنان نيست [كه شما خيال میكنيد]، بلكه شما يتيمان را گرامی نمیداريد * و يكديگر را بر اطعام مستمندان تشويق نمیكنید * و ميراث را (از طريق مشروع و نامشروع) جمع كرده (و با طمع و حرص) میخوريد * و مال و ثروت را بسيار دوست میداريد!
نکته:
خداوند رحمان و رحیم، امام زمان علیه السلام را به ما موهبت نموده است؛ حال به خود توجه نماییم که چقدر برای شناخت هر چه بیشتر امر «ولایت و امامت» تلاش داریم – چقدر برای شناخت هر چه بیشتر امام زمان، حضرت مهدی علیه السلام، تلاش داریم – چقدر به یاد ایشان هستیم – چقدر با ایشان مرتبط میباشیم – چقدر میکوشیم که از ایشان تبیعت نماییم و رضایت ایشان را که رضایت حق تعالی میباشد، به دست آوریم – چقدر در پی تحقق اهداف و برنامههای ایشان میباشیم – تا چه حدّی در دشمن شناسی بصیرت داریم و در مقابله با دشمنانش در جبههها و سنگرهای متفاوت، مجاهدت مینماییم – تا چه حدّی برای تعجیل در قیام ایشان، خالصانه دعا میکنیم و تا چه حدّی خودمان را برای این قیام جهانی، آماده ساختهایم و …؟!
●- تأمل و تفکر در این پرسشها و توجه جدّی به پاسخ آنها، از یک سو برای ما معلوم میسازد که چرا از فیوضات بیشتری برخوردار نشدهایم؟! و از سویی دیگر، همین مقدار از توجه و تفکر، ابواب فیوضات بیشتر را به رویمان باز میکند، و اگر برای رفع نواقص و حرکت در صراط مستقیم، تلاش و مجاهدت نماییم، مشمول افاضات بیشتر میگردیم.
