پیشگفتار
به عنایت پروردگار منان، در این نوشتار در پی آنیم که در جهت رفع موانع و کمبودهای موجود در حوزهٔ علمیه و مشکلات آن با ارایهٔ راهکارهایی عقلانی در مسیر ترمیم نواقص یا ایجاد مؤلفههای جدید که ضروری مینماید، بکوشیم و مسایل اجتماعی و نیز روانشناختی موجود در آموزههای دینی را باز گوییم و حقایق موجود حوزه را به صورت آزاد به بحث گذاریم. این کتاب پیرو سلسله کتابهایی است که تاکنون داشتهایم و شمار آن به این کتاب به پانزده جلد رسیده است.
در این کتاب، مسایلی را طرح مینماییم که حوزههای امروز یا فردا برای پیشرفت خود نیاز دارد. پیشرفتی که همان رشد دین است؛ زیرا اعتقاد داریم حوزهها باید به قلب تپندهٔ اندیشه و مرکز تفکر دینی تبدیل شوند تا بتوانند سِمَت رهبری فرهنگی و هدایت انقلاب را عهدهدار گردند. حوزهٔ قوی، طراح و صاحب برنامه است که میتواند به عنوان پشتوانهٔ رهبری دینی و هدایت آن منظور گردد و رهبری و سکانداری جامعهٔ اسلامی را با قدرت وارد میدان عمل نماید و مخالفتها را با بحث و قدرت استدلال حوزه مهار نماید. روحانیت در صورتی میتواند مشکل جامعه را حل کند که نخست از عهدهٔ حل مشکلات خود بر آید و در صورتی که نتواند خود را با شرایط امروز جامعه وفق دهد یا نتواند قدرت طراحی و نظریهپردازی داشته باشد، به خودی خود از ناحیهٔ جامعهٔ علمی طرد میشود و دینی را که با عالیترین محتوا به امانت در دست دارد، نمیتواند عرضه نماید.
این کتاب برخی مشکلات پیش روی رشد و ارتقای نظام علمی حوزهها را به بحث و نقد میگذارد. برای نمونه، حوزهای که تولید علم و کرسی آزاد اندیشی و نظریهپردازی نداشته باشد و تنها بر محفوظات و معلومات تکیه نماید توان حل مشکلات خود را ندارد. محفوظاتی که به گذشته و تاریخ حوزه تعلق دارد و برای امروز قابلیت کاربرد و اجرا ندارد….