پرسش:
چرا فاطمه را فاطمه نامیدند؟
پاسخ:
باسمه تعالی سلام علیکم و رحمه الله نام فاطمه که از ریشه “فطم” به معنای کنده شدن و جدا شدن است؛ به استناد روایات موجود؛ جدایی این بانوی بزرگوار را از هرگونه بدی و زشتی رسانده و نیز بدان معناست که ایشان، دوستداران واقعی خود را از آتش جهنم نجات خواهد داد. علت نامگذاری حضرت فاطمه برخی از نامها، همانند نام مقدس “فاطمه”؛ که خداوند آن را انتخاب نموده و به پیامبر (صلیاللهعلیهوآلهوسلّم) الهام فرمود، باید با نامهای دیگر متفاوت بوده و به نحوی، گوشهای از ابعاد شخصیتی صاحب آن نام را در خود جای داده باشد. نام فاطمه (سلاماللهعلیها) از ریشه “فطم” به معنای کنده شدن و جدا شدن میآید.( ابن منظور، لسان العرب، ج۱۲، ص۴۵۴. ) روایات مختلفی در وجه تسمیه حضرت فاطمه به این اسم وارد شده است و با وجود اینکه هر کدام از آنها به یک جنبه از دلایل میپردازد، ولی با مروری در همه آنها، تعارضی در مفاد آنها نمییابیم، بلکه هر کدام از این روایات، به نوعی مکمل روایات دیگر میباشند. بر همین اساس، تعدادی از این روایات را جهت اطلاع نقل مینماییم: روایت امام صادق یونس بن ظبیان روایت مینماید که امام صادق (علیهالسّلام) از من پرسید: آیا میدانی که تفسیر فاطمه چیست؟ گفتم: مولای من! خودتان تفسیرش را بفرمایید. ایشان فرمودند: فاطمه (سلاماللهعلیها) از هرگونه بدی و زشتی جدا شده بود (فطمت من الشر) و اگر مولی علی (علیهالسّلام) با او ازدواج نمینمود، از ابتدای خلقت، هیچ شخص همتراز و صلاحیت داری برای ازدواج با او پیدا نمیشد (مجلسی، محمد باقر، بحار الانوار، ج۴۳، ص۱۰، باب ۲، روایت ۱، مؤسسه الوفاء، بیروت، ۱۴۰۴ ه ق.) روایت امام رضا امام رضا (علیهالسّلام) به نقل از پدرانشان از پیامبر اکرم (صلیاللهعلیهوآلهوسلّم) روایت مینمایند که ایشان فرمودند: به این دلیل اسم دخترم را “فاطمه” انتخاب نمودم، چون خداوند او و دوستانش را از آتش جهنم جدا نموده است.( مجلسی، محمد باقر، بحار الانوار، ج۴۳، ص۱۲، روایت ۴.) روایت امام باقر امام باقر (علیهالسّلام) میفرمایند: زمانی که فاطمه (سلاماللهعلیها) پا به دنیا گذاشت، خداوند به فرشتهای وحی نمود تا نام فاطمه را در زبان پیامبر (صلیاللهعلیهوآلهوسلّم) جاری نماید، سپس خداوند، خطاب به فاطمه (سلاماللهعلیها) فرمود که من تو را با علم و دانش پرورش داده و از هرگونه پلیدی جدا نمودم.( مجلسی، محمد باقر، بحار الانوار، ج۴۳، ص۱۳، روایت ۹. )و… در پایان، باید بدانیم که دختر گرامی پیامبر (صلیاللهعلیهوآلهوسلّم) که طبق نقل تمام مسلمانان؛ چه شیعه و چه اهل سنت؛ پارهای از تن ایشان بوده و آزار و اذیت ایشان، همانند آزار پیامبر (صلیاللهعلیهوآلهوسلّم) میباشد، (بخاری، ابو عبدالله محمد بن اسماعیل، صحیح بخاری، ج۴، ص۲۱۹، دار الفکر، بیروت، ۱۴۰۱ ه ق.)سزاوار انتخاب نام مناسبی بوده، تا گوشهای از شخصیت و ابعاد معنوی این بانوی بزرگوار، با کمک این نام، به جهانیان معرفی شود. بر همین اساس، معتقدیم که خداوند، این نام مبارک را برای ایشان برگزیده است.
