در ماه رمضان، وقتی صدای قرآن از میان خرابهها با آن حنجرههای طلایی طنینانداز میشود، حال وهوای دیگری دارد. پس از آنکه روزهداران با افطار، جسم خویش را سیراب میکنند، نوبت به تغذیه روح با نماز و دعا و تهجّد میرسد؛ در این میان، بسیاری به دنبال امامجماعتی با صدایی نافذ و تأثیرگذار میگردند تا آیات قرآن پیش از آنکه به گوش برسد، در دلها جای گیرد. در فلسطین اما، این فضا تحت تأثیر شرایط سیاسی و محدودیتهای اشغالگران صهیونیستی، رنگ و بویی دیگر دارد.
به گزارش خبرگزاری شبستان به نقل از الجزیره، پس از افطار و رفع گرسنگی، نوبت به نماز، دعا و تهجّد میرسد؛ جایی که مردم به دنبال امامانی هستند که خداوند به آنان صدایی تأثیرگذار عطا کرده است؛ صداهایی که قرآن را پیش از رسیدن به گوشها، به قلبها میرسانند.
فلسطین نیز از این قاعده مستثنا نیست، اما آنچه شرایط را در این سرزمین متمایز میکند، اوضاع سیاسی پیچیدهای است که فلسطینیان با آن دستبهگریبانند؛ شرایطی که سایه سنگین خود را بر عبادت و زندگی روزمره آنان افکنده است.
در قدس، اشغالگران صهیونیستی مانع دسترسی فلسطینیان کرانه باختری به مسجدالاقصی میشوند و حتی صدها تن از ساکنان خود شهر قدس، از جمله برخی از همسایگان مسجد، را نیز از ورود به آن بازمیدارند.
در کرانه باختری، هرکس که در نزدیکی مسجدی با امامجماعت خوشصدا زندگی کند، خود را خوشاقبال میداند؛ چراکه تردد شبانه به دلیل یورشهای اسرائیلی و حتی در جریان نماز تراویح، همواره با خطر همراه است.
در نوار غزه نیز نمازها در چادرهایی برپا میشود که با حداقل امکانات بر روی خرابههای مساجد ویرانشده در جنگ، یا در چادرهای مخصوص آوارگان اقامت یافته است.
در این میان، فلسطینیان ساکن سرزمینهای ۱۹۴۸ با ازدحام در مساجد شهرها و روستاهای خود حضور مییابند و برخی نیز با وجود سختی راه و محدودیتهای اشغالگران، خود را به مسجدالاقصی میرسانند.
بسیاری از قاریان تمایلی به ارائه اطلاعات شخصی ندارند و برای آشنایی با آنان باید به منابع اینترنتی مراجعه کرد؛ هرچند برخی نیز درباره زندگی و فعالیتهای خود سخن گفتهاند.
در ادامه با شماری از ائمه جماعت فلسطینی آشنا میشویم که خداوند به آنان «حنجرهای طلایی» بخشیده و نمازگزاران برای اقامه نماز به مساجدشان روی میآورند:
شیخ محمد مصطفی محامید
شیخ محمد مصطفی محامید، ۴۱ ساله، زاده و بزرگشده شهر امالفحم در داخل فلسطین است. او تحصیلات ابتدایی و متوسطه را در همین شهر گذراند و سپس در رشته داروسازی از دانشگاه الزیتونه اردن مدرک کارشناسی گرفت. پس از آن به زادگاهش بازگشت و در دانشکده القاسمی به تحصیل الهیات پرداخت و سپس در دانشگاه النجاح نابلس، اصول دین خواند.
او اکنون امام مسجد غزالی در امالفحم است و از سال ۲۰۱۴، بهویژه در دهه پایانی ماه رمضان، در نمازها و تهجّد مسجدالاقصی نیز امامت میکند.
محامید در سال ۲۰۱۰ رتبه نخست مسابقه «مزامیر داوود» در امارات را در میان ۴۱ قاری از کشورهای مختلف عربی و اسلامی کسب کرد. او حافظ کل قرآن و دارای اجازه در قرائات هفتگانه است و قرآن را با قرائات مختلف نزد استادان برجسته ختم کرده است.
او سالها در دانشکده دعوت و علوم اسلامی در امالفحم، علم تجوید را برای تمامی سطوح تا دریافت گواهینامه عمومی تدریس کرد و سپس خود را وقف مسجدش نمود. هماکنون نیز علم تجوید را تدریس میکند و بسیاری از جوانان تحصیلات خود را در قرائتهای مختلف نزد وی به پایان رساندهاند.
او به «تقلید حرفهای» شهرت دارد و میتواند صدای ائمه جماعت حرم مکی همچون شیخ علی جابر، سعود الشریم و ماهر المعیقلی و نیز قاریان مصری مانند محمد صدیق منشاوی را بازآفرینی کند.
شیخ معتز ابوسنینه
شیخ معتز حفظی یاسین ابوسنینه، ۳۵ ساله، مدیر، امام جماعت و قاری حرم ابراهیمی در شهر الخلیل در جنوب کرانه باختری است. او پیش از این چندین بار با تصمیم مقامات اشغالگر از این مسجد دور نگه داشته شد.
حرم ابراهیمی گنجایش حدود ۲۰ هزار نمازگزار را دارد، اما به دلیل محدودیتها، تنها چند هزار نفر امکان حضور مییابند.
او دانشآموخته الهیات از دانشگاه قدس است و هماکنون در مقطع کارشناسی ارشد اصول دین در دانشگاه الخلیل تحصیل میکند. ابوسنینه قرآن را در ۱۳ سالگی حفظ کرد و در مسابقات داخلی و بینالمللی متعددی از جمله در مراکش، کویت، مالزی و ترکیه نماینده فلسطین بوده است.
یک مصحف مرتل از او در دست تهیه و انتشار است و تلاوتهای متعددی در فضای مجازی از وی موجود است.
شیخ دکتر حسام النفار
شیخ حسام النفار، قاری و امام جماعت اهل غزه، به دلیل زیبایی و لطافت صدا شناخته میشود. او امسال نماز را در چادری در نزدیکی مسجد ویرانشده «الکنز» در غزه اقامه کرد؛ چادری که حدود ۶۰۰ نمازگزار را در خود جای میدهد. تلاوتهای او از سوی نمازگزاران «صدایی از آسمان» توصیف شده، هرچند خود تمایلی به حضور رسانهای ندارد.
وی دارای مدرک دکتری علوم اسلامی از دانشگاه چوکوروا در شهر آدانا ترکیه (۲۰۲۰) است و پیش از آن کارشناسی الهیات و کارشناسی ارشد اصول دین را از دانشگاه اسلامی غزه دریافت کرده است.
شیخ عاهد زینو
شیخ عاهد زینو از نوار غزه است و در سال ۲۰۰۷ در مسابقهای در مراکش، رتبه نخست جهان عرب و اسلام را بهعنوان خوشصداترین قاری در قرائات دهگانه کسب کرد. پیش از آن نیز در سطح غزه در حفظ و قرائات دهگانه رتبه اول را به دست آورده بود.
او در ماه رمضان در بخش باقیمانده از مسجد عمری غزه ـ که در جریان جنگ تخریب شد ـ امامت میکند. زینو دانشآموخته مؤسسه شریعت غزه است و بهعنوان کارمند وزارت اوقاف، امام جماعت مسجد جامع العمری و مدیر نخستین دیوان قاریان خلاق فلسطین فعالیت دارد.
شیخ ریاض فهد
شیخ ریاض فهد، ۳۸ ساله از نابلس، از سال ۲۰۰۲ حافظ قرآن و از ۲۰۰۷ تاکنون امام جماعت است. او اکنون در مسجدی در منطقه مساکن شعبیه نابلس امامت میکند؛ مسجدی که در نمازهایش مملو از جمعیت میشود.
وی در سال ۲۰۱۶ در دو مسابقه قرآنی شرکت کرد و رتبه نخست استان نابلس و رتبه چهارم کرانه باختری را به دست آورد. او نیز در تقلید اصوات قاریان مهارت ویژهای دارد.
شیخ فراس القزاز
فراس قزاز، ۴۲ ساله از شهر قدس، از کودکی نزد شیخ محمد المصری که در مسجدالاقصی تلاوت میکرد، قرآن آموخت و از دارالقرآن اجازه تجوید گرفت.
او از خردسالی در کنار پدرش در مراسم دینی و هنگام اذان حضور داشت و با مقامات صوتی آشنا شد. در هفتسالگی استعدادش آشکار گردید. قزاز برای تحصیل راهی دانشگاه الازهر شد، اما به دلیل بیماری پدرش به قدس بازگشت و در دانشگاه قدس در ابودیس تحصیل خود را ادامه داد.
وی مدتی بهصورت داوطلبانه مؤذن مسجدالاقصی بود و سپس بهعنوان کارمند رسمی اداره اوقاف اسلامی، بهعنوان مؤذن مشغول به کار شد.
در سرزمینی که محدودیتها و تهدیدها بخشی از واقعیت روزمره است، صدای این امامان برای بسیاری از فلسطینیان نهتنها نوای قرآن، که تکیهگاهی روحی و نمادی از پایداری است؛ نوایی که در میان ویرانهها و حصارها، همچنان راه خود را به دلها باز میکند.
