پرسش:
سلام؛ گاهی مشاهده میشود که یک داستان مشابه، در مورد چند امام نقل شده است. مانند ماجرای کنیزی که گلی به امام حسن(ع) و یا امام حسین(ع) هدیه داد و یا ماجرای ساحری که قصد کوچک کردن امام کاظم(ع) و یا امام هادی(ع) را داشت. آیا به واقع یک اتفاق برای چند امامان(ع) رخ داده بود؟! یا خطای راویها باعث این موضوع شده، و یا علت دیگری دارد؟
پاسخ:
در رابطه با گزارشهای مشابه که گاهی در مورد دو یا چند امام(ع) در منابع ذکر شده است -با فرض قابل استناد بودن منابعی که به نقل آنها میپردازند- باید گفت:
از نظر عقلی محال نیست که یک اتفاق عین هم و یا تقریبا مشابه و نزدیک به هم، برای دو شخص به صورت جداگانه رخ دهد.
ممکن است راویان در نقل گزارشها دقت لازم را نکرده باشند؛ یعنی یک راوی این داستان را -از باب مثال- به امام حسن(ع) نسبت داده باشد؛ اما راوی دیگر همان اتفاق را به امام حسین(ع) نسبت دهد.
البته امکان دارد نویسندگان کتابهایی که بعدها این وقایع را نوشتهاند، دچار این اشتباه شده باشند.
ممکن است برخی تشابهها موجب این اشتباه شده باشد. به عنوان نمونه یک ماجرا از امام ابوالحسن(ع) نقل شده باشد و بعدها دو مؤلف یکی آنرا به امام هفتم و دیگری به امام دهم نسبت داده باشد؛ زیرا کنیه هر دو امام، ابوالحسن است.
به هر حال میتوان این ماجرا را به هر دو امام(ع) نسبت داد؛ اما قبل از آن باید به برخی نکات توجه کرد:
باید دید در مورد کدام امام، مؤلف و راوی گزارش کننده از اعتبار بیشتری برخوردار است.
جزئیات کدامشان با آموزههای دینی همخوانتر است.
در اسامی مشترک، با بررسی قرائن و شواهد پیرامونی، مشخص شود که این ماجرا با زندگی کدام امام همخوانتر است.
