پرسش:
در سوره بقره، آیه ۶۲ اشاره شده که بر مومنین و اهل کتاب به میزان ایمان به خدا و قیامت، ترس و نگرانی نیست. اما در سوره بیّنه آیه ۶ مشرکین و اهل کتاب را خالدین در جهنم و شرّ البریه معرفی کرده است. لطفاً درمورد تفاوت این دو آیه توضیح دهید.
پاسخ:
خودتان تصریح نمودید که «به میزان ایمان به خدا و قیامت» و بدیهی است که چگونگی شناخت و ایمان، حتی در میان پیروان یک دین نیز متفاوت میباشد. متأسفانه در میان مسلمانان نیز باورها و اعتقاداتی رواج دارد که کفر و شرک است؛ چه رسد به یهودیان و مسیحیان که کتابشان نیز تحریف شده است و مملو از گزارههای مشرکانه میباشد!
دو آیۀ مورد بحث و برگردان (ترجمه) آنها به شرح زیر میباشد:
«إِنَّ الَّذِينَ آمَنُوا وَالَّذِينَ هَادُوا وَالنَّصَارَى وَالصَّابِئِينَ مَنْ آمَنَ بِاللَّهِ وَالْيَوْمِ الْآخِرِ وَعَمِلَ صَالِحًا فَلَهُمْ أَجْرُهُمْ عِنْدَ رَبِّهِمْ وَلَا خَوْفٌ عَلَيْهِمْ وَلَا هُمْ يَحْزَنُونَ»
– كسانی كه (به پيامبر اسلام) ايمان آوردهاند، و يهود و نصاری و صابئان (پيروان يحيی يا نوح يا ابراهيم) آنها كه ايمان بخدا و روز رستاخيز آوردهاند و عمل صالح انجام دادهاند پاداششان نزد پروردگارشان مسلم است، و هيچگونه ترس و غمی برای آنها نيست.
«إِنَّ الَّذِينَ كَفَرُوا مِنْ أَهْلِ الْكِتَابِ وَالْمُشْرِكِينَ فِي نَارِ جَهَنَّمَ خَالِدِينَ فِيهَا أُولَئِكَ هُمْ شَرُّ الْبَرِيَّةِ» (البینة، 6)
– كسانى از اهل كتاب كه كفر ورزيدهاند و [نيز] مشركان در آتش دوزخند [و] در آن همواره مىمانند اينانند كه بدترين آفريده شدهها میباشند. (یعنی بدترین مخلوقات)
الف – بیتردید، هر آیهای با سایر آیات تفاوتهایی دارد، اما ناقض یکدیگر نمیباشند؛ لذا باید هنگام تلاوت آیات و تفکر در آنها، به کلمه کلمۀ آنها دقت نمود.
ب – خداوند سبحان، توسط پیامبرانش، یک دین بیشتر نفرستاده است که آن هم اسلام میباشد؛ لذا فرمود:
«إِنَّ الدِّينَ عِنْدَ اللَّهِ الْإِسْلَامُ وَمَا اخْتَلَفَ الَّذِينَ أُوتُوا الْكِتَابَ إِلَّا مِنْ بَعْدِ مَا جَاءَهُمُ الْعِلْمُ بَغْيًا بَيْنَهُمْ وَمَنْ يَكْفُرْ بِآيَاتِ اللَّهِ فَإِنَّ اللَّهَ سَرِيعُ الْحِسَابِ» (آل عمران، 19)
– مسلماً دینِ [واقعی که همه پیامبرانْ مُبلّغ آن بودند] نزد خدا، اسلام است. و اهل کتاب [درباره آن] اختلاف نکردند مگر پس از آنکه آنان را [نسبت به حقّانیّت آن] آگاهی و دانش آمد، این اختلاف به خاطر حسد و تجاوز میان خودشان بود؛ و هر کس به آیات خدا کافر شود [بداند که] خدا حسابرسی، سریع است.
بنابراین، دینی که حضرات نوح، ابراهیم، موسی، عیسی و خاتم الانبیاء صلوات الله علیهم اجمعین، از سوی خداوند سبحان به بندگانش ابلاغ نمودند، همان «اسلام» بوده است و آن چه که تفاوت داشته، شریعتها میباشد، یعنی برخی از احکام.
ج – آنگاه که حق تعالی، پیامبر اولی العزم و صاحب کتاب و شریعتی میفرستد، یعنی همگان باید به او بگروند؛ نه این که هر کسی که دلش خواست، پیرو ادیان و شرایع دیگر باشد.
د – فاصلۀ بین اولین پیامبر خدا، یعنی حضرت آدم با نوح علیهما السلام، 1200 سال بود؛ و فاصله حضرت نوح تا حضرت ابراهیم هزار یا حدود2240 سال، فاصله حضرت ابراهیم تا حضرت موسی حدود 900 سال ،فاصله حضرت موسی تا حضرت عیسی حدود 1900 سال و فاصله حضرت عیسی تا حضرت محمد صلوات الله علیهم اجمعین حدود 620 سال بوده است.
بنابراین، در آیۀ 62 از سوره بقره، به پیروان آنها در عصر خودشان اشاره دارد و ایمان به الله جلّ جلاله، معاد و عمل صالح را شرط رستگاری آنان بیان نموده است.
در اعصار بعدی نیز اگر حجّت بر پیروان سایر ادیان و شرایع الهی تمام نشده باشد و بدون قصور و تقصیر به دین پیامبران پیشین باقی مانده باشند، به شرط ایمان به الله، معاد و نیز عمل صالح، مورد بخشش و شفاعت قرار میگیرند.
نکته:
در آیات متعددی تصریح شده که خطاب به پیروان ادیان و شرایع دیگر، میفرماید: «این کتاب، تصدیق کنندۀ همان کتابی است که در اختیار دارید»؛ یعنی تورات و انجیل تحریف نشده، حتی در زمان بعثت رسول اکرم صلوات الله علیه و آله، در اختیار یهودیان و مسیحیان قرار داشت و یقیناً هنوز هم نسخی از آن وجود دارد و مخفی شده است:
«وَلَمَّا جَاءَهُمْ رَسُولٌ مِنْ عِنْدِ اللَّهِ مُصَدِّقٌ لِمَا مَعَهُمْ نَبَذَ فَرِيقٌ مِنَ الَّذِينَ أُوتُوا الْكِتَابَ كِتَابَ اللَّهِ وَرَاءَ ظُهُورِهِمْ كَأَنَّهُمْ لَا يَعْلَمُونَ» (البقره، 101)
– و زمانی که فرستادهای از سوی خدا به سویشان آمد که تصدیق کننده کتابی است که با آنان است، گروهی از آنان که [دانش] کتاب به آنان داده شده بود [با کمال گستاخی] کتاب خدا را پشت سر انداختند [و با آن به مخالفت برخاستند]، گویی نمیدانند [که کلام خداست].
●- کفار، در موضع کفر آشکارا میگفتند: «این دیگر چه پیامبری است که بشری مثل ما میباشد – به دنیا آمده – میخورد، میآشامد – در بازار راه میرود و میمیرد؛ اما پس از نفوذ به ادیان الهی گفتند: «خداوند نیز جسم دارد – فرزند دارد و این پیامبر، خودِ خدا یا پدر و فرزند اوست!» لذا آن دسته از اهل کتاب که از این سخنان پیروی نمودند، همان سخن کفار پیشین را گفتند و کافر شدند:
«وَ قَالَتِ الْيَهُودُ عُزَيْرٌ ابْنُ اللَّهِ وَقَالَتِ النَّصَارَى الْمَسِيحُ ابْنُ اللَّهِ ذَلِكَ قَوْلُهُمْ بِأَفْوَاهِهِمْ يُضَاهِئُونَ قَوْلَ الَّذِينَ كَفَرُوا مِنْ قَبْلُ قَاتَلَهُمُ اللَّهُ أَنَّى يُؤْفَكُونَ» (التوبة، 30)
– يهود گفتند: «عُزَير» پسر خدا است! و نصاری گفتند مسيح پسر خدا است! اين سخنی است كه با زبان خود میگويند كه همانند گفتار كافران پيشين است، لعنت خدا بر آنها باد، چگونه دروغ میگويند؟!
ھ – در قرآن مجید، به این واقعیتی که مشهود همگان میباشد تصریح شده که بسیاری از اهل کتاب، فقط نام پیامبر و دینی را حمل کرده و میکنند، اما مشرک شدهاند! یهودیان برای خداوند سبحان جسمیّت قائل شدند و گفتند: «او نیز فرزند دارد، عُزیر فرزند خداست، و ما همه فرزندان خدا میباشیم» و سپس کفار نفوذی به یهود تورات را تا حدی تحریف کردند که گفتند: «خداوند با مو و ریش سفیدی به زمین آمد – از خلقتش پشیمان شد – خانۀ بندگان مؤمنش را گم کرد – با پیامبرش کُشتی گرفت – خدا خلق کرده، اما دستش بسته است و …» – کفار نفوذی به مسیحیت نیز برای آن که عقب نمانند برای خداوند سبحان جسمیّت قائل شدند و گفتند: «مسیح، هم خداست، هم پدر و هم پسر خدا؛ و ما همگی فرزندان خداوند میباشیم!» – «وَقَالَتِ الْيَهُودُ وَالنَّصَارَى نَحْنُ أَبْنَاءُ اللَّهِ وَأَحِبَّاؤُهُ … – يهود و نصاری میگفتند ما فرزندان خدا و دوستان (خاص) او هستيم …» (المائدة، 18)
کفار، میان مسلمانان نیز نفوذ کردند تا همین تحریفات را انجام دهند؛ انگلیس، ابن تیمیه، بنیانگذار وهابیت را پرورش داد، حمایت کرد و با آل سعود قدرت بخشید، تا به میدان بیاید و بگوید: «خداوند جسم دارد – مانند انسان، دست و پا و چشم و گوش دارد، منتهی بزرگتر!»
و – بنابراین، پیروان این نظریات انحرافی، چه نام خود را مسلمان بگذارند، چه صابئی، یهودی و مسیحی، همگی در زمرۀ کفار و مشرکین قرار میگیرند.
ز – در سوره بقره فرمود آن گروهی که ایمان آوردند و عمل صالح انجام دادند، نه هر که نام خود را مسلمان یا مسیحی گذاشت، و در سورۀ البینة، 6 فرمود: «إِنَّ الَّذِينَ كَفَرُوا مِنْ أَهْلِ الْكِتَابِ وَالْمُشْرِكِينَ …»؛ یعنی، از میان اهل کتاب، آنان که کافر شدند، نه همۀ آنها.
●- بیتردید کسانی که خداوند متعال را سبحان (مبرا از توصیفات مشرکان) نمیدانند؛ برای او جسمیّت قائل میشوند – دیگران و خودشان را فرزندان خدا مینامند – آیاتش را تحریف میکنند و به او افترا میبندند، در زمرۀ کفار و مشرکان قرار دارند، هر چند به حسب ظاهر از مسلمانان یا اهل کتاب باشند! لذا در آیات نیز مؤمنان و مشرکان اهل کتاب، تفکیک شدهاند.
